معلولیت نه محدودیت

مانی رضوی‌زاده برخواسته از دل افرادی که با محدودیت‌ جسمانی زندگی می‌کنند با علاقه‌ای که به رایانه داشته ایده‌ای را اجرا کرده تا از طریق یک سایت و اپلیکیشن مکان‌های عمومی آماده برای استفاده معلولان را اعلام کند. تلاش این هفته گفت‌و‌گو با این کارآفرین موفق است.

بام چیست؟

افراد دارای معلولیت، سالمندان، آسیب‌دیده‌ها و زنان باردار برای استفاده از امکانات جامعه با مشکل و محدودیت مواجهند؛ برای مثال فکر کنید فردی که روی ویلچر می‌نشیند بخواهد به یک کافی‌شاپ برود، چند تا کافی‌شاپ مخصوص این افراد داریم یا اصلا کجا وجود دارد که این مکان‌ها معرفی شده باشند؟

در شهری مانند تهران فضاهای قابل ‌استفاده زیادی برای افراد دارای معلولیت وجود دارد، اما به دلیل نبود اطلاع‌رسانی، این فضاها مورد استفاده افراد نیازمند قرار نمی‌گیرد. این در حالی است که اگر معرفی دقیقی از این خدمات و میزان دسترسی و استفاده از آنها برای افراد دارای معلولیت صورت پذیرد، هم امکان مراجعه به آن فضاها را افزایش می‌دهد و هم جامعه از نیروی بالقوه این افراد که به دلیل شرایط نامناسب گوشه‌گیر شده‌اند، استفاده می‌کند.

اکنون اطلاعاتی که به‌صورت جامع و به‌‌روز شده در این حوزه وجود داشته باشد، در دسترس نیست. این اطلاعات بیشتر به‌صورت تجربیات شخصی، بدون کار تخصصی و به‌صورت دهان به دهان منتقل می‌شود. به این صورت که هر فردی تجربیات خود را مثلا این‌که فلان رستوران امکان استفاده دارد یا سرویس بهداشتی آن مناسب است یا کارمندانش همکاری می‌کنند، در گفت‌وگوهای روزمره و به صورت پیشنهاد به دوستان خود بازگو می‌کند. کارهای پراکنده‌ای از سوی ارگان‌های مختلف صورت گرفته است، اما اطلاعات مکانی و توصیفی جامع تدوین‌شده‌ای برای ارزیابی دقیق وضعیت موجود اماکن عمومی به‌صورت ابزارهای مدرن و با استفاده از فناوری‌های کاربر پسند وجود ندارد.

ایده بام با تحقیق و بازدیدهای میدانی از اماکن شاخص عمومی شهر تهران، وضعیت آنها را با استفاده از استانداردهایی که بدقت تنظیم شده‌اند، ارزیابی می‌کند. پس از جمع‌آوری داده‌ها و بررسی و پردازش آنها، بانک اطلاعاتی جامع از اماکن مناسب افراد معلول در وبسایت و اپلیکیشن موبایل همراه با نقشه‌های قابل جستجوی آنلاین برای استفاده این نوع کاربران قابل استفاده خواهد بود.

ایده چطور به ذهن‌تان رسید؟

خیلی ساده و از یک نیاز شخصی به این ایده رسیدیم. من بر اثر یک حادثه در دوران نوجوانی‌ام دچار آسیب نخاعی شدم و از آن به بعد از ویلچر استفاده می‌کنم. من در انجمن معلولان عضو هستم. پرسش همیشگی ما از هم این است که رستوران خوب بدون پله را می‌شناسی؟ برای ورزش به کدام استخر می‌توان رفت؟ کدام شعبه بانک امکان ورود ویلچر را دارد؟ من همیشه با خودم فکر می‌کردم کاش سایتی وجود داشته باشد که در آن بتوان به چنین اطلاعاتی دست پیدا کرد. در همین حین بود که ایده راه‌اندازی یک بانک اطلاعاتی از اماکن قابل دسترس تفریحی، فرهنگی و اداری مناسب افراد معلول به ذهنم رسید.

ایده را به کمک دو نفر از بهترین دوستانم توسعه دادیم. خانم مهندس آیلا تنهایی، پروژه را از جنبه‌های فنی و به لحاظ ضوابط معماری و شهرسازی، استانداردها، چگونگی بازدید و ارزیابی مناسب‌سازی هر مکان عمومی یا فضای شهری مدیریت می‌کند. آقای بهنام سلیمانی هم در جنبه‌های اجرایی و عملی‌سازی پروژه، یار و همکار ما بوده است. اما بخش مهمی از کار ما، بازدیدهای میدانی بود و بازدید بیش از هزار نقطه در سراسر شهر نمی‌توانست کار یکی ـ دو نفر باشد. تیم‌های گوناگونی با ما همکاری می‌کنند، چند نفر همکار ثابت ما بوده‌اند و تاکنون حدود 20 نفر از دانشجویان معماری داوطلبانه در بازدیدها ما را همراهی کرده‌اند. ما این مسیر را با توجه به هدف اجتماعی و ترویجی این پروژه ادامه می‌دهیم و از داوطلبان بیشتری درخواست همکاری خواهیم داشت.

