روزی که دجله گریست
روز چهارشنبه ، 9شهریور، هنگامی که هزاران نفر از شیعیان عراق برای برگزاری مراسم عزاداری امام موسی کاظم ، امام هفتم شیعیان ، عازم حرم کاظمین در شمال بغداد بودند، ازدحام و فشار جمعیت روی پل الائمه ، واقع در مسیر این زیارتگاه ، همراه با شایع شدن وجود یک بمبگذار انتحاری در میان جمعیت ،
وقوع این رویداد دردناک درحالی اتفاق افتاد که نیروهای امریکایی مستقر در عراق و ستاد ایالات متحده نسبت به این حادثه بسیار سرد برخورد کردند و بدون توجه به شلیک کاتیوشا در مسیر به سوی عزاداران ، تنها شون مک کرومیک ، سخنگوی وزارت خارجه ، مراتب همدردی دولت خود را با خانواده قربانیان حادثه اعلام کرد.
جک استرا، وزیر خارجه بریتانیا نیز تنها با یادآوری این که گروه دیگری از زایران کاظمین قبل از حادثه پل الائمه هدف خمپاره اندازی قرار گرفته بودند، ضمن ابراز همدردی با مصیبت دیدگان اقدامات تروریستی کسانی را محکوم کرده است که به گفته وی ، از ایجاد رعب و وحشت علیه مسلمانان برای پیشبرد هدفهای خود بهره برداری می کنند.
در این میان کوفی عنان ، دبیرکل سازمان ملل متحد نیز حادثه بغداد را تاسف آور توصیف و با مصیبت دیدگان ابراز همدردی کرد.
عمرو موسی ، دبیر کل اتحادیه عرب نیز از سوی کشورهای عرب نسبت به این واقعه ابراز تاسف کرد و دولت سوریه در بیانیه ای ضمن همدردی با مردم عراق گفت آنان در انتظار روزی هستند که امنیت و ثبات در این کشور برقرار شود.
دولت عراق به نشانه عزاداری ، 3روز عزای عمومی اعلام کرد و در حالی که برخی رهبران اعراب سنی برای کمک به آسیب دیدگان از جمله با اهدای خون ابراز آمادگی کرده اند، وزیر دفاع عراق گفته است این واقعه ارتباطی با اختلاف های فرقه ای نداشته و رهبران سیاسی و مذهبی از مردم خواسته اند همبستگی خود را حفظ کنند، درحالی که وزیر بهداری عراق گفته است که وزیران دفاع و کشور باید به دلیل ناتوانی در حفظ امنیت عزاداران از سمتهای خود کناره گیری کنند.حادثه در محله کاظمیه (کاظمین ) در شمال بغداد زمانی روی داد که در حدود یک میلیون زایر به سوی حرم امام موسی کاظم راهپیمایی می کردند.
بنابر گزارش ها، هنگامی که زایران در حال عبور از روی پل "الائمه " برای ورود به آرامگاه بودند، فردی در میان جمعیت فریاد کشید یک بمبگذار انتحاری در میان زایران است.
با شنیدن این حرف ، مردم سراسیمه پا به فرار گذاشتند و فشار جمعیت باعث شد شمار زیادی از مردم زیر دست و پا جان ببازند و گروهی دیگر نیز پس از کنده شدن نرده های پل به داخل رودخانه افتادند و غرق شدند.
اکثر کشته شدگان زنان ، کودکان و سالخوردگان بودند.این حادثه که بدترین رویداد در عراق از زمان آغاز عملیات نظامی تحت رهبری امریکا به آن کشور در سال 2003است ، بنابه نظر بسیاری از کارشناسان حاکی از بی توجهی نیروهای امنیتی و بخصوص امریکاییان دارد.
گزارش های رسیده حاکی از آن بود که در عصر روز حادثه ، راهروهای بیمارستان های شهر و همچنین پارکینگ های آنها آکنده از اجساد بود و بستگان داغ دیده در کنار صفوف اجساد راه می رفتند و با کنار زدن پارچه هایی که اجساد را پوشانده بود، سعی داشتند عزیزان خود را بیابند.
این درحالی بود که ساعاتی پیش از این حادثه ، 4 گلوله خمپاره بسوی عزاداران عازم حرم کاظمین پرتاب شده بود که بر اثر انفجار آنها، دست کم 7 نفر کشته و 36 نفر زخمی شدند.
براساس بیانیه منتشر شده در یک وب سایت اسلامگرایان که اغلب مورد استفاده گروههای مرتبط با القاعده قرار می گیرد، گروه سنی "جیش الطایفه المنصور" مسوولیت این حمله را به عهده گرفته است.
