در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
دغدغه های سربرج
درآمد شما چقدر است؛ 100هزار تومان ، 150، 200یا... خوب با این درآمد تنها می توانید در طول ماه از خودتان و خانواده تان در مقابل گرسنگی محافظت کنید. پس بقیه اسباب و آلات زندگی چی؛
آبروی خانواده در محله و فامیل و مدرسه را از نظر ظاهری چطور می خواهید حفظ کنید؛ راه حل ساده است بجز بقال سرکوچه که سقف جنس نسیه اش از 10هزارتومان بالا نمی رود، بقیه کاسبهای محترم به فکر شما بوده اند و اقتصادی بی نظیر در دنیا را پایه ریزی کرده اند! اقتصادی به نام اقساط ماهانه.
حالا دیگر چرخچی ها انواع لوازم لوکس را می آورند جلوی خانه و ماه به ماه برای اقساطش به شما سر می زنند، چه برسد به فروشندگان اتومبیل ، طلا و لوازم لوکس خانگی... فروش اقساطی بدون پیش پرداخت ، بدون چک ، بدون کمیسیون ، تمام قسط از 3تا 52ماه،... طلا و سکه تا سقف 3میلیون با چک کارمندی ، لوازم منزل تمام قسط و...
این جملات را در بسیاری از آگهی های روزنامه یا سر در مغازه ها می توان دید. روی شیشه یکی از مغازه های لوازم خانگی در خیابان جمهوری نوشته شده بود: نقد و اقساط. از فروشنده می پرسم پرداخت اقساط با سود بیشتر برای مشتریان سنگین نیست؛
می گوید: «مشتری که می آید خرید کند حتما فکر همه چیز را کرده ، ما هم که اینجا دزدی نمی کنیم. سود پولمان را می گیریم. مگر بانکها هم همین کار را نمی کنند!»
حقیقت این است که خرید کالا به صورت قسطی در جامعه ما بشدت در حال رشد است اما کمر قشر کم درآمد بیش از این سنگینی اقساط ماهیانه را تاب نمی آورد.
محمدعلی.م از آن جمله افرادی است که تقریبا تمام حقوق بازنشستگی اش را قسط می دهد. وقتی که فیش حقوقی اش را نشانم داد با کمال تعجب دیدم مبلغ دریافتی فقط 40هزار تومان است و مابقی برای اقساط مختلف کم شده است.
سوغات دنیای مصرفی غرب
اگر چه در اقتصاد جهان امروز خرید اعتباری از جایگاه ویژه ای برخوردار است و وجود کارتهای اعتباری متفاوت و ضمانت های گوناگون جهت پرداخت اقساط خریدهای سنگین متداول است ، اما فاصله درآمد میان کشور ما و سایر ملل توسعه یافته و یا در حال توسعه آنقدر زیاد است که این مقایسه امری بیهوده و بی ثمر به نظر می آید و می توان ادعا کرد که نوع خاصی از اقتصاد کاذب با عنوان اقتصاد اقساطی در ایران شکل گرفته که در نوع خود بی نظیر است.
شهلا کاظمی پور، عضو هیات علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران معتقد است که هم اکنون شیوه زندگی به طریق خرید و فروش اقساطی کالاهای با دوام و بی دوام در کشورهای پیشرفته ، در حال توسعه و توسعه نیافته با هم متفاوت است و در این ارتباط می گوید: در کشورهای توسعه یافته افراد به محض این که اولین حقوق خود را دریافت می کنند کلیه مایحتاج اولیه زندگی شان ، از طریق شرکتهای مختلف در اختیارشان قرار می گیرد و در ازای آن مبلغی از حقوقشان کسر می شود.
تحقیقات تحلیلگران در این زمینه نشان داده است ، مهمترین علت پرکاری و اضافه کاری افراد نیز در این گونه کشورها به همین سبب است.
آنها به محض از دست دادن شغل خویش وسایل و لوازم اقساطی خود را به شرکت های فوق واگذار می کنند. کاظمی در ادامه می گوید: هم اکنون در کشورهای در حال توسعه یک سیستم وارداتی مشاهده می شود که در آن کالاها از قبل به فروش می رسند و افراد نیز از آن بهره برداری و استفاده می کنند، سپس به تدریج و به مرور زمان اقساط خود را می پردازند.
افراط در مصرف کالاها یکی از مهمترین عواملی است که گرایش مردم را به زندگی قسطی افزایش می دهد. این شیوه زندگی نیز همانند خیلی پدیده های وارداتی دیگر از کشورهای غربی وارد ایران شده است.
متاسفانه شکل گیری این پدیده از هر لحاظ برای کشورهای جهان سوم و در حال توسعه از جمله کشور ما مخرب و آسیب زا است ، چرا که سبب می شود واردات در این کشورها به میزان قابل ملاحظه ای افزایش یابد.
در ضمن بخش اعظم امکانات ارزی به جهت پرداخت هزینه های وارداتی به هدر رود. در همه جای دنیا اقساط اگر برای تامین کالاهای سرمایه ای منظور شود یک مزیت است اما اگر برای تامین کالاهای مصرفی باشد اشتباه است. در این صورت علاوه بر آن که جنس مصرفی پس از مدتی مستهلک می شود مصرف کننده مجبور است هم اصل و هم سود پول را پرداخت نماید.
خداحافظی با آرامش در زندگی
در گذشته زندگی محدود و به تبع آن وسایل زندگی نیز محدود بودند و افراد به همین وسایل اولیه زندگی اکتفا می کردند، اما با پدید آمدن توسعه تکنولوژی و تولید انبوه نیاز به وسایل و لوازم زندگی آن هم با مدلهای جدید بیشتر شد.
به عبارتی این پدیده از یک سو ناشی از تنوع تولید و توسعه تکنولوژی است و از سوی دیگر از ارتباطات وسیع و توزیع فراگیر وسایل ارتباط جمعی نشات می گیرد. اقساط ماهیانه سبب می شوند تا زندگی حال افراد فدای زندگی آینده شان شود. به عبارتی افراد زندگی فعلی خود را به سختی می گذرانند به امید آن که در آینده قسطهایشان تمام شود و به راحتی زندگی کنند.
دکتر بهنام ملکی می گوید: چشم و هم چشمی و تظاهر یکی از دلایل اصلی گرایش مردم به زندگی قسطی است. در واقع الگوی مصرف نادرست در جامعه که به طور عمده در زندگی های شهرنشینی رایج شده است در این زمینه تاثیر بسزایی دارد بخصوص در خانواده های مرفه.
با تاسف باید گفت این قشر از جامعه برای این که حتی یک لحظه از دیگران عقب نمانند به مصرف بی اندازه و نادرست روی می آورند. ملکی ، فقر اقتصادی را مهمترین دلیل گرایش مردم به زندگی قسطی می داند و می افزاید: مادامی که هزینه ها از درآمدها پیشی می گیرند طبیعی است که با چنین فشارهایی زندگی مردم به سمت قسطی شدن سوق پیدا کند.
متاسفانه به دلیل این که درآمدها کفاف هزینه ها را نمی دهد، قدرت خرید در بین مردم کاهش یافته و این امر نشان می دهد که سیاست های اقتصادی ما تاکنون نتوانسته خوب عمل کنند.
مجتبی.ک فرهنگی و 33ساله در این باره می گوید: به واسطه آشنایان و یا چک بخش اعظمی از نیازهای خانواده از جمله لوازم خانگی را به صورت اقساط تهیه می کنیم. این نوع خرید در ابتدا آسان و راحت است. اما پرداختش برای ما دشوار است.
یعنی سر ماه که می رسد چیزی از حقوق ماهیانه که نمی ماند هیچ ، مجبوریم وام بگیریم تا بتوانیم از فشار مالی خلاصی یابیم.
البته هر وام خودش هم اقساط و مشکلات بعدی دارد. حقیقت این است که اقتصاد امروز کشور ما پازلی است که اشتباه چیده شده و هزینه این اشتباه تنها و تنها بر دوش قشر مستضعف جامعه است و خانواده های کم درآمد را به سوی اقتصاد اقساطی و متکی به وامهای متفرقه هدایت می کند.
اصغر الوندی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