در مسیر عملی کردن کار چه چالش‌هایی داشتید؟

مسلما کاری که برای نخستین بار در کشور اجرا می‌شود، چالش‌های پرشماری هم خواهد داشت. اولین قدم، رسیدن به تهیه فهرستی متشکل از استانداردهایی بود که یک مکان واجد شرایط باید به موارد آن مجهز باشد.

گام بعدی تهیه پلتفرمی آنلاین برای ارسال فرم‌های استاندارد از سوی تیم بازدیدکننده بود که ما را از کاغذبازی بی‌نیاز کرده، ساده و سریع باشد و آرشیو قابل جستجو و به‌روز همه مکان‌ها را برای مدیران پروژه در دسترس قرار دهد.

بعد از این کارها باید سراغ اماکن عمومی شاخص شهر، مرتب‌سازی آدرس‌ها و آماده‌سازی فهرست‌ها برای تیم بازدید می‌رفتیم. خیلی از دایرکتوری‌های آنلاین مثل کتاب اول و فیدیلیو را بررسی کردیم و از بانک‌های اطلاعاتی شهرداری و فهرست گردشگری مهمان تهران هم مدد گرفتیم. در موارد زیادی به در بسته خوردیم، مثل اماکنی که تغییر کاربری داده‌اند، تعطیل شده‌اند، مواردی که آدرس‌ها اشتباه ثبت شده یا حتی آن خیابان دیگر وجود ندارد و اتوبان از وسط آن رد شده است. حتی مواردی هم داشتیم که حراست یا مدیریت ساختمان اجازه ورود یا بازدید به همکاران ما ندادند!

برنامه‌تان برای آینده چیست و فکر می‌کنید به کجا برسید؟

مرحله اول پروژه به پایان رسیده و از نسخه آزمایشی وبسایت رونمایی کرده‌ایم. مرحله دوم شامل تکمیل بازدیدهای مناطق تهران و ورود اطلاعات به دیتابیس پروژه و انتشار اپلیکیشن موبایل است که از الان طراحی‌های آن را انجام داده‌ایم. برنامه بعدی‌مان تلاش برای توسعه بانک اطلاعاتی از طریق همکاری داوطلبانه مردم و استفاده از روش‌های اتکا به خرد و کمک جمعی است. به‌روزرسانی وضعیت اماکن موجود از طریق پایش‌های دوره‌ای و نیز گسترش این ایده به شهرهای دیگر است. دوست داریم در این وبسایت همه شهرهای ایران قابل جستجو باشد و افراد دارای معلولیت در همه ایران بتوانند از آن استفاده کنند.

توصیه‌تان به افراد کارآفرین مثل خودتان که تازه می‌خواهند شروع کنند، چیست؟

هر قدم این پروژه درس‌های جدیدی برای ما داشته و دارد، چه به لحاظ جنبه‌های معماری، شهرسازی و مشکلات مناسب‌سازی شهری، چه به لحاظ فناوری‌های مبتنی بر وب، پیاده‌سازی نقشه‌های آنلاین و طراحی و برنامه‌نویسی وبسایت و چه به لحاظ مدیریت پروژه‌ای گسترده با همکاران متعدد.

اما باید بگویم برنامه‌ریزی و فکر کردن به جوانب کار توانست آمادگی مواجهه با چالش‌ها را در ما تقویت کند. به دلایل گوناگون از تولد ایده تا شروع پروژه برای ما بسیار طول کشید و این فرصت مغتنمی بود که ساعت‌ها با همکاران‌مان بحث و تبادل‌نظر داشته باشیم و در دوره‌های آموزشی و مدیریتی مرتبط با مدیریت پروژه شرکت کنیم. آن‌قدر این فکرها و گفت‌وگوهای قبل از شروع کار به ما کمک کرده است که تقریبا در 90 درصد جلسات ارائه و دفاع از پروژه در سطوح گوناگون، پرسش یا موردی نیست که قبلا به آن نپرداخته باشیم و پاسخ مستدلی برایش آماده نکرده باشیم.

بنابراین پیشنهادم به دوستانی که در موقعیت مشابه شروع یک ایده نوین قرار دارند، این است تا می‌توانند و فرصت دارند به جزئیات مواردی که ممکن است در حین اجرای پروژه پیش بیاید بیندیشند و سناریوهای گوناگون پیشرفت کار را بررسی کنند.

نام ایده: بام (بانک اطلاعات مناسب‌سازی)

سایت: monasebsazi.com

مانی رضوی‌زاده، موسس و ایده‌پرداز بام

مانی لیسانس ریاضی کاربردی دارد و طراح وب است. او بیشتر اوقات فراغت خود را به مشاهده فیلم و کار با رایانه می‌گذراند.

رامین فتوت