در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
توزیع قدرت مرکزی در استان ها
تمرکز قدرت دولت مرکزی و وابسته بودن همه امور به وزارتخانه ها و سازمان های مستقر در پایتخت ، نقش و اختیارات مقامات محلی به خصوص استانداران را به عنوان بالاترین مقام محلی محدود کرده و سازمان مدیریت و برنامه ریزی برای حل این مساله و تمرکز زدایی پیشنهاد کرده است مدیریت های منطقه ای شکل گیرد.
در حال حاضر ادارات دولتی در استان ها در واقع شعبه های وزارتخانه ها و سازمان های دولتی به حساب می آیند و روسای آنها به وسیله وزرا و مدیران مقیم مرکز انتخاب می شوند و در مقابل وزارتخانه های خود مسوول و پاسخگو هستند و پیروی و اطاعت آنها از استانداری های محل که از سوی وزیر کشور منصوب می شوند، تنها جنبه تشریفاتی دارد.
واحدهای دولتی مستقر در استان ها از برنامه ها، مقررات و سیاست های وزارتخانه ها تبعیت می کنند و اگر اختلافی پیش آید مداخله و نظارت استاندار در صورتی قابل قبول است که با تصمیمات وزارتخانه یکی باشد.
اگرچه بر اساس قانون ، استاندار نماینده و مجری سیاست های دولت در منطقه است و مسوولیت های گسترده ای به عهده دارد اما در عمل قدرت چندانی ندارد و از اقتدار لازم برای اداره پیشبرد برنامه های منطقه برخوردار نیست.
شرح وظایف استانداران به لحاظ قانونی در حد حاکم منطقه ای است اما منطق اداری پیچیده حاکم بر سیستم دولتی ایران با چنین تعریفی سازگار نیست.از نظر سازمان مدیریت و برنامه ریزی تا نظام اداره کشور متحول نشود و از الگوی متمرکز فعلی گامی به پیش نگذارد، شوراهای اسلامی شهر و روستا قادر نخواهند بود کاری از پیش ببرند.
از نظر این سازمان دولت چاره ای جز آن ندارد که برای کاهش تمرکز، از یک طرف اختیارات مدیران استان ها را افزایش دهد و از طرف دیگر حدود وظایف و اختیارات منطقه ای استانداران را گسترده تر کند.
در عین حال ، تمرکز زدایی به تعریف جدیدی از تقسیمات کشوری نیاز دارد که مبنای پیشنهاد سازمان مدیریت و برنامه ریزی برای واگذاری اختیارات به سطوح منطقه ای بوده است.
تمرکز زدایی
سازمان مدیریت و برنامه ریزی به همراه پیش نویس لایحه تشکیلات کلان دولت ، یک گزارش توجیهی مفصل نیز برای بررسی به دولت ارائه کرده است . یک فصل از این گزارش توجیهی به تشریح ساختار تشکیلاتی متمرکز دولت و مشکلات آن اختصاص دارد.
در انتهای این فصل پیشنهاد شده است برای کاهش تمرکز و جلوگیری از مشکلات و تنگناهای مدیریت استان ها، مدیریت منطقه ای شکل گیرد. سازمان مدیریت و برنامه ریزی تنها راه تمرکززدایی را تقویت اختیارات مقامات محلی و تعیین وزیر منطقه دانسته اما تاکید کرده در شرایط موجود تعیین وزیر منطقه توصیه نمی شود و بهتر است در یکی از مناطق یا استان ها این طرح به صورت آزمایشی اجرا شود.
طرح سازمان مدیریت و برنامه ریزی برای تمرکز زدایی ، ایجاد مدیریت منطقه ای در کشور است که به تشکیلات مناسبی در سه سطح امور مرکزی (ملی)، امور منطقه ای (استانی ) و امور محلی در کشور نیاز دارد.
منظور از امور ملی یا مرکزی وظایفی است که حوزه نفوذ آن مربوط به سراسر کشور بوده و تاثیر آن در کل کشور باشد از قبیل امور دفاعی ، سیاست خارجی ، امور پول و چاپ اسکناس ، قانون گذاری ، امور قضایی ، برنامه ریزی کلان دولت در بعد اقتصادی مشتمل بر صنایع اساسی و مادر از قبیل راه آهن ، بنادر، فرودگاه ها، سیاست های مربوط به منابع عمده درآمد دولت و نظایر آن. وظایف خاص ستادی وزارتخانه ها از جمله سیاست گذاری ، تعیین خط مشی ، هدایت ، نظارت و ارزشیابی نیز در زمره این امور محسوب می شود.
