قدر ناجیان غریق را نمی‌دانند

عده‌ای می‌گویند ناجیان غریق در کمبود امکانات و بی‌مهری مسئولان غرق شده‌اند، ماجرا چیست؟

غرق شده‌اند؟ نه، چنین چیزی نیست. معمولا خبرنگارها از این حرف‌ها می‌زنند.

اما این جمله متعلق به رئیس هیات نجات غریق استان... است.

نجات غریق در هیچ جای جهان، شغل محسوب نمی‌شود، بلکه کسانی که این مهارت را دارند و مایلند وقت‌های آزاد خود را در اماکن آبی بگذرانند، این کار را انتخاب می‌کنند. با این حال در برخی کشورهای پیشرفته ـ که در حوزه نجات غریق پیشتاز هستند ـ از منجیان غریق در سازمان‌هایی مثل آتش‌نشانی و صلیب سرخ استفاده می‌شود و آنها را به عنوان گارد ساحلی دریا به خدمت می‌گیرند. ما نزدیک 15 سال است با وزارت کار رایزنی می‌کنیم تا نجات غریق را به عنوان شغل به رسمیت بشناسند، ولی متاسفانه تاکنون چنین نشده است. تنها اتفاقی که افتاده این است که در برخی ادارات و وزراتخانه‌ها که استخر دارند، منجیان غریق را به عنوان کارشناس ورزش‌های آبی به کار گرفته‌اند و به آنها حقوق می‌دهند.

پس اکثر قریب به اتفاق ناجیان غریق قرارداد استخدامی ندارند.

بله، آنهایی که به طور فصلی کار می‌کنند، قرارداد ندارند، ولی آنهایی که دائمی فعالیت می‌کنند بیمه تامین اجتماعی دارند و طبق توافق فدراسیون و وزارت کار، ساعت کار موظفی ناجیان غریق شش ساعت در روز است و بیش از آن برایشان اضافه کار محسوب می‌شود. با این حال به نظر من یک نجات‌غریق هیچ وقت نباید گله کند چون خودش این کار را انتخاب کرده. می‌دانید که طبق گفته خداوند هر کس جان یک انسان را نجات دهد گویی یک جامعه را نجات داده که این با هیچ چیز قابل مقایسه و معاوضه نیست. با وجود مشکلاتی که در زندگی نجات غریق‌ها وجود دارد تعداد افرادی که به این سمت می‌آیند در حال افزایش است به طوری که سال 69 حدود 5000 ناجی مرد و 150 ناجی زن در کشور وجود داشت که این رقم اکنون به 20 هزار ناجی زن و 85 هزار ناجی مرد رسیده است.

همه ناجیان غریق به بازار کار وارد می‌شوند؟

نه، در هیچ کجای دنیا این طور نیست. برنامه ما در فدراسیون این است که از هر صد نفر یک نفر منجی غریق شود. این باعث می‌شود تا همه اقشار جامعه بتوانند از لطافت آب و آرامشی که به انسان می‌دهد، بهره ببرند و فرهنگ استفاده از آب را در خانواده‌ها ترویج کنند.

با وجود همه این توضیحات، قبول دارید که نجات غریق در کشور با مشکلات مالی و کمبود تجهیزات رو به‌روست؟

برای پاسخ این سوال باید نجات غریق را در سه بخش ساحل، رودخانه‌ها و سدها و استخرها بررسی کرد. قبول داریم که ناجیان غریق در دریا اذیت می‌شوند و بهترین نیروهایمان را به علت وجود مشکلات از دست داده‌ایم. مشکل این است که آنها امروز کار می‌کنند و دستمزد می‌خواهند ولی حقوقشان سال بعد پرداخت می‌شود.

چه کسی مسئول پرداخت حقوق‌ آنهاست؟

استانداران و فرمانداران شهرهای ساحلی.

