والسِ وجدان

این گروه از بازیگران به اقتضای هنر و حرفه‌شان است که جامه بدی بر تن می‌کنند، اما آیا آدم‌هایی که در زندگی واقعی بدسگال و بدخواه هستند هم به بدی خود علم و آگاهی دارند و می‌دانند که در نظر تماشاگران عالم و خدای آنها از چه جایگاه پست و پایینی برخوردارند؟ ساده‌ترین پاسخ را باید در نادانی و ناآگاهی جستجو کرد و باید فرض را براین گذاشت که بداندیشان به بدی خود واقف نیستند. چرا که اگر بودند، تاریخ این همه قرن تکرار نمی‌شد و بدان جدیدی ظهور نمی‌کردند. آنها برپایه ظن و توهمی ازلی و ابدی، اتفاقا خود را محق می‌دانند و گمان باطلی می‌برند که خود در جبهه حق هستند، نه آن جماعت پرشمار مقابلشان. حالا با این مقدمه، شما آدمی به اسم استنسفیلد را می‌شناسید؟ اگر هم این نام به گوشتان آشنا نیست، اما حتما حضور خوف‌انگیزش در فیلم «لئون/ حرفه‌ای» را به یاد دارید؛ همان مامور فاسد و خلافکاری که خانواده ماتیلدای 12 ساله را قتل‌عام کرد و باعث شد دخترک برای زنده ماندن به مزدوری بامرام همچون لئون پناه ببرد. گری الدمن، بازیگر خوش‌اخلاق و در زندگی واقعی شریفِ نقشِ استنسفیلد، قطع به یقین می‌دانست که دارد چه نقش کثیفی را بازی می‌کند، اما آیا بنیامین نتانیاهو می‌داند که چقدر در عالم واقعیت و دنیای امروز بداندیش و بدخواه و منفور است؟ یا تصور می‌کند خودش در سویه نیکوکار ماجرا قرار دارد و همه فلسطینی‌ها، اهالی لبنان و جماعت حق طلب و آزادیخواهِ جهان در صف بدنامان و کژاندیشان قرار دارند؟ یکی از کسانی که می‌تواند پاسخ این پرسش را به ما بدهد، بازیگر نقش ماتیلدای فیلم لئون است که این روزها به خانمی 33ساله و مادر دو فرزند تبدیل شده. او که اصالتی یهودی دارد و در همه سال‌های فعالیتش از سیاست‌های کشورش دفاع می‌کرد، بتازگی در گفت‌وگویی با هالیوود ریپورتر از انتخاب دوباره نتانیاهو به عنوان نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی ابراز ناامیدی کرده است. پورتمن که بازی در فیلم‌هایی چون «قوی سیاه» و «جنگ ستارگان» را در کارنامه دارد، مواضع و صحبت‌های نژادپرستانه نتانیاهو را بسیار وحشتناک توصیف کرد و گفت: من کاملا با نتانیاهو و سیاست‌هایش مخالفم و نمی‌خواهم قدمی در راستای هدف‌های او بردارم. اظهارات تازه و متفاوت پورتمن در شرایطی است که پیشتر هم شاهد بیداری وجدان هنرمندان رژیم صهیونیستی بوده‌ایم. شاید شاخص‌ترین نمونه در این زمینه ساخت انیمیشن افشاگرانه «والس با بشیر» ساخته آری فولمنِ باشد که قصه کشتار مسلمانان در صبرا و شتیلا را به تصویر کشیده بود. با این اوصاف و اقدام اخیر پورتمن، باید منتظر قسمت‌های بعدی سریالِ بیداری وجدان اهالی اورشلیم باشیم؛ مجموعه‌ای که آخرین قسمتش می‌تواند اذعان نتانیاهو به نقشِ منفی خود و اعتراف‌های ذهن خطرناکش باشد.

علی رستگار / گروه فرهنگ و هنر