کلزا جایگاه ویژه ای در بین دانه های روغنی دارد. مهندس علیرضا مهاجر کارشناس ارشد کشاورزی و مجری طرح تولید دانه های روغنی کشور ضمن بیان این مطلب عوامل بسیار زیادی را باعث برتری این گیاه نسبت به دیگر گیاهان روغنی می داند و می افزاید: کلزا همانند گندم در تمام مناطق کشور، گرم یا سرد، مرتفع یا پست ، خشک یا مرطوب قابلیت رشد و نمو دارد.
کلزا در تناوب با محصولاتی همچون برنج و گندم قرار می گیرد و در نتیجه علاوه بر این که باعث کاهش آفات ، بیماری ها و علفهای هرز گیاه اصلی می شود، عملکرد آن را هم به نحو چشمگیری افزایش می دهد. به عنوان نمونه می تواند باعث افزایش محصول گندم تا 37درصد شود.
ضمن آن که کشت کلزا در حدفاصل دو کشت صورت می گیرد و بدین ترتیب می تواند درآمد اضافی برای زارع به همراه آورد. به طور معمول برداشت کلزا 2تا 3هفته قبل از کاشت گندم و یا نشائ برنج صورت می گیرد و این فاصله فرصت بسیار مناسبی برای آماده سازی زمین برای کشت بعدی محسوب می شود.
مهاجر در ادامه می گوید: یکی دیگر از محاسن این گیاه رشد رویشی زیاد و دارا بودن حجم بالای کاه وکلش است. بخشهای زاید کلزا پس از برداشت به دلیل روغنی بودن ، خیلی سریع جذب بافت خاک شده و به نحو چشمگیری مواد آلی خاک را افزایش می دهند.
کنجاله کلزا نیز یکی از بهترین مواد اولیه تشکیل دهنده خوراک دام و طیور محسوب می شود، چرا که ترکیبات ضدتغذیه ای آن تا حد زیادی کاهش یافته و ترکیب اسیدهای آمینه آن به گونه ای است که ارزش بیولوژیکی خاصی داشته و در تغذیه دام ، طیور و آبزیان به خوبی قابل استفاده است.
حال آن که تا به حال علاوه بر وارد کردن روغن خام به کشور سالیانه بالغ بر 2/1میلیون تن کنجاله وارد می شد که این حجم واردات یک میلیارد دلار ارز را از کشور خارج می کرد.
اما خوشبختانه با افزایش سطح زیر کشت کلزا به نظر می رسد که خیلی زود به مرحله خودکفایی خواهیم رسید. دکتر همایون افشاری آزاد، عضو هیات علمی موسسه آفات و بیماری های گیاهی طرح کشت کلزا را بسیار موفقیت آمیز می داند و می گوید: ما کمتر از 4سال است که کشت کلزا را در کشور شروع کرده ایم اما توسعه ای بی نظیر در این مدت کوتاه داشته ایم که در هیچ محصول دیگری وجود نداشته است.
تنها در مدت 2سال جاری سطح زیر کشت کلزا از 80هزار هکتار به بیش از 160هزار هکتار ارتقا پیدا کرده است. افشاری با اشاره به برپایی کارگاه بین المللی بیماری های کلزا در اردیبهشت ماه افزود: اگرچه کلزا گیاهی مقاوم است ، اما به هر حال هر محصولی مشکلات و بیماری های خاص خود را دارد.
با توجه به جدید بودن این گیاه و ناآشنایی ما با بیماری ها و آفات آن ، در این کارگاه از راهنمایی های کارشناسان کشورهای پیشکسوتی همچون کانادا، چین ، هندوستان ، آلمان و فرانسه استفاده کردیم.
امیدواریم با آشنایی روشهای مبارزه مناسب بتوانیم بهترین عملکرد و بیشترین محصول را به دست آوریم.
روغن ، آن هم از نوع خوب
یکی از نکاتی که همیشه برای رعایت یک رژیم غذایی سالم توصیه می شود، کمترین استفاده از چربیها و روغنهای حیوانی است.
چرا که این دسته از مواد غذایی به دلیل داشتن میزان بالای اسیدهای چرب اشباع شده به مرور زمان موجب انسداد عروق شده و زمینه ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی را فراهم می آورند. در حالی که روغنهای گیاهی چنین خصیصه ای ندارند.
امروزه ضرورت حفظ سلامت افراد، مصرف مواد غذایی با ریشه گیاهی را با اهمیت جلوه می دهد. آمار و ارقام نشان می دهند که میزان مصرف سرانه روغنهای نباتی که در سال 1342در حدود 5/2 درصد بوده به مرز 17درصد در سال 83رسیده است.
روغن کلزا از دسته روغنهای گیاهی مفید است که بیش از 42درصد روغن دارد. این روغن سرشار از ویتامین E است و می توان گفت مخلوطی متعادل و ایده آل از اسیدهای چرب است.
اسیدهای چربی مانند اولئیک به میزان 60 درصد و لینولئیک در حدود 20 درصد در کلزا وجود دارند که علاوه بر نداشتن کلسترول نقش موثری در درمان بیماری های قلبی عروقی و آرتروز دارند.
تحقیقات جدید در سراسر دنیا نشان می دهند که روغن کلزا حاوی امگا 3 یعنی چربی معجزه آسایی است که در ماهی نیز وجود دارد. از مزایای دیگر این روغن آن است که به علت داشتن لینولئیک بالا، باعث رشد غشای مغز کودکان زیر 2سال می شود.
روغن کلزا به لحاظ برخورداری از کیفیت برتر و نیز پیچیده بودن پروسه تولید آن در کارخانجات روغن کشی و تصفیه روغن ، از قیمت جهانی بالاتری نسبت به دیگر روغنهای خوراکی برخوردار است.
ولی چه اشکالی دارد که برای برخورداری از کیفیت مطلوبتری که به سلامت جسمی ما منتهی می شود، هزینه بیشتری را بپردازیم.