طرح بزرگ قرآنی 1448

پرسش پیامکی:

خداوند متعال در آیه 12 سوره حجرات غیبت کردن را به چه کاری تشبیه کرده است؟

1 ـ خوردن نجاسات

2 ـ خوردن آتش

3 ـ خوردن گوشت بدن برادری که مرده است

غیبت و بدگویی

... وَلَا یَغْتَب بَّعْضُکُم بَعْضًا أَیُحِبُّ أَحَدُکُمْ أَن یَأْکُلَ لَحْمَ أَخِیهِ مَیْتًا فَکَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّـهَ تَوَّابٌ رَّحِیمٌ (١٢)

... و از یکدیگر غیبت نکنید، آیا احدی از شما دوست دارد که گوشت برادر مرده‌اش را بخورد؟ بی‌تردید [از این کار] نفرت دارید، از خدا پروا کنید که خدا بسیار توبه‌پذیر و مهربان است (حجرات، 12)

توضیح: دین مبین اسلام، اهمیت فراوانی برای آبروی مؤمنان قائل شده و به هیچ کس اجازه نداده است تا آبرو و حیثیت دیگران را به خطر اندازد. به همین دلیل، در اسلام از غیبت و بدگویی در نبود دیگران نهی شده است. این در حالی است که مترقی‌ترین جوامع حافظ حقوق انسان، هنوز به چنین حق بزرگی پی نبرده‌اند.

قرآن غیبت را به مثابه آن می‌داند که کسی گوشت برادر مرده‌اش را بخورد. این تشبیه بیانگر این مطلب است که آبروی هر فرد چون گوشت تن اوست و تجاوز به آبروی برادر دینی، مانند خوردن گوشت تن او ـ و در نتیجه، از بین رفتن وی ـ است؛ بویژه آن‌که این تجاوز در غیاب وی باشد که قدرت دفاع از خود را نیز ندارد. تعبیر گوشت مرده نیز از این جهت است. از این رو، همان‌گونه که نکوهیده‌ترین اعمال، خوردن گوشت همنوعان ـ بویژه برادر انسان ـ است و حتی حیوانات از انجام چنین عملی ابا دارند، غیبت نیز زشت و نفرت انگیز است.

آنچه این عمل زشت را از بسیاری گناهان متمایز می‌سازد، بی‌توجهی به قبح آن و بهانه‌تراشی برخی مؤمنان برای انجام آن است. به این منظور باید مضرات غیبت، بخوبی تبیین شود تا جامعه از پیامدهای شومی چون بی‌اعتمادی و تفرقه در امان ماند. البته باید توجه داشت که غیبت در مواردی جایز؛ بلکه واجب است. موارد استثنای غیبت را می‌توان از کتب اخلاقی جستجو کرد.

آیات متناسب: نساء، 148 و 149 / همزه، 1/ نور، 19.

حدیث: امام سجاد(ع): «إیاکُم وَ اْلغِیبَة فَإَّنها إدامُ کلابِ النّار؛ از غیبت پرهیز کنید، زیرا غیبت خورش سگ‌های جهنم است.» امالی صدوق: ص 239، ج 9.