وقتی به جای عکس می‌گوید عسک

افرادی که دچار این مشکل می‌شوند به دلیل مشکلاتی که در تولید اصوات گویشی دارند در نتیجه در مسائل تحصیلی و شغلی خود دچار مشکل می‌شوند و روابط بین فردی و اجتماعی آنها نیز تحت تاثیر قرار می‌گیرد.

این اختلال شامل اشتباهات تولید آوایی و گفتار است که شامل نارسایی در طبقه‌بندی اصوات گفتاری از نظر زبان‌شناختی است؛ یعنی فرد تشخیص نمی‌دهد کدام اصوات می‌تواند زبان معنا را تغییر دهد. اشتباه در تلفظ اصواتی که در جریان رشد دیرتر آموخته می‌شوند بیشتر به چشم می‌خورند مانند ل، ر، ت، س، ز، ث، چ و همچنین افراد مبتلا ممکن است حروف صامت و صداداری که زودتر آموخته می‌شوند را نیز اشتباه تلفظ کنند. کلماتی مانند عسک به جای عکس، قلف به جای قفل بسیار شایع است و فردی که مبتلا نیست با تکرار و آموزش می‌تواند گفتار را اصلاح کند اما آن که دچار مشکل است همچنان مشکلش تداوم می‌یابد. در اختلال تکلم نوک‌زبانی نیز افراد در تلفظ حروفی مانند س، ز، ژ، ش و چ با مشکل روبه‌رو هستند که ممکن است فرد مبتلا به اختلال واج‌شناختی نیز علاوه بر مشکل خود، نوک زبانی نیز صحبت کند.

اختلال واج‌شناختی ممکن است بر اثر عوامل آشکاری مانند اختلالات شنوایی (التهاب گوش میانی یا مشکلات شنیداری)، نقص در مکانیسم‌های پیرامونی گفتار دهانی (شکاف کام)، عارضه‌های عصبی (فلج مغزی)، محدودیت‌های شناختی (عقب‌افتادگی ذهنی) یا مشکلات روانی ـ اجتماعی ایجاد شود.

جالب آن که 2 درصد کودکان 6 تا 7 ساله ممکن است از حالت خفیف تا شدید دچار این اختلال شوند و ممکن است ماندگاری این اختلال تا 17 سالگی نیز ادامه یابد. در اختلال واج‌شناختی شدید، تلفظ کودک حتی ممکن است برای اعضای خانواده نیز غیرقابل فهم باشد، اما انواع خفیف آن تا ورود کودک به پیش دبستانی یا مدرسه مشخص نمی‌شود. این اختلال در پسران بیشتر دیده می‌شود و برای تشخیص لازم است به زمینه‌های فرهنگی و زبانی خانواده توجه شود. زیرا افرادی که در محیط‌های دوزبانه زندگی می‌کنند بیشتر ممکن است دچار این مشکل شوند. برای درمان لازم است ریشه‌های خانوادگی و محیط‌های محروم از گفتار و علت اصلی اشکال در تلفظ شناسایی شود و درمان هم در حوزه گفتاردرمانی و هم متناسب با علت بروز اختلال صورت گیرد. بسیاری از مواقع از طریق بازی درمانی نیز می‌توان کلمات و تلفظ صحیح را به کودکان آموزش داد. با توجه به این که چنین افرادی مورد تمسخر و تحقیر قرار می‌گیرند، پس در حوزه روان‌شناختی علاوه بر بازی درمانی از تمرینات افزایش اعتماد به نفس نیز باید استفاده شود.

دکتر مهرنوش دارینی

‌ روان‌شناس و مشاور