نگینی در دل کوهستان

جاده دیگر از شهر ماسال و ییلاق اولسبلنگاه شروع می‌شود که چند شماره پیش همینجا توصیفش را برای تان نوشته بودیم. جاده‌ای که از ماسال آغاز می‌شود، بعد از حدود 20 کیلومتر به اولسبلنگاه می‌رسد که ییلاقات ماسال است، بعد از طی یک مسیر حدود 30 کیلومتری از ییلاقات هم به یک روستا در حوالی خلخال می‌رسد. روستایی به نام گیلوان که این هفته می‌خواهیم برایتان معرفی کنیم؛ این روستا از توابع بخش شاهرود شهرستان خلخال است و در ‏65‏ کیلومتری جنوب شرقی این شهرستان و 45 کیلومتری رشت واقع است. روستای گیلوان از شرق به استان گیلان از جنوب به روستای علی‌آباد و ماد جولان، از باختر به روستای شال و از شمال به جنگل‌های تالش متصل می‌شود. ارتفاع این روستای کوهپایه‌ای از سطح دریا 1080 متر است و آب و هوای آن در زمستان‌ها سرد و در تابستان‌ها معتدل است.

براساس سرشماری سال 1375، روستای گیلوان 204 نفر جمعیت ساکن داشته است که در سال 1385 به 120 نفر کاهش یافته است. با این حال محلی‌ها می‌گویند در فصل تابستان جمعیت روستا به 2000 نفر نیز افزایش می‌یابد. جمعیتی که به زبان تاتی و تالشی سخن می‌گویند و براساس شواهد باستانی‌شناسی، بومی همین روستا هستند.

معماری روستای گیلوان به دلیل استقرار در ناحیه کوهستانی، از دیگر روستاهای استان اردبیل متفاوت است. سقف خانه‌ها گلی است و درهای ورودی و پنجره‌ها، برای جلوگیری از سرما کوچک انتخاب شده‌اند. در ساخت خانه‌های قدیمی از مصالح بومی سنگ، ملات کاهگل و چوب استفاده شده است.

چشم‏‌انداز رودخانه پرآب گیلوان، ارتفاعات اطراف روستا، جنگل‏‌های انبوه و سرسبز و هوای مه‌آلود، تصویری رویایی پیشا روی گردشگران روستای گیلوان ترسیم می‌کند. مراتع سرسبز و مزارع طلایی گندم، گرداگرد روستای گیلوان را در برگرفته‌اند. باغ‏‌های انبوه و پربار میوه از دیگر جاذبه‏‌های طبیعی این روستاست. مراتع زیبای روستا همانند گردنبند زیبایی روستا را در میان گرفته‌اند و درختان میوه و مزارع گندم جاذبه‌های آن را دوچندان کرده‌اند.

مزار امامزاده عین علی(ع) از مهم‌ترین آثار دیدنی این روستاست که برای رسیدن به آن باید از دل باغات سیب و گردو و گیلاس گذشت. قلعه خشتی دیگر اثر مهم روستاست که به دوران هخامنشیان برمی‌گردد، اما به دلیل مرمت نکردن و کاوش‌های غیر اصولی، بخش مهم آن از بین رفته است. گورستان باستانی روستا هم جزو آثاری است که حتما باید ببینید.

زراعت و دامداری در این روستا حرف اول را می‌زند. زراعت عمده روستا، کشت دیم است و گندم مهم‌ترین محصول دیمی آن است. توتون، ذرت، سیب‌زمینی، یونجه و لوبیا از دیگر محصولات زراعی روستاست. زردآلو، سیب، به و گلابی از محصولات باغی آن است. از حیث صنایع دستی هم در روستای گیلوان، انواع گلیم، جاجیم، جوراب و شال بافته می‌شود.