روغن‌نباتی در شیرهای پرچرب

حسن قاضی‌زاده هاشمی با صراحت عنوان کرده که وجود روغن پالم در شیر به اثبات رسیده و به اعتقاد او، بسیاری از چربی این شیرها به خاطر روغن پالم است، نه به دلیل چربی طبیعی شیر و مردم بدانند که هزینه را برای چه شیری پرداخت می‌کنند.

در حالی که برخی تولیدکنندگان از این روغن گیاهی به جای چربی طبیعی شیر استفاده می‌کنند، اما به گفته متخصصان، استفاده از این روغن در شیرها، احتمال سکته‌های قلبی را افزایش می‌دهد.

براساس قوانین فعلی نیز تاکنون هیچ پروانه قانونی از سوی سازمان غذا و دارو و سازمان ملی استاندارد برای تولید شیر با روغن پالم، صادر نشده است؛ یعنی تولید شیر با روغن پالم در سراسر کشور، غیرقانونی است، اما حالا عالی‌ترین مقام ناظر بر حوزه سلامت، از وجود شیرهایی در بازار خبر می‌دهد که با روغن غیرمجاز پالم تولید شده‌اند.

در این شرایط، وزیر بهداشت به فارس خبر داده است که در جلسه با وزیر جهاد کشاورزی، این مساله اطلاع داده شده است و وزیر جهاد کشاورزی هم دستور داده تا استفاده از روغن پالم به 30 درصد کاهش پیدا کند.همین اظهار نظر بوضوح نشان می‌دهد که هم‌اکنون میزان استفاده از روغن پالم در برخی شیرهای تولیدی کشور، بیش از 30 درصد است.

در این شرایط، فعلا وزیر بهداشت راه‌حل موقتی ارائه و توصیه کرده است که مردم به جای استفاده از شیر پرچرب، از شیر کم‌چرب استفاده کنند؛ زیرا به باور او، باید این تخلف در صنایع لبنی به صورت تدریجی اصلاح شود، چراکه نمی‌توان صنایع لبنیات را به یکباره تعطیل کرد.

یکی از متولیان نظارت بر سلامت شیرهای توزیع شده در بازار، وزارت بهداشت است، اما طی سال‌های اخیر، این وزارتخانه برخورد قاطعی با تولیدکنندگان شیرهای آلوده انجام نداده است.به طور مثال سال 91 نیز وقتی بحث وجود وایتکس در شیرها مطرح شد، این وزارتخانه به جای تحقیق درباره صحت و سقم این موضوع، از همان اول به تکذیب اصل قضیه دست زد.

همین موضع انفعالی وزارت بهداشت در برخورد با تولیدکنندگان شیرهای آلوده، دست دبیر انجمن صنایع لبنی کشور را برای انتقاد از این وزارتخانه بازمی‌گذارد و او در مقام حمایت از تولیدکنندگان شیر به جام‌جم می‌گوید: من وجود روغن پالم در شیرها را نه تائید و نه تکذیب می‌کنم، اما پرسشم این است که اگر وزارت بهداشت، این تولیدکنندگان متخلف را می‌شناسد، چرا با آنها برخورد نمی‌کند و اگر هم وزیر بهداشت فقط براساس حدس و گمان این حرف را زده است، چرا باید کل صنعت بزرگ تولید لبنیات کشور به دلیل تخلف گروهی محدود، زیر سوال برود؟

رضا باکری می‌گوید آماده است با همکاری وزارت بهداشت، با متخلفان این صنعت برخورد کند.

در موضوع شیرهای فله‌ای آلوده، برنج‌های ناسالم، گوشت‌های آلوده و دیگر محصولات غذایی که شائبه آلوده بودن آنها، گاه و بیگاه در رسانه‌ها مطرح می شود، وزارت بهداشت و دیگر نهادهای نظارتی، اقدام عملی چندانی انجام نمی‌دهند و پس از انتشار این‌گونه اظهارنظرها، معمولا بحث برخورد جدی با متخلفان فراموش می‌شود.

به بیان دیگر، شاید این‌گونه اظهارنظرها و شفاف‌سازی‌ها درباره سالم نبودن بخشی از محصولات غذایی کشور، اقدامی مفید باشد، اما نمی‌توان انتظار داشت که فقط با این‌گونه اظهارنظرها و بدون برخورد قانونی با متخلفان، ریشه این‌گونه مشکلات غذایی خشکیده شود.

سود بالای تولیدکنندگان از روغن پالم

شاید برای شما هم این پرسش پیش آمده باشد که تولیدکنندگان متخلف، چگونه از روغن پالم در شیرهای تولیدی، به سود می‌رسند؟

دکتر آراسب دباغ‌مقدم، استاد دانشگاه و متخصص صنایع غذایی در گفت‌وگو با جام‌جم توضیح می‌دهد که معیار قیمت شیرها در بازار، چربی بالا و نبود بار میکروبی در شیر است. یعنی هر چقدر شیر، پرچرب‌تر و بار میکروبی آن کمتر باشد، قیمت بالایی دارد. حال در این شرایط، برخی تولیدکنندگان، چربی گران‌قیمت و طبیعی شیرها را خارج و به جای آن، از روغن ارزان‌قیمت پالم استفاده می‌کنند تا همچنان شیر، پرچرب و البته گران به نظر برسد.دو سال قبل نیز درباره موضوع استفاده از وایتکس در شیرها، همین بحث سوددهی شرکت‌ها از روش‌های تولید غیرمنصفانه مطرح می‌شد. یعنی گفته می‌شد برخی تولیدکنندگان متخلف برای کاهش بار میکروبی شیرها و افزایش قدرت ماندگاری آنها، در شیرها از وایتکس استفاده می‌کنند.

در واقع، برخی کارشناسان اذعان داشتند برخی تولیدکنندگان متخلف، برای کاهش بار میکروبی شیرها، حاضر می‌شدند مردم شیر آلوده به وایتکس بخورند، ولی شیر چند روز دیرتر از زمان معمولی‌اش، فاسد شود.

مشکلات روغن پالم برای سلامت انسان

شاید برایتان جالب باشد که هم‌اکنون پایه تولید حدود 60 درصد روغن‌های نباتی کشور، از همین روغن پالم است و جالب‌تر آن‌که، استفاده از روغن پالم در تولید پنیر و خامه‌های قنادی هم قانونی است.

در حقیقت می‌خواهیم بگوییم این‌طور نیست که فکر کنید این روغن گیاهی، کلا مضر است و در هیچ محصولی نباید استفاده شود، بلکه به‌کارگیری این روغن در تولید لبنیات، برای سلامت انسان خطرآفرین است.دباغ‌مقدم خاطرنشان می‌کند که روغن پالم از نوعی گیاه نخل که عمدتا در آسیای جنوب شرقی به دست می‌آید، وارد کشور می‌شود و حتی می‌توان گفت همه روغن‌های پالم موجود در کشور، وارداتی است.

نایب رئیس کمیته تخصصی سازمان نظام دامپزشکی کشور یادآوری می‌کند که روغن پالم، نوعی چربی سنگین و اشباع شده است که در دیواره عروق خونی بدن رسوب می‌کند و به همین دلیل، احتمال سکته‌های قبلی در مصرف‌کنندگان مداوم لبنیات آغشته به پالم دور از ذهن نیست، اما در چربی‌های طبیعی شیر، احتمال رسوب شدن این نوع چربی‌ها در عروق بدن، کمتر وجود دارد.

امین جلالوند / گروه جامعه