حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
جو حلقه های زحل
اطلاعات دریافتی از مدارگرد کاسینی حاکی است حلقه های شگفت انگیز زحل برای خودشان جوی مستقل از جو خود سیاره دارند.
جو موجود در حلقه های زحل بسیار شبیه به جو موجود در گانیمید و اروپا، 2قمر بزرگ سیاره مشتری هستند.
این یافته ها 2ابزار علمی کاسینی است : INMS، طیف سنج مواد یونی و خنثی و CAPS، طیف سنج پلاسمایی کاسینی.
بخش عمده حلقه های زحل از یخ آب تشکیل شده و در میان آنها می توان مقادیری گرد و غبار و مواد صخره ای نیز مشاهده کرد.
این حلقه ها به شکل غیرعادی باریک هستند.
در حالی که قطرشان به 250هزار کیلومتر و بیشتر بالغ می شود، تنها1/5 کیلومتر ضخامت دارند.
برخلاف این ظاهر فریبنده و جذاب ، مقدار ماده تشکیل دهنده حلقه ها اندک است ، به طوری که اگر تمام اجرام موجود در حلقه ها را در یک جسم جمع می کردیم ، ابعاد جسم بیش از یکصد کیلومتر نمی شد. پیشینه حلقه ناشناخته است.
دانشمندان در ابتدا تصور می کردند حلقه ها همزمان با پیدایش زحل در 4میلیارد سال پیش به وجود آمده اند، زمانی که سیاره مادر به صورت گویی بزرگ ، مواد ابر اولیه منظومه شمسی را در اطراف خود جذب می کردند تا به شکل امروزین خود بدل شود. ولی مشاهدات جدید نشان می دهد سیستم حلقه های زحل نسبتا جوانند و حداکثر چند صد میلیون سال از عمرشان می گذرد.
نظریات دیگری نیز درباره پیدایش حلقه های زحل وجود دارد. یکی از آنها پیشنهاد می کند یک دنباله دار از نزدیکی زحل عبور کرده و به دلیل فاصله نزدیک با این سیاره ، در اثر نیروهای گرانشی جزر و مدی تکه تکه شده است.
نظریه دیگری حاکی است یک سیارک (تکه سنگ سرگردان در فضا) به یکی از قمرهای زحل برخورد کرده و آن را تکه تکه کرده تا در نهایت ، حلقه های امروزی شکل بگیرند.
پرتو فرابنفش خورشید هنگامی که به ذرات حلقه برخورد می کند، نخست ملکول های آب را جدا می کند و سپس آنها را به هیدروژن و اکسیژن تجزیه می کند.
گاز هیدروژن در فضا پخش می شود؛ ولی اکسیژن اتمی و بقیه آب به جامانده به دلیل دمای بسیار پایین ، یخ می زنند و درون حلقه باقی می مانند به این ترتیب ، اکسیژن با غلظت بالا درون حلقه باقی می ماند که احتمالا به واسطه واکنش های شیمیایی یون خنثی ، ملکول های اکسیژن تشکیل می شوند، البته مکانیسم دقیق این واکنش هنوز مشخص نشده است.
مترجم : ذوالفقار دانشی
گفت و گو
