طرح بزرگ قرآنی 1448

پرسش پیامکی:

خداوند متعال در آیه 112 سوره نساء کدام یک از رفتارهای زیر را مورد نکوهش قرار داده است؟

1 ـ دروغگویی/ 2 ـ تجسس/ 3 ـ متهم کردن بیگناهان

تهمت و سوء ظن

وَمَن یَکْسِبْ خَطِیئَةً أَوْ إِثْمًا ثُمَّ یَرْمِ بِهِ بَرِیئًا فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُّبِینًا.(١١٢)

و هر کس مرتکب خطا یا گناهی شود و سپس آن را به پاکدامن بی‌گناهی نسبت دهد، بی‌تردید بهتان و گناهی آشکار بر دوش گرفته است. (نساء، 112)

توضیح: تهمت از آشکارترین مصادیق هتک آبروی دیگران و از جمله بزرگ‌ترین گناهان کبیره است، زیرا در خود، گناهان دیگری چون دروغ، سخن از روی نادانی و ... را نیز در بر دارد. این گناه مهم‌ترین حربه مقابله دشمنان با صالحان در طول تاریخ بوده است، زیرا آنان همواره انبیا را به سفاهت، جنون یا شعر و ... متهم می‌کردند. این خود به‌تنهایی برای زشتی و ناپسندی این عمل کفایت می‌کند.

مهم‌ترین عوامل تهمت زدن، حسادت، ضعف و حقارت درونی و نیز جهالت و نابخردی است. مطابق آیات و روایات، خداوند مجازات بسیار سنگینی برای تهمت‌زنندگان در دنیا و آخرت قرار داده است.

پیامدهای شوم این رذیله اخلاقی بسیار است. از آن جمله می‌توان به زوال ایمان، برهم خوردن روابط انسانی، خواری و رسوایی در دنیا اشاره کرد. به همین دلیل، خداوند به مؤمنان فرمان داده است تا فعل برادر دینی خود را حمل بر صحت نموده و از تهمت و سوءظن نسبت به وی پرهیز نمایند؛ زیرا حرمت او از حرمت خانه خدا نیز بالاتر است.

امروزه با پیشرفت و گستردگی وسایل ارتباط جمعی، گناه تهمت زدن اشکال تازه‌تری نیز به خود گرفته است. نمونه‌های آن را براحتی می‌توان هر روز در جراید و مطبوعات و در ابعاد مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و ورزشی مشاهده نمود.

آیات متناسب: نور، 17 ـ 15/ اسراء، 36 / احزاب، 58 .

حدیث: امام علی : «البُهْتانُ عَلَی البَرِیءِ أثقَلُ مِنَ الجِبالِ الراسیاتِ؛ [بزرگی گناه] تهمت به بی‌گناهان، از کوه‌های استوار سنگین‌تر است.» (خصال: ص 348، ح 21)