عطر محـرم در خیابان‌ها

محله افسریه یکی از محلات مهم جنوب شرق تهران است که در بین بافت قدیمی قصر فیروزه و شکارگاه دوشان‌تپه و مناطق نظامی قرار گرفته است. مناطق نظامی که این محله را در خود محصور کرده‌اند.

اما آنچه از صحبت قدیمی‌های محل برمی‌آید این محله از دهه 40 شکل گرفته است با خیابان‌بندی‌های اصولی و خانه‌های که دارای متراژ معینی بودند؛ اگر چه حالا این قانونمندی دیگر رعایت نمی‌شود، اما خیابان‌های این محله دارای بافت منظم واصولی است. از برج‌ها و ساختمان‌های بلند در این محله خبری نیست و طبقات ساختمان‌ها در این محله از چهار طبقه فراتر نمی‌روند. آقای عباسی از محلی‌های این خیابان که گذر زمان موهایش را یک دست سفید کرده است با لهجه آذری درباره گذشته این محله می‌گوید: من از تبریز به اینجا آمدم آن وقت‌ها که ما به این محله آمدیم هنوز خیلی از خیابان‌ها خاکی بودند و بیشتر محله‌های اطراف وجود نداشتند و هنوز بزرگراه بسیج ساخته نشده بود و محل خیلی آرام‌تر از حالا بود. کم‌کم این محله بزرگ و بزرگ‌تر شد. خیلی از اقوام و فامیل به دنبال ما از شهرمان به اینجا آمدند. البته ما تنها نبودیم بیشتر همسایه‌ها از شهرهای مختلف به اینجا آمدند و بیشتر این محله را مهاجرین شکل دادند. وی در مورد نام افسریه می‌گوید وجود دانشکده افسری و پادگان‌های نظامی دلیل این نامگذاری است هنوز هم خیلی از پادگان‌های ارتش و سپاه و مجتمع‌های مسکونی آنها از مشخصه‌های این منطقه است. تاریخچه این محله نشان می‌دهد که در گذشته‌های دور در زمان قاجار این منطقه در پای کوه‌های قصر فیروزه جزو زمین‌های اطراف دوشان‌تپه بوده است. املاک این منطقه بخصوص بخش شمالی آن متعلق به وثوق‌الدوله و اسدالله اعلم بوده و به روایتی نام افسریه هم از نام افسرالملوک اعلم گرفته شده است. این محله بین دو منطقه 14 و 15 شهرداری تهران و میان بزرگراه بسیج و خیابان اردیبهشت قرار گرفته است. محله‌ای که تراکم جمعیتی بالا و مهاجرپذیر بودن آن باعث شده است معضلات اجتماعی خاصی را برایش به‌وجود بیاورد. خیابان‌های این محل با اعداد شناخته می‌شوند و مهم‌ترین آنها 15 و20و30و29 متری است. خیابان بیست متری از بقیه مهم‌تر است چون بافت تجاری دارد و مرکز اصلی خرید اهالی است. مغازه‌های پیوسته که تنگاتنگ کنار هم هر کالایی را می‌فروشند.

لباس، کفش وکیف از مهم‌ترین آنها هستند. لابه‌لای این مغازه‌ها، پاساژ‌ها و غذاخوری که بیشترشان فست‌فود است هم قرار دارد و همه این مشخصات دست به دست هم داده‌اند تا این خیابان را به یکی از مراکز مهم خرید شرق تهران تبدیل کنند. آقای صنعت کار از مغازه‌داران خیابان بیست متری می‌گوید: ما از سال 64 اینجا ساکن شدیم آن زمان خیابان به این اندازه شلوغ نبود. هنوز بزرگراه افسریه یا بسیج ساخته نشده بود که غرش ماشین‌هایش آرامش را از ما بگیرد و ماشین‌ها از این خیابان وارد افسریه می‌شدند. مغازه‌ها تک‌تک بازشدند و این خیابان را پر کردند.

حالا از محله هاشم‌آباد و اتابک و مسعودیه هم برای خرید اینجا می‌آیند و چون افسریه خیلی مراکز تفریحی ندارد جوان‌ها برای گذران اوقات فراغت در این خیابان گشت‌زنی می‌کنند. وی اضافه می‌کند در بعضی ایام اینجا به قدری شلوغ است که عبور و مرور به سختی انجام می‌شود. اما هیچ امکانات رفاهی مثل پارکینگ و سرویس بهداشتی، فضای سبز یا فضایی برای استراحت ندارد.

مراکز تفریحی و فضای سبز افسریه با توجه به تراکم محله بسیار محدود است و تنها پارک این محل فجر است. با این حال ولی مراکز تفریحی در اطراف این محله زیادند؛ مانند ورزشگاه بزرگ تختی و بوستان بسیج و پار ک آبی آزادگان که همان‌طور که از نامش بر می‌آید، در بزرگراه آزادگان قرار دارد و یکی از اولین و بزرگ‌ترین پارک‌های آبی تهران است. جالب‌تر این که کاخ امیر سلیمانیه هم در کنار این پارک قرار دارد. کوه‌های قصر فیروزه و کاخ آن بخشی دیگر ازجاهای دیدنی در همسایگی این منطقه است که متاسفانه به دلیل قرار گرفتن در محوطه نظامی سپاه قابل بازدید نیست. جنگل‌های خجیر، سرخه حصار و شکارگاه‌های اطراف آن بخشی دیگر از جذابیت‌های این منطقه است. پیست دوچرخه‌سواری و باشگاه سوارکاری هم ازجمله این مکان‌هاست. همسایه بودن با بزرگراه افسریه یا بسیج و پایانه خاوران راه دسترسی به این منطقه را بسیار آسان کرده است. اتوبوس‌های پایانه خاوران ـ علم وصنعت نبش خیابان بیست متری ایستگاه دارد و شما را برای رسیدن به این مرکز خرید کمک می‌کند. متروی ارم سبز ـ شهید کلاهدوز را که تا انتها بیاید در ایستگاه آخر تاکسی‌ها شما را به محله افسریه می‌رسانند.پایانه خاوران ـ افسریه هم مسیر دیگری برای رسیدن به این محله است.

اکرم بیگی