امور منطقه ای یا استانی آن بخش از وظایف دولت در سطح میانی است که عمدتا جنبه ملی نداشته و قابل واگذاری به نهادهای مردمی نیز نیست و حوزه نفوذ آنها در محدوده جغرافیایی معین از قبیل استان و یا تقسیمات داخلی استان است.
از قبیل احداث راه های داخلی استان ، اجرای برنامه های مختلف عمرانی در سطح استان ، اجرای طرح های صنعتی ، کشاورزی و بهداشتی در حد استانی و امور مربوط به آموزش متوسطه و... امور محلی تمامی امور و مسائلی را در بر می گیرد که جزء نیازهای جاری و روزمره اهالی یک شهر، دهستان و یا ناحیه کوچک شهری و نظایر آن است و قابلیت اجرا و حل و فصل در محدوده جغرافیایی آن منطقه را دارد.
مجموعه این امور به نهادهای مردمی واگذار و وظایف دولت در این امور صرفا جنبه نظارت ، هدایت و پشتیبانی خواهد داشت. از قبیل امور مربوط به آموزش عالی عمومی ، آموزش فنی و حرفه ای ، بهداشت و درمان ، تغذیه ، مسکن و عمران شهری ، حفاظت محیط زیست ، ورزش ، آتش نشانی و سایر امور و خدماتی که در حال حاضر توسط شهرداری ها یا دهیاری ها انجام می گیرد.
تقسیمات جدید کشوری
در این طرح پیشنهاد شده 30 استان فعلی کشور به 9منطقه جغرافیایی تقسیم و وزارتخانه ها درسطوح ملی ، مرکزی و منطقه ای تعریف شوند.
وزرای سطوح ملی در این طرح عبارتند از وزیر اطلاعات ، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ، وزیر امور خارجه ، وزیر کشور و وزیر دادگستری.
وزرای مرکزی نیز از وزیر آموزش و فرهنگ ، وزیر جهاد کشاورزی ، وزیر سلامت و رفاه اجتماعی ، وزیر ارتباطات و حمل و نقل و وزیر کار و تعاون تشکیل شده است.
بر اساس این طرح وزرای ملی و منطقه ای از طرف رئیس جمهور انتخاب و توسط مجلس تایید می شوند.در حالی که اکنون تنها وزرا از سوی رئیس جمهور برای تایید صلاحیت به مجلس معرفی می شوند و استانداران با پیشنهاد وزیر کشور و تایید رئیس جمهور فعالیت می کنند.
وزرای منطقه ای
بر اساس این طرح ، کشور به نه منطقه تقسیم شده و برای هر منطقه وزیری منطقه ای در نظر گرفته شده است.منطقه شمال (استان های مازندران ، گیلان و گلستان)، منطقه آذربایجان (استان های آذربایجان شرقی ، آذربایجان غربی و اردبیل)، منطقه مرکزی (استان های تهران ، مرکزی ، قم ، زنجان و قزوین)، منطقه خوزستان و لرستان (استان های خوزستان و لرستان)، منطقه باختر(استان های همدان ، کرمانشاه ، کردستان و ایلام)، منطقه سپاهان (استان های اصفهان ، یزد و چهار محال وبختیاری)، منطقه پارس ( استان های فارس ، بوشهر و کهگیلویه و بویر احمد)، منطقه خراسان (استان های خراسان شمالی ، خراسان رضوی ،خراسان جنوبی و سمنان) و منطقه نیمروز (استان های سیستان و بلوچستان ، کرمان و هرمزگان).
وظایف وزرای منطقه ای
وزیر منطقه اجرای تمامی وظایف وزرای وزارتخانه های مرکزی را در سطح منطقه به عهده خواهد داشت.وزیر منطقه با پیشنهاد رئیس جمهور و تصویب مجلس انتخاب و ریاست قوه مجریه در منطقه را به عهده خواهد داشت و در قبال اقدامات سازمان منطقه ای به رئیس جمهور و مجلس پاسخگو خواهد بود.
روسای سازمان های منطقه ای با پیشنهاد وزارتخانه مرکزی و با تایید و حکم وزیر منطقه منصوب می شود و در قبال اقدامات واحدهای تحت مسوولیت خود در مقابل وزیر منطقه پاسخگو خواهند بود.
همچنین تمامی مسوولیت هایی که به موجب قوانین به عهده استانداران گذارده شده