درگذشت استاد موسس
در سال 1276 هجری قمری ، آیت الله حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی فرزند شیخ جعفر مهرجردی (که کشاورزی پرهیزگار بود) در میبد یزد به دنیا آمد.
پس از گذراندن تحصیلات مقدماتی در یزد ، عبدالکریم راهی عتبات مقدسه شد و از محضر اساتید بزرگی همچون سیدمحمد فشارکی ، شیخ فضل الله نوری ، میرزای شیرازی ، میرزا ابراهیم محلاتی و آخوند خراسانی ، بهره مند شد و به درجات بالای علمی دست یافت . در سال 1332 (هجری قمری) به اراک مهاجرت کرد و در آنجا حوزه ای بنیان گذاشت و مدت 8 سال به پرورش فضلا و طلاب علوم دینی پرداخت . پس از مدتی که به قم سفر نمود، بحث اقامت ایشان در آن شهر و تاسیس حوزه علمیه قم به میان آمد و با اصرار علما به خصوص آیت الله بافقی و انجام استخاره ، سرانجام در سال 1340 قمری به قم مهاجرت کرد و در شرایطی دشوار حوزه علمیه قم را پایه گذاری کرد. تعداد طلبه ها در ابتدا 600 نفر بیشتر نبودند و به علت خفقان حاکم بر کشور ، طرح مساله «متحدالشکل شدن البسه» و کینه رژیم رضاخان به اسلام و روحانیت ، کلاسها خارج از شهر برگزار می شد و طلاب فقط شبها برای استراحت به قم بازمی گشتند. به رغم مشکلات موجود ایشان به تعمیر مدرسه فیضیه و دارالشفا نیز مبادرت نمود. لکن در کنار این اقدامات ، خدمت به مردم و محرومان قم را نیز فراموش نکرد و احداث دارالاحکام برای فقرا و بنای بیمارستان فاطمی و ساختن قبرستان نو و بهداشتی برای این شهر از دیگر اقدامات آن مرجع بزرگ به شمار می رود. در کنار همه این اقدامات از او تالیفات ارزشمندی نیز به یادگار مانده است که از میان آنها می توان به آثار زیر اشاره کرد: تقریرات دروس ، دررالفوائد، الرضا ، الصلوه ، المواریث ، النکاح . همچنین از میان شاگردان برجسته او که بیش از 80 نفرند می توان به آیات عظام : روح الله کمالوند ، آخوند ملاعلی همدانی ، سیدشهاب الدین مرعشی نجفی ، سید محمدرضا گلپایگانی ، سید محمدتقی خوانساری ، سید محمدحجت کوه کمره ای ، سید صدرالدین صدر ، محمد علی اراکی و امام خمینی رحمه الله علیهم اشاره کرد. آیت الله حائری سرانجام در شب 17 ذیقعده 1355 دار فانی را وداع گفت و در جوار حضرت معصومه س به خاک سپرده شد.
گفت و گو