واقعیت این است که شلیک خمپاره به سوی زایران این زیارتگاه مهم ، در راستای ایجاد تنش فرقه ای در عراق ارزیابی می شود حال آن که سال گذشته نیز در جریان مراسم عزاداری عاشورا، بمبگذاری انتحاری در کاظمین به کشته شدن بیش از 50 زایر منجر شد و در همان روز نیز بمبگذاری درکربلا بیش از 80کشته برجای نهاد.
در آن زمان ، برخی از مقامات عراقی گفتند این بمبگذاری ها نشانه عملیاتی را دارد که به گروه ابومصعب زرقاوی ، معروف به رهبر القاعده در عراق نسبت داده می شود.
ناظران بین المللی می گویند اجتماعات بزرگ شیعه ها به صورت هدفی برای حملات گروههای ستیزه جوی سنی درآمده که هدفشان کشاندن کشور به جنگهای داخلی است.
ابراهیم الجعفری ، نخست وزیر عراق ، خواستار واکنشی شدید در این خصوص شد و گفت : "بزودی شاهد توسعه برخوردی استراتژیک با ترور و تروریست ها خواهیم بود.
به آن قاتلان ، پیکارجویان تندرو و وفاداران صدام سخت ضربه خواهیم زد."فردای روز حادثه ، در محله صدر بغداد، مردم از داغ مرگ عزیزان می گریستند و مراسم سینه زنی برگزار کردند در حالی که چادرهای عزاداری در این محله برپا شد و جاده بغداد به نجف مملو از وانت هایی بود که تابوت جان باختگان را حمل می کردند. انجام این عملیات تروریستی که شاهد مثال قبلی داشت ، منجر به تبادل آتش بین تظاهرکنندگان شیعه و افراد مسلح سنی در بغداد و تیراندازی افراد ناشناس به سوی مساجد اهل سنت در جنوب عراق نیز شد که درجریان آن ، 2کشته و چندین زخمی به جای ماند.
شامگاه پنجشنبه ، گروهی از شیعیان بغداد به سوی پل الائمه که روز چهارشنبه حدود یک هزار نفر از عزاداران شیعه در اثر فشار جمعیت در آن محل جان خود را از دست داده بودند، راهپیمایی کردند که مجددا هدف تیراندازی افراد ناشناس قرار گرفتند.تظاهرکنندگان که شبکه القاعده را مسبب حادثه روز چهارشنبه می دانستند و علیه آن شعار می دادند، مورد هدف تیراندازان قرارگرفتند.
این درگیری به سرعت خاتمه یافت و آرامش در محل برقرار شد اما ناظران ، با یادآوری تاکید رهبران مذهبی عراق بر لزوم وحدت پیروان مذاهب مختلف و خودداری از نزاع فرقه ای ، حادثه شامگاه پنجشنبه را تحولی نگران کننده تلقی کرده اند.در همان حال ، گزارش شده است که 2مسجد اهل سنت در شهرک زبیر، در نزدیکی بصره ، از شهرهای عمدتا شیعه نشین در جنوب عراق ، هدف تیراندازی قرار گرفته و یک کشته و 4زخمی برجای گذاشته است.
به گفته یکی از اعضای حزب اسلامی عراق ، از گروههای اصلی اعراب اهل سنت ، عاملان این تیراندازی معلوم نیستند اما گزارش شده که سرنشینان مسلح اتومبیل های عبوری به سوی این مساجد شلیک کردند.حمله به مساجد و تجمع شیعیان در مناطق مختلف عراق ، بی سابقه نبوده و معمولا به شورشیان مخالف دولت نسبت داده شده است.
گفته می شود این گروهها که اسلامگرایان تندروی خارجی نیز در برخی از آنها عضویت دارند، از حمایت تندروهای سنی و طرفداران رژیم سابق عراق برخوردارند.
شیعیان عراق که اکثریت جمعیت آن کشور را تشکیل می دهند و در زمان رژیم سابق تحت فشار شدید قرار داشتند، از قانون اساسی جدید این کشور حمایت می کنند اما اقلیت اعراب اهل سنت که در گذشته قدرت سیاسی در دست آنان متمرکز بود، با آن مخالفت ورزیده اند و لذا بسیاری از کارشناسان نزدیک شدن موعد همه پرسی را دلیل هرج و مرج های اخیر می دانند.همه پرسی قانون اساسی عراق ، مهرماه امسال برگزار می شود و رهبران اعراب سنی از طرفداران خود خواسته اند در این همه پرسی شرکت کنند و به قانون پیشنهادی رای منفی بدهند.
مهدی جدی نیا
گفت و گو
