پِلی‌بَک سلول‌ها

در این کار که به عقیده بسیاری از محققان و دانشمندان حوزه سلامت گامی اساسی رو به جلو به حساب می‌آید، متخصصان موفق شدند سلول‌های پرتوان و قدرتمند بنیادی را به حالت اولیه خود، یعنی بازه زمانی هفت تا ده روز پس از انجام لقاح و قبل از کاشته‌شدن جنین در رحم مادر​ بازگردانند.

محققان انگلیسی و ژاپنی معتقدند رسیدن به این موضوع ممکن است علاوه بر شناخت و درک چگونگی شکل‌گیری و رشد جنین، چگونگی بروز خطا در بخش‌های مختلف بدن جنین را که در آینده به مشکلاتی رفع‌ناپذیر تبدیل می‌شوند بررسی کرد و در صورت نیاز جلوی بروز آنها را گرفت. این سلول‌ها نقشی اساسی در تشکیل بافت‌های اولیه انسان در جنین را ایفا می‌کنند.​ آستین اسمیت یکی از محققان این پروژه می‌گوید: «تصور می‌کنیم با گذشت زمان و بررسی‌های بیشتر بتوانیم ساختار اولیه زیستی بدن انسان را کشف کنیم و به بررسی دقیق آن بپردازیم؛ چراکه انجام این کار بر روی انسان‌های بالغ و رشد​یافته تقریبا ناممکن است.»​ سلول‌های بنیادی بشر، با دارا بودن قابلیت تبدیل به هر نوع سلول و بافت در بدن پیش از این در آزمایشگاه‌ها با استخراج از جنین در رحم مادر در دسترس بودند؛ اما با این روش می‌توان هر نوع سلول بالغ را به حالت اولیه یعنی بنیادی‌ترین حالت سلول قبل از آغاز فرآیند تغییر و تبدیل به سلول‌های مختلف بازگرداند.

متخصصان حوزه سلامت بر این باور هستند که دانش سلول‌های بنیادی ممکن است روش‌های درمان بی‌نظیری به بشر ارائه کند. برای مثال با استفاده از این سلول‌ها می‌توان بیماری‌های صعب‌العلاج قلبی، چشمی، ریوی و حتی بیماری‌های پیشرفته‌ای نظیر پارکینسون و سکته مغزی را نیز درمان کرد و بافت‌ها و سلول‌های آسیب‌دیده را به شکل سالم و اولیه خود بازگرداند.

گام روبه جلو برای درمان سرطان

فرآیند تولید سلول‌های بنیادی در آزمایشگاه بسیار سریع‌تر و آسان‌تر از کنترل و پرورش سلول‌های استخراج‌شده از بدن موش است که ممکن است به یخ‌زدگی پیش از موعد آنها منجر شود که در این حالت از پروتئین‌ LIF برای جلوگیری از وقوع چنین حالتی استفاده می‌شود. متاسفانه سلول‌های انسانی تعامل چندانی با این نوع از پروتئین‌ها ندارند و برای جلوگیری از نابودی و تبدیلشان به سلول بنیادی ​‌ باید از روش‌های دیگر استفاده کرد.

این موضوع دلیل اصلی ناتوانی پزشکان در تولید و پرورش سلول‌های بنیادی انسان بود که فرآیند تولیدشان به هیچ عنوان همانند نمونه‌های مشابه در موش‌ نیست.​ به منظور جلوگیری از وقوع این نوع اتفاقات​ دانشمندان دو ژن به نام‌های NANOG و KLF2 معرفی کردند که با ایجاد شبکه‌ای از ژن‌ها به کنترل سلول می‌پردازند تا به شکل و حالت اولیه خود در زمان جنینی بازگردد.​ یاشوهیرو تاکاشیما از آژانس تحقیقاتی علوم و فناوری ژاپن معتقد است فرآیند بازگرداندن سلول به حالت ابتدایی خود گام جدیدی در زمینه تحقیقات مرتبط با سلامت ایجاد می‌کند.​ استفاده گسترده از سلول‌های بنیادی می‌تواند بسیاری از بیماری‌ها​ از جمله سرطان را از بین ببرد و سلول‌های مخرب را به سلول‌های طبیعی در ابتدایی‌ترین شکل خود تبدیل کند.

مترجم: سیدآرش شیرخورشیدی

منبع: رویترز