دو روی سکه بازی‌های رایانه‌ای

مزایا

از جمله مزایای یک بازی این است که فرد می‌تواند خود را با محیط سازگار کرده، اعتماد به نفس و اندیشه‌های تازه را در خود تقویت و استرس را از بین برده و روابط اجتماعی‌‌اش را بهبود بخشد.

بازی برای کودکان و نوجوانان تجربیاتی را مهیا می‌کند که یادگیری‌های بعدی آنها را شکل می‌دهد و این تجربیات موجب ظهور استعدادها و توانمندی‌های آنان می‌شود.

انجام بازی، قدرت انعطاف و خلاقیت را در کودکان ارتقا می‌دهد و مهارت‌های حل مساله در آنان را تقویت می‌کند. از دیگر مزایای انجام بازی‌های رایانه‌ای، می‌توان به تاثیرات مثبت این گونه بازی‌ها از قبیل: آثار آموزشی بازی‌های جدی، افزایش حواس بصری از طریق بازی کردن و نیز افزایش موقت برخی توانایی‌ها بعد از انجام برخی از انواع خاص بازی‌ها اشاره کرد.

معایب و کاستی‌ها

بی‌تردید یکی از جنبه‌های منفی بازی‌های رایانه‌ای، اشاعه خشونت در بین کودکان است. یافته‌های جدید حاکی از آن است که بازی‌های رایانه‌ای موجب تحریک افراد در استفاده از راه‌حل‌های خشونت‌آمیز برای مشکلات واقعی می‌شود. بسیاری از کاربران این گونه بازی‌ها، از تجربیات دنیای مجازی در زندگی واقعی استفاده می‌کنند.

با توجه به ویژگی تعاملی بودن بازی‌های رایانه‌ای، خشونت موجود در این بازی‌ها نیز تعاملی است؛ یعنی ممکن است فرد به طور عمیقی درگیر بازی شود. این درگیری بیش از حد، ممکن است که کنترل فرد را با مشکل مواجه سازد. بازیگر در دنیای بازی با یکسری فاصله روبه‌رو است. وقتی در دنیای واقعی قرار می‌گیرد، این فاصله از بین رفته و فرد با آزادی و انعطاف‌پذیری بیشتری مواجه است. به این ترتیب، دستور دادن و خشونت در نظر او لذت بخش می‌شود. متاسفانه خشونت در بازی‌های رایانه‌ای، یکی از موضوعاتی است که بحث‌ها و نگرانی‌های بی‌شماری را دامن زده است.

یکی دیگر از بارزترین نتایج منفی این بازی‌ها، ایجاد توهمات فکری است که این توهم‌زایی در ذهن افراد کم‌سن‌و سال به دلیل قدرت تجزیه و تحلیل پایین‌تر، نتایج بسیار بدتری خواهد داشت. این موضوع در کنار بیدار کردن ترس ناخودآگاهی که در ضمیر آنان نسبت به موجودات ماورایی وجود دارد، در برخی موارد باعث اختلالات فراوانی در آنها می‌شود که بی‌شک در آینده آنها و تعاملاتشان با دنیای بیرون تاثیرگذار خواهد بود.

اختلالات در قدرت بینایی یا اختلال در ساعت فیزیولوژیکی بدن که برگرفته از استفاده مفرط و بی‌رویه بازی‌های رایانه‌ای به صورت شبانه‌روزی است، یکی دیگر از معایب به کارگیری این بازی‌ها توسط کودکان و نوجوانان تلقی می‌شود. از جنبه‌های منفی دیگر بازی‌های رایانه‌ای، افت تحصیلی و علمی حاصل از استفاده بی‌رویه کودکان و توجه آنان به این بازی‌هاست. زمانی که آنان بیشتر وقت خود را صرف انجام این بازی‌ها می‌کنند، بتدریج از حجم و کیفیت مطالعه و درس خواندن و رسیدگی به امور آموزشی خود می‌کاهند که در نهایت به افت تحصیلی آنان منجرمی‌شود.

چه باید کرد؟

بر اساس آنچه گفته شد ضروری است با نگاهی دقیق و تیزبینانه به موضوع بنگریم که از جمله می‌توان به ارائه آموزش به والدین در زمینه نحوه مدیریت و مواجهه با اثرات منفی این بازی‌ها اشاره کرد. همچنین نظارت مستمر بر مدیریت گیم‌نت‌ها و کلوب‌ها در جهت جلوگیری از رشد بی‌رویه و نامتناسب بازی‌ها هم در این زمینه مهم می‌نماید.

مهدی بصیری / مدرس دانشگاه و کارشناس و تحلیلگر مسائل IT