وضع تجهیزات چطور است؟

تاکنون جلسات زیادی در وزارت کشور داشته‌ایم و بحث‌هایی چون آزادسازی حریم دریا، کیفیت بخشی به ساخت و سازهای ساحلی و تجهیز ناجیان به وسایل امداد و نجات را درخواست کرده‌ایم، اما نتیجه این همه جلسه خرید تجهیزات محدود بود.

ناجیان غریق در ساحل چه امکاناتی دارند؟

از لباس فرمشان بگویم که کلاه سفید، پیراهن زرد و شورت قرمز است به همراه یک سوت. تعدادی هم «بو» و گوی نجات وجود دارد و تعداد بسیار محدودی جت اسکی در حالی که یک ناجی باید حلقه نجات، تخته نجات، دیده‌بانی و قایق تندرو داشته باشد.

نتیجه این امکانات تاکنون چه بوده است؟

خبره‌های نجات غریق می‌گذارند و می‌روند. بعضی‌ها ترجیح داده‌اند در ساحل تنقلات بفروشند چون به این شیوه درآمدشان بیشتر می‌شود. بسیاری از خبره‌ها را از دست داده‌ایم و به جایش افراد تازه‌کار گذاشته‌ایم که دستمزد اینها را بموقع نمی‌دهیم و دلزده‌شان می‌کنیم. البته اخیرا در وزارت کشور جلسه داشتیم و قول گرفتیم که حقوق‌ ماهیانه پرداخت شود. به نظر من بخشی از مشکلات موجود به این مربوط است که در کشور قدر سواحل را نمی‌دانند در حالی که سواحل ما که تلفیقی از دریا، کوه و جنگل است از منحصر به فردترین سواحل دنیاست. قدر ناجیان غریق را هم کسی نمی‌داند در حالی که در ده سال گذشته این ناجیان بیش از 69 هزار نفر را از مرگ نجات داده‌اند.

منجی غریق‌ها بیشتر در کدام نقاط ساحلی هستند؟ چند باری که خودم به ساحل رفته‌ام کمتر ناجیان را دیده‌ام.

کشور ما حدود 700 کیلومتر ساحل دارد که مردم از 650 کیلومتر آن استفاده می‌کنند، بویژه از سواحل مازندران که ظرفیتش برای پذیرش این همه مسافر پر است. نجات غریق‌ها در پلاژهای اختصاصی مثلا پلاژهای وزارتخانه‌ها، پلاژهای عمومی و طرح‌های دریا مشغول کارند که این طرح‌ها به نظرم خیلی بد اجرا شده و چهره دریا را زشت کرده است.

شما لابه‌لای حرف‌هایتان به کوچ خبره‌های نجات‌غریق از این حرفه و این که کم تجربه‌ها جای آنها را گرفته‌اند اشاره کردید. آیا منظورتان ناجیان سازمان هلال احمر است؟

نه من چنین اشاره‌ای ندارم، اما فدراسیون با هلال احمر قراردادی دارد که طی آن برای این سازمان ناجی غریق تربیت می‌کند چون هلال احمر توان ارائه آموزش‌های بین‌المللی در حوزه دریا و رودخانه را ندارد اما متاسفانه در تعدادی از شهرستان‌ها آنها از این قرارداد عدول می‌کنند. مشکل دیگر ما این است که نهادهای مختلفی با ما موازی‌کاری می‌کنند و وارد حیطه کار ما ـ که تربیت منجی غریق و نظارت فنی بر اماکن آبی است ـ می‌شوند. بدتر این که آنها برای بزرگنمایی دست به تبلیغ می‌زنند و آمارهای نادرست منتشر می‌کنند.

مثلا چه آمارهایی؟

مثلا می‌گویند ما در فلان مدت 50 هزار نیرو در ساحل پیاده کرده‌ایم و ما می‌پرسیم این همه نیرو را پس چرا ما نمی‌بینیم.

فدراسیون چه تعداد منجی غریق در سواحل دارد؟

حدود 5000 نفر، از بندر ترکمن تا بندر آستارا.

