کار بزرگ رسانه
یک: این روزها انگار همه راهها به آن مستطیل سبز معروف و ماجراهای بیشمار آن ختم میشود: «فوتبال». به نظر میرسد حالا همه دارند از فوتبال و نتیجه بازیها و اتفاقاتی که این شبها در زمینه فوتبال میافتد، حرف میزنند. همچنان که پیشبینی میشد صدا و سیما هم در این زمینه با دست پر ورود کرده است و برنامههای مختلفی در شبکههای گوناگون تدارک دیده است.
از برنامه عادل فردوسیپور در شبکه 3 و برنامههای شبکه ورزش گرفته تا برنامههای مختلف شبکههای رادیو، همه تلاش کردهاند به بهترین نحو این رویداد بزرگ ورزشی را پوشش دهند. گرچه پیشتر شایع شده بود که ممکن است به دلیل مشکلات اقتصادی که صدا و سیما با آن دست به گریبان است، نتواند پوشش خوبی از جام جهانی فوتبال امسال داشته باشد، اما ماجرا به گونهای پیش رفت که رسانه ملی توانست بهخوبی موضوع را مدیریت و آن را به بهترین نحو به مخاطب عرضه کند. همین نکته مهم میرساند که مدیران ارشد رسانه تا چه اندازه کوشیدهاند سلیقه غالب افراد جامعه را در تصمیماتشان دخیل کنند و نتیجه این شده که مخاطب این رویداد بزرگ ورزشی، از رسانه ملی نظارهگر آن است که البته برای رسانه یک موفقیت محسوب میشود. حتی پوشش مسابقات لیگ جهانی والیبال هم در این نگاه میگنجد که هم برای مخاطب جذاب است و هم میتواند به رشد و شناسایی این رشته ورزشی در بین مخاطبان کمک کند.
دو: برنامه زنده در همه جای دنیا مختصات و مشخصات خاص خودش را دارد. به عبارت دیگر ممکن است در یک برنامه زنده چیزهایی اتفاق بیفتد که برای خیلیها جالب نباشد، اما برای مخاطب دیدنی باشد. اصلا یک برنامه زنده به این دلیل جذاب است که ممکن است در لحظه، اتفاقی پیشبینی نشده، بیفتد که برای مخاطب غافلگیرکننده و هیجانانگیز باشد. گرچه از نگاه رسانهای ممکن است آن اتفاق، جزو نقصهای برنامه محسوب شود.
برنامههای فشردهای هم که این شبها از شبکههای مختلف صدا و سیما درباره مسابقات فوتبال جام جهانی پخش میشود نیز خارج از این تعریف نیست. اینکه توقع داشته باشیم این برنامهها بدون هیچ اشکالی در اجرا عرضه شوند، کمی دور از انتظار است. خصوصا وقتی بدانیم که جمعی از بهترینهای عرصه گزارش و تحلیل فوتبال عهدهدار تهیه و تولید این برنامهها شدهاند ـ این موضوع بیشتر به چشم میآید ـ که شناخته شدهترین آنها عادل فردوسیپور و گروهش است که انصافا برنامه شاخصی را به آنتن پخش سپردهاند.
با سابقهای که فردوسیپور در تهیه و ساخت برنامههای ورزشی دارد ـ البته چنین انتظاری از او میرفت که برنامهای با این کیفیت روانه آنتن شبکه سه کند ـ یکی از بهترین گزینهها برای اجرا و تهیه برنامهای با موضوع فوتبال است. با وجود این حتی او هم با آن معلومات ورزشی و سابقه اجرا ممکن است اشتباهاتی در اجرا داشته باشد که طبیعی است. برای رسانه هم این پذیرفتنی است، اما اینکه فکر کنیم یک برنامه زنده تلویزیونی یا رادیویی باید به اندازه یک برنامه «تولیدی» کم اشتباه و تحت کنترل باشد، یک اشتباه است. به نظر میرسد رسانه ملی در پوشش جام جهانی آنقدر خوب عمل کرده که وجود نواقصی چون اشتباه گفتاری یک مجری یا گزارشگر نمیتواند این تلاش بزرگ را کمرنگ کند.
مهدی غلامحیدری
گفت و گو
