در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
نفت یعنی همه چیز
گرانی نفت نه تنها دولتها که بسیاری ازشرکتها را نیز به ترس انداخته است .برخی از شرکتهای هواپیمایی را ناگزیر به افزایش بهای بلیت کرده اند، درحالی که بسیاری از مالکان خودرو در امریکا و اروپا
اقتصاد کشورها به انرژی نیاز فراوان دارد و بخش مهمی از این انرژی را نفت تامین می کند. در نتیجه ، مشکلات نفتی یکی ازمشکلاتی است که رهبران جهان باید گاه و بیگاه در صدد رفع آن برآیند.
قیمت بالای نفت و بنزین در اروپا و نیز جاهای دیگر دوباره در دستور کار سیاسی کشورها قرار گرفته است. برای حمل و نقل ، نفت مهمترین منبع تولید انرژی است.
حمل و نقل دریایی ، زمینی و هوایی و بخش مهمی از حمل و نقل از طریق راه آهن به نیرویی که منبع آن نفت خام است، متکی است.
به موازات رشد تجارت جهانی در نیم قرن اخیر نیاز به سوخت برای حمل و نقل افراد و کالا هم افزایش یافته است. درحالی که نفت همچنین منبع مهمی برای تولید حرارت و نیز برق است.
به همین دلیل هنگامی که عرضه آن مختل می شود و در نتیجه قیمت آن افزایش می یابد، می تواند به اقتصاد کشورهای خریدار لطمه زیادی وارد کند.
بحران های ناشی از نفت همواره مهلک بوده و یکی از معروف ترین نمونه های آن مربوط به اواسط دهه 1970است که در پی جنگ 7 روزه اعراب و اسرائیل به وقوع پیوست.
در آن هنگام ریچارد نیکسون ، رئیس جمهور وقت امریکا سعی کرد اهمیت نفت برای اقتصاد را ناچیز جلوه دهد و گفت: یک بار دیگر کسانی که همواره پیام آور اتفاقات بد هستند، به ما می گویند که به دلیل کمبود انرژی ، امریکا ممکن است با رکود اقتصادی روبه رو شود؛ ولی بگذارید من به شما بگویم که امریکا دچار رکود اقتصادی نخواهد شد.
اما آنچه در عمل اتفاق افتاد، این بود که رکود اقتصادی رخ داد. اینک به نظر می رسد که با وجود اکتشاف های جدید نفت ، جهان همچنان بیش از پیش به تولید کنندگان مهم نفت وابسته خواهد بود.
برخی نیز چنین استدلال می کنند که دسترسی بی خطر به نفت با قیمت مناسب برای کشورهای ثروتمند دارای چنان اولویتی است که دلیل واقعی چندین جنگ ، از جمله جنگ اخیر عراق را می توان همین عامل دانست.
البته مقامات امریکا و سایر کشورهای درگیر در جنگ عراق این موضوع را تکذیب می کنند. ولی همین که این استدلال را برخی قبول دارند، نشان می دهد که اداره دنیا تا چه حد به نفت وابسته است. اکنون قیمتها از مرز 70دلار گذشته است و بعد از طوفان کاترینا که تاسیسات نفت و گاز خلیج مکزیک امریکا، تامین کننده روزانه یک و نیم میلیون بشکه نفت این کشور، با خسارت جدی مواجه شد، قیمت نفت به 71دلار نزدیک شد و بیم آن می رفت که اختلال در روند عرضه سبب شود قیمتها به کابوس صد دلار برسد.
اما تصمیم امریکا و متحدانش برای برداشت از ذخایر راهبردی به میزان 60میلیون بشکه به تعدیل قیمت کمک کرد؛ ولی هنوز مصرف کنندگان از گرانی نفت گلایه دارند.
هفته گذشته برخی از تحلیلگران از جمله دانیل یرگین ، مورخ نفت هشدار داده بود که کاترینا یکی از بزرگ ترین شوکهای انرژی را از دهه 1970به بار خواهد آورد و شاید آن بزرگ ترین شوک انرژی تاریخ باشد.
اما برخی دیگر از کارشناسان درباره وقوع بحران انرژی تردید داشتند؛ زیرا معتقدند اقتصاد امریکا رشد قابل ملاحظه ای دارد و تاریخ گواهی می دهد که بلایای طبیعی ، برخلاف مناقشات ژئوپلتیکی یا حملات تروریستی ، تاثیری ماندگار بر عرضه نفت و گاز ندارد و به اقتصاد کشورهای غنی زیانی ویرانگر وارد نمی آورد.
روز جمعه قیمت نفت خام سبک امریکا برای تحویل در ماه اکتبر در بازار نیویورک 41سنت افت کرد و حدود 64دلار رسید. اما ممکن است کاترینا به بازار فرآورده های نفت مانند بنزین لطمه بزند.
پیش از وقوع این توفان ، ظرفیت پالایشگاه های امریکا تقریبا تکمیل شده و برخی از مدار خارج شده بودند. در حال حاضر، امریکا 10درصد بنزین مورد نیازش را وارد می کند، حال آن که این رقم در دهه پیش 4درصد بود. بعلاوه این کشور ذخایر راهبردی بنزین ندارد.
پس از آن که امریکا گزارش کرد ذخایر بنزین افت کرده و چین خبر داد که واردات نفتی اش رشد داشته است ، قیمت نفت خام سبک امریکا در معاملات صبح پنجشنبه 25آگوست در بازار نیویورک به رکورد 68دلار بالغ شد.
اما سپس قیمت نفت خام برای تحویل در ماه اکتبر به 66دلار و 91سنت افت کرد. در لندن نیز نفت خام برنت پس از رسیدن به 66دلار و 56سنت به 65دلار و 69سنت بازگشت.
انتظار می رود تقاضای فزاینده امریکا، هند و چین قیمت نفت را بالا نگه دارد. وزارت انرژی امریکا اعلام کرده است ذخایر بنزین این کشور هفته گذشته بیش از 3میلیون بشکه افت کرده و به حدود 150میلیون بشکه رسیده که 7درصد از سال گذشته کمتر است.
علت اصلی ، خرابی پالایشگاه ها عنوان شده است.امریکا و چین بزرگترین مصرف کنندگان نفت هستند، در حالی که صندوق بین المللی پول گزارش کرد که رشد اقتصادی آسیا ممکن است به دلیل گرانی نفت مختل شود.
معامله گران می گویند اگر قیمت نفت به 70دلار برسد، حرکت آن به سوی 100دلار دیگر توقف ناپذیر خواهد بود. در همین حال گوردون براون ، وزیر دارایی بریتانیا خواستار تلاشهای هماهنگ بین المللی کشورهای تولید کننده نفت، برای پایین آوردن قیمت نفت و تضمین عرضه جهانی سوخت، در آینده شده است.
وی همچنین کشورهای تولید کننده نفت را ترغیب کرده که بخشی از درآمد به دست آمده از بالا رفتن بهای نفت را صرف توسعه پالایشگاه های نفت کنند. هم اکنون چند کشور اروپایی برای کمک به مصرف کنندگان که از افزایش بی سابقه بهای نفت صدمه دیده اند، اتخاذ تدابیری را مد نظر قرار داده اند حال آن که در این میان بسیاری از شرکتهای حمل ونقل ازجمله شرکتهای هوایی با مشکل مواجه شده اند.
بریتیش ایرویز، سومین هواپیمایی بزرگ اروپا تصمیم گرفته است برای جبران هزینه های سوخت ، بلیت پروازهای طولانی خود را مجدد افزایش دهد.
این شرکت اعلام کرد هزینه سوخت هر بلیت پرواز طولانی که در بریتانیا صادر شود، با 25درصد افزایش به 55دلار بالغ خواهد شد. این رقم برای پروازهای رفت و برگشت به 115دلار می رسد.
این پنجمین بار در یک سال و نیم اخیر است که بریتیش ایرویز افزایش هزینه سوخت را روی قیمت بلیت تحمیل می کند. مارتین جورج ، مدیر بازرگانی بریتیش ایرویز در بیانیه ای اعلام کرد شرکتش از این افزایش قیمت بسیار متاسف است ، ولی چاره ای ندارد جز این که بخشی از هزینه ها را بر دوش مسافران بیندازد.
این شرکت هواپیمایی می گوید هزینه سوختش به 3میلیارد دلار در سال بالغ می شود که پس از دستمزد کارکنان ، دومین هزینه سنگین برای این شرکت است.
ویرجین نیز نگران گرانی سوخت است
علاوه بر بریتیش ایرویز، یک شرکت بریتانیایی دیگر، ویرجین آتلانتیک اعلام کرده هزینه سوخت بلیت تمام پروازهای یکسره خود را به دلیل گرانی نفت 12دلار افزایش داده است.
این هواپیمایی که به بیش از 20مقصد آسیایی ، اروپایی و امریکایی پرواز می کند، این افزایش را از چهارشنبه هفتم سپتامبر برای تمام بلیتهای فروخته شده در بریتانیا آغاز کرد. این شرکت نیز اظهار کرده گزینه دیگری نداشته است.
ویرجین آتلانتیک که 29فروند هواپیما دارد و متعلق به گروه ویرجین و هواپیمایی سنگاپور است ، سال گذشته بیش از 4میلیون مسافر را جابه جا کرده است.
هواپیمایی سنگاپور نیز برای پروازهای خود تصمیم مشابهی گرفته است .هواپیمایی نورث وست امریکا نیز که در لبه ورشکستگی قرار گرفته است ، می گوید پروازهای نیویورک به توکیو را لغو می کند.
با این حال سفارش های کلان هند و چین برای خرید هواپیما، کارشناسان را به آینده صنعت هوانوردی خوشبین کرده است. دولت هند اعلام کرده خرید 43فروند ایرباس به ارزش 2میلیارد و 200میلیون دلار را برای هواپیمایی ملی هند تصویب کرده است.
تحویل این سفارش اواخر سال آینده میلادی آغاز خواهد شد. ایرباس در قبال 75میلیون دلار حاضر شده است خلبانان هندی را تعلیم دهد.
دولت هند پیش بینی می کند شمار مسافران داخلی این کشور طی 5سال آینده به 50میلیون نفر بالغ شود. براساس آخرین تحقیقات معتبر دانشگاهی ، اعتماد امریکایی ها به آینده مالی شان به نازل ترین سطح در یک دهه گذشته افت کرده است.
با تمام این احوال بازار نفت و آینده آن همچنان مبهم و حتی برای بسیاری ازکارشناسان محرز غیر قابل رصد است.
مهدی جدی نیا 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