در مقایسه با 650 کیلومتر خط ساحلی این رقم کوچک است، قبول دارید؟

بله کم است، اما همین تعداد که هستند کارشان را خوب انجام می‌دهند. آمارهای رسیده به ما نشان می‌دهد مثلا در آلمان که سواحلش کمتر از ماست، سال گذشته میلادی 853 نفر غرق شدند که بیشتر به علت مصرف الکل و ریسک در ورود به دریا اتفاق افتاده است. این در حالی است که در مازندران که پر مسافرترین ساحل کشور است، سال گذشته 300 نفر غرق شده‌اند.

مطمئن هستید این آمارها درست است؟ شاید قصد دارید از عملکرد خود دفاع کنید؟

مطمئن باشید درست است. قصد دفاع هم ندارم چون وظیفه فدراسیون تربیت منجی غریق است، نه دفاع از آنها.

اما شما مدافع ناجیان هستید چون خودتان هم یک منجی غریق هستید؟

من فقط سعی دارم شرایط مطلوب برای ادامه کار آنها به وجود بیاورم و کاری کنم که آنها جذب این کار شوند.

گرچه شما می‌گویید تعداد غرق‌شدگان کشور ما کمتر از آلمان است، اما غرق‌شدگی در دریا کابوس فصل گرماست. به نظر شما چرا این آمارها رو به رشد است؟

شنا در دریا آدابی دارد که باید رعایت شود. مردم باید در مناطقی شنا کنند که ناجی غریق وجود دارد. مردم باید به تذکرات منجیان گوش بدهند، هیچ وقت تنها شنا نکنند، در تاریکی به دریا نروند، مراقب کوکانشان باشند، در مسافت‌های طولانی به موازت ساحل شنا کنند نه در عمق، هنگام توفانی‌شدن دریا به آب نزنند، دست‌کم دو ساعت بعد از خوردن غذا وارد آب شوند ؛ اینها آداب ورود به دریاست و طبیعی است اگر مردم به آن بی‌توجهی کنند، دچار مشکل می‌شوند.

کمبود ناجی در سواحل هم مزید بر علت است، قبول دارید؟

بله، نبود ناجی غریق در ساحل موضوع مهمی است و البته دخالت‌های غیرمسئولانه و غیرکارشناسانه نهادهای موازی که آمارهای غیرواقعی می‌دهند.

وضع ناجیان غریق در دریاها که معلوم شد. اوضاع ناجیان در استخرها چطور است؟

وضع اینها بهتر است و به حق و حقوقشان می‌رسند. برای آنها جداول حقوقی را تعریف کرده‌ایم که بسته به توان و تجربه‌شان کم و زیاد می‌شود، اما میزان دریافتی آنها اگر با صاحبان استخر توافق کنند، می‌تواند بیشتر از آنچه ما گفته‌ایم بشود.

دستمزد ناجیان غریق در استخرهای لوکس و گران چقدر است؟

مطمئن باشید به آنها بیشتر از تعرفه‌های تعیین‌شده نمی‌دهند. البته من منتقد این استخرها هستم چون به نظرم با سبک و سیاق‌ اشرافی نمی‌شود از آب لذت برد. این کارها بیشتر پز است.

اما به هر حال عده‌ای این سبک را می‌پسندند.

بله، من نمی‌گویم نباید چنین مکان‌هایی باشد بلکه معتقدم آب باید در دسترس همگان باشد تا همه افراد از همنشینی با آب لذت ببرند. در بیشتر نقاط دنیا که سفر کرده‌ام مثلا در شهرهایی مثل کوالالامپور و استانبول در فواصل بسیار نزدیک استخرهای کوچک و شیکی وجود دارد که مردم براحتی و با صرف هزینه‌های اندک از آن استفاده می‌کنند. به نظرم ما هم باید دنبال چنین طرح‌هایی باشیم.