آنچه درباره ریل قطار نمی‌دانید

به دلیل همین حساسیت، ریل طی فرآیندی بسیار دقیق، با کنترل‌های لازم طی چهار مرحله شامل: تولید فولاد مذاب از مواد خام و اولیه (کربن، منگنز، سیلیسیم، فسفر، گوگرد و کروم) به نسبت‌های مشخص، ریختن مواد مذاب در قالب برای تهیه شمش، نورد و شکل دادن برای رسیدن به مقطع مورد نظر و عملیات تکمیلی و نهایی سرد کردن، تنظیم راستای طولی، برش دادن در طول‌های مورد نظر، سوراخکاری و کنترل و بازرسی‌های لازم تولید می‌گردد. ریل از نظر کاربرد، شکل و اندازه مقطع، وزن واحد طول و... طبقه‌بندی می‌شود.

ریل‌های مصرفی در راه‌آهن ایران اغلب با طول‌های 18 و در سال‌های اخیر در طول‌های 25 و 36 متری نیز به کار رفته‌اند. طول ریل برحسب سفارش می‌تواند متفاوت باشد. چنانچه ریل‌هایی که در طول‌های بزرگ‌تر از 100 متر به کار گرفته شود مناسب‌تر است، ولی باید برای بارگیری، حمل و باراندازی و نصب ماشین‌آلات خاص آن موجود باشد.

عملیات دشوار ریل‌گذاری

برای ریل‌گذاری روش‌های متفاوتی وجود دارد و از ماشین‌آلات متنوعی نظیر انواع جرثقیل‌های ریلی و ماشین‌آلات مکانیزه ریلی (زیرکوب، خط آرا و پایدارساز و...) استفاده می‌شود. خط آهن شامل دو رشته ریل موازی با فاصله استاندارد و مشخص است که با تراورس‌هایی که ممکن است از جنس چوب، فلز و بتنی باشد با ادوات اتصال خاص، محکم و تشکیل مجموعه‌ای نردبانی شکل را می‌دهد. چوب‌هایی که دو رشته ریل را به صورت نردبانی به هم متصل نموده همان تراورس است. سختی کار ریل‌گذاری نیز به واسطه وزن بالای این مجموعه و شرایط محل کار است. به دلیل دشواری‌های تولید ریل است که تاکنون در ایران ساخت ریل عملیاتی نشده، ولی هم‌اکنون تولید آن در برنامه قرار گرفته است.

تفاوت اندازه ریل ایران و دیگر کشورها

ریل نیز انواع متفاوتی دارد و طبقه‌بندی انواع ریل مطرح است. ولی طبقه‌بندی استاندارد براساس وزن و طول ریل است. مثلا در ریل UIC60 وزن هر متر طول آن حدود 60 کیلوگرم است. به همین دلیل انتخاب ریل برحسب بار محوری و سرعت در نظر گرفته شده برای قطار می‌تواند متفاوت باشد. در این راستا مثلا برای بار محوری 25 تن ریل UIC60 مناسب‌تر است و در ایران هم‌اکنون باتوجه به بار محوری 25 تن از ریل UIC60 استفاده می‌شود، اما ممکن است اولویت سایر کشورها برای استفاده از ناوگان ریلی‌شان چیز دیگری باشد، بنابراین نوع ریل آنها نیز با ایران متفاوت است.

خسرو رشیدی ‌/ مدیر کل خط و سازه‌های فنی راه‌آهن