دنیایی بدون میکرب

تاریخچه استفاده بشر از نانونقره به قرون قبل بازمی گردد. آنچه که یونانیان ، رومیان و حتی در همین اواخر مهاجران امریکایی دریافتند که نگهداری غذا در ظروف نقره ای جلوی فساد غذا را می گیرد؛ البته استفاده از ابزار نقره ای مختص آنها نبود.
هندیان قدیم به سربازانی که به جنگ اعزام می شدند سکه های نقره می دادند تا در صورت ایجاد جراحت روی آن گذاشته و جلوی عفونت را بگیرند. کره ای های قدیم با خود قاشق، چاقو یا سنجاق سر نقره ای حمل می کردند و معتقد بودند این کار برایشان سلامت و شانس به همراه دارد.
در قرون وسطی که طاعون در حال گسترش بود و منجر به مرگ 20میلیون نفر از 40میلیون نفر جمعیت اروپا شد، مناطق اعیان نشین و سلطنتی به طور معجزه آسایی از این بلای همه گیر مصون ماندند.
در آن زمان کسی فکر نمی کرد نقره های اشراف زادگان که آب یونیزه از خود ساطع می کردند، باعث محافظت این افراد بوده است. تحقیقات نشان داده اند هیچ باکتری ای توانایی ادامه حیات را پس از 6دقیقه تماس با نقره ندارد؛ اما با وجود آن که میکرب کشی نقره اثبات شده بود، بسیاری از قبول استفاده از آن سرباز می زدند، چرا که نقره فلزی است گرانبها و استفاده از آن تاکنون صرفه اقتصادی نداشته است.
بعدها با مشخص شدن عوارض غیرقابل انکار آنتی بیوتیک های عادی ارزان ، مانند ایجاد مقاومت آنها در باکتری ها، انگیزه استفاده از نقره دوباره قوت گرفت و خوشبختانه فناوری نانو، مشکلات عملی استفاده از نقره را از میان برده است.
امروزه کاربرد نقره بشدت افزایش یافته است ، به عنوان مثال ناسا از آن برای پاکسازی هوای شاتل های فضایی استفاده می کند. نانونقره به عنوان فلز طبیعی یونساز مانند بیشتر فلزات دیگر کاربردهای جالبی در استریلیزه کردن دارد؛ براساس آزمایش های انجام شده ، نقره قادر است بیش از 650نوع باکتری، میکرب و ویروس را از میان ببرد. اما نکته مهم این است که نقره تنها ماده ای است که در طول 5000سال زندگی بشر برای سلامت بی خطر بوده است.
اندازه نانونقره ها در حد 25نانومتر است. به دلیل بالا بودن سطح مقطع آن در این مقیاس در برخورد با سلولها، خاصیت جالب توجهی از خود بروز می دهد. محصولاتی که از نانونقره در آنها استفاده می شود، فراوان هستند که از این میان می توان به باندهای زخم ، ضدتاول ها، لوازم جراحی، ژلهای مرطوب کننده، ضدجوش ها، در بهداشت زنان ، زایمان، موارد بهداشتی آرایشی ، کولرها، یخچال ها و غیره اشاره کرد.
محصولات حاوی نانونقره خصوصیات منحصر به فردی از خود نشان می دهند و به دلیل افزایش بسیار اندک قیمت روی محصولات تولیدی مراکز صنعتی و افزودن خواص جالب توجه و مفید، تولید آنها روزبه روز در دنیا رو به افزایش است.
این محصولات هیچ گونه آلودگی ای ایجاد نمی کنند و استفاده از آنها تاکنون در کشورهای پیشرفته ای همچون امریکا، ژاپن، چین، آلمان، کره و... شروع شده است.


اندازه مهم است

نانونقره اولین محصول نانوتکنولوژی کشور است که به تولید انبوه رسیده و گواهینامه های مختلف از مراکز معتبری همچون انستیتو پاستور، مرکز تحقیقات پلیمر ایران، مرکز پژوهش های شیمی و مرکز ثبت اختراعات و مالکیت صنعتی دارد.
مهندس جعفر رحمان نیا، مدیر پروژه نانوسید می گوید: محصولات نانوسید که بر پایه نانونقره ساخته شده اند، قابلیت های جالبی همچون آنتی باکتریالی و نیز قارچ کشی عالی حتی در غلظت های کم بدون ایجاد مقاومت در میکرب دارند.
رحمان نیا در ادامه می گوید: این محصول انواع آزمایش های کیفی ، بهداشتی و صنعتی را با موفقیت پشت سر گذاشته و به بازار عرضه شده است . ساخت این محصول بر پایه تحقیقات و دانش بومی است و یکی از افتخارات داخلی در زمینه دستیابی به فناوری پیشرفته High tech محسوب می شود.


فازی ارزشمندتر از همیشه

مهدی الهی ، یکی از مجریان طرح درباره خصوصیات باکتری ها می گوید: باکتری ها به انواع مختلفی تقسیم می شوند مانند هوازی ، غیرهوازی ، اسیددوست ، بازدوست و... که برخی 2دیواره و یا 3دیواره خارجی دارند.
آزمایش های انجام شده تاثیر آنتی باکتریال نقره را به وضوح روی تمامی آنها نشان می دهد. الهی می افزاید: امروزه مکانیسم های مختلفی برای اثر نقره بر میکروارگانیسم ها شناسایی شده اند. بیشتر این مکانیسم ها بر خاصیت کاتالیزوری نقره تاکید دارند.
برخی از آنها عبارتند از شکستن پیوند هیدروژن و تولید رادیکال آزاد همراه اکسید کردن دیواره سلولی ، شکستن پیوند گوگرامی و تولید اکسیژن فعال که همگی منجر به نابودی باکتری ها و میکرب ها می شوند.
قابلیت نابود کردن انواع قارچهای مضر با مکانیسم اثر مقابله با تنفس سلولی و نابودی قدرت تولیدمثل آنها از دیگر خصوصیات بارز این مواد است.
مهندس راحیل حسینی از دیگر مجریان این پروژه بر غیرسمی بودن و بی عارضه بودن این محصولات تاکید دارد و می گوید: نانونقره ها علاوه بر ماندگاری بسیار طولانی خود در هیچ باکتری ای مقاومت ایجاد نمی کنند.


ماده اولیه برای تمام محصولات

محصولات اولیه تولید در 3 نوع L ،P و G تحت نام تجاری نانوسید (Nanocid) هستند که هم به صورت کلوئید و هم پودر برای مصارف خانگی و صنعتی عرضه می شوند.
محمدرضا شهسواری ، محصولات نانوسید گروه P را مواد افزودنی در صنایع می داند که در محصولاتی مانند رنگهای دیوار، سرویس های بهداشتی ، تهویه کننده های هوا، کفپوش ها، لوازم برقی و لوازم تخمیرکننده به کار می رود.
وی درخصوص نانوسیدهای گروه L می گوید: این گروه به صورت مایع هستند و در نتیجه به راحتی اسپری می شوند یا در ترکیب با رنگها و چسبهای پایه آبی به کار می روند. در نتیجه در بسیاری از محصولات از جمله اسپری های ضدعفونی کننده، انواع البسه، جوراب، حوله، لوازم بچه، اسباب بازی ها، مواد اولیه کفشها و... استفاده می شوند.

بهاره صفوی