آمریکا به دنبال وتو انحصاری

این اصل موجب شده قدرت‌های بزرگ همواره از این اصل برای امتیاز‌گیری از جامعه جهانی و حتی از یکدیگر بهره‌برداری کنند. در دنیای امروز در حالی حذف حق وتو به مطالبه‌ای جهانی تبدیل شده و اعضای سازمان ملل خواستار حذف آن و واگذاری امور شورای امنیت به مجمع عمومی براساس هر عضو یک رای شده‌اند که رفتار آمریکا نشان می‌دهد این کشور به حق وتو کنونی نیز قانع نبوده و به دنبال رسیدن به حق وتو انحصاری است. حق وتویی که براساس آن دیگر نیازی به مصوبات سازمان ملل و حتی شورای امنیت نباشد و آمریکا به صورت یکجانبه هر اقدامی را که بخواهد انجام دهد. نمود عینی این رویکرد را در عملکرد ماه‌های اخیر آمریکا در مبارزه با تروریسم با محوریت مبارزه با داعش می‌توان مشاهده کرد که در چند حوزه صورت می‌گیرد.

برای شناخت رفتارهای آمریکا مروری بر سخنان باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا در جمع نظامیان در وست‌پونت خالی از لطف نیست. اوباما می‌گوید اقتصاد آمریکا محور قدرت آمریکا است که سبب رهبری آمریکا بر جهان می‌شود. در همین حال وی توانایی دیپلماسی آمریکایی در ایجاد ائتلاف‌های جهانی و نیز توان نظامی آمریکا را بازوهای دیگر قدرت آمریکا دانست که در کنار اقتصاد زمینه‌ساز رهبری همیشگی آمریکا شده‌اند.

وی چنان عنوان می‌کند که در هر حادثه و تحولی چشم جهان به آمریکا و اقدامات آن است و این رهبری انکار‌ناپذیر آن را بر جهان نشان می‌دهد. با توجه به آنچه از قدرت ادعایی آمریکا ذکر شد، می‌توان گفت ​​رفتارهای آمریکا برای کسب وتو انحصاری و حذف تمام نهادهای بین‌المللی نیز در این حوزه‌ها صورت می‌گیرد.

الف) در حوزه اقتصادی، آمریکا در حالی سعی دارد تا با ضعیف نگهداشتن دیگر ارزها همچنان دلار را در راس اقتصاد جهان حفظ کند ـ به گونه‌ای که بسیاری بحران اقتصادی اروپا را نشأت گرفته از طرح آمریکا برای کاهش جایگاه یورو دانسته ـ که مساله تحریم‌های یکجانبه به راهبردی کلان برای تاثیرگذاری آمریکا بر اقتصاد جهانی تبدیل شده است. براساس عرف جهانی اعمال تحریم علیه کشورها و حتی گروه‌هایی مانند گروه‌های تروریستی باید در نهادهای بین‌المللی نظیر سازمان ملل صورت گیرد.

رویه‌ای که آمریکا در عرصه جهانی به راه انداخته عملا مغایر با این اصول است، چنان‌که کنگره و دستگاه‌های اقتصادی آمریکا به صورت یکجانبه به تحریم کشورها پرداخته و سایر کشورها را نیز به تبعیت از آن وادار می‌سازند. تحریم‌های اعمال شده علیه ایران، سوریه و بتازگی روسیه، نمودی از این رفتارهاست. آمریکایی‌ها برای جهانی‌سازی یکجانبه‌گرایی تحریمی اکنون مقابله با داعش و تروریسم را بهانه کرده‌اند و کوهن، مسئول خزانه‌داری آمریکا ماموریت یافته​ هر گروه، فرد و کشوری را که از نگاه آمریکا احتمال نقش‌آفرینی آن در حمایت مالی از تروریسم وجود دارد تحریم و مورد بازخواست اقتصادی قرار دهد.

آمریکا اکنون از ادعای مبارزه با تروریسم برای ایجاد یک عرف بین‌المللی مبنی بر رهبری یکجانبه آمریکا در اعمال تحریم و لزوم همگرایی دیگر کشورها و سازمان‌های بین‌المللی استفاده می‌کند که دامنه آن سراسر جهان را فرا می‌گیرد.

ب) در حوزه نظامی نیز آمریکا بدون آن‌که مجوز رسمی از شورای امنیت داشته باشد با ادعای حمایت از منافع و اتباع خود و به اصطلاح مبارزه با داعش به دنبال نظامی‌گری گسترده است هر چند آمریکا ادعا دارد​ لشکر‌کشی جنگ افغانستان و عراق تکرار نمی‌شود، اما عملا با اعزام مستشاران نظامی به کشورها و بهره‌گیری از پهپادهای جنگی یکجانبه‌گرایی نظامی را در جهان اجرا می‌کند.

دامنه این تحرکات از افغانستان و پاکستان گرفته و تا عراق، سوریه، یمن و کشورهای آفریقایی را نیز دربرمی‌گیرد. جالب توجه آن‌که در حالی جهان به دنبال مبارزه با ویروس ابولاست که آمریکا به بهانه رهبری این فعالیت‌ها، حضور نظامی در آفریقا را پیگیری می‌کند.

آمریکا درحالی ادعای مبارزه یکجانبه نظامی با داعش را سر می‌دهد که گزارش‌ها نشان می‌دهد آمریکا به جای داعش تاسیسات نفت و گاز عراق و سوریه را هدف قرار می‌دهد تا ضمن تضعیف این کشورها، سلطه نفتی خود را بر جهان اجرایی کند.

ج) در حوزه اجماع جهانی نیز درحالی که به طور معمول مجمع عمومی سازمان ملل مجری این اصل بوده، اما آمریکا در سال‌های اخیر با ادعای مبارزه با تروریسم اقدامات یکجانبه‌ای را اجرا کرده است.

تشکیل ائتلاف‌های به اصطلاح دوستان لیبی و سپس سوریه و اکنون ائتلاف مقابله با داعش نمودی از این رفتارهاست.

آمریکا عملا سازمان ملل را در رهبری جهان برای برقراری امنیت دور زده و به دنبال ساختاری انحصاری است به گونه‌ای که معیار برای اقدام درباره مسائل جهان را ائتلاف آمریکایی تشکیل می‌دهد. براساس این طرح زمانی که در فلسطین، صهیونیست‌ها به کشتار مردم غزه می‌پردازند چون ائتلاف آمریکایی تشکیل نشده، برای نجات مردم غزه نباید اقدامی صورت گیرد در حالی که در اوکراین به دلیل خواست آمریکا باید ائتلاف جهانی آن هم در خارج از چارچوب سازمان ملل تشکیل شود.

مجموع این رفتارها بیانگر یک اصل است و آن، این‌که آمریکا می‌خواهد وتویی انحصاری را بر جهان حاکم سازد که براساس آن پاسخگوی هیچ نهاد بین‌المللی نیست و تنها تصمیمات واشنگتن​ مهم و تاثیرگذار است؛ رویایی که با پرونده به اصطلاح مبارزه با تروریسم اجرا می‌شود، چنان‌که در سال 2001 نیز بوش به دنبال اجرای آن بود، اما به سرانجام نرسید.

قاسم غفوری / جام​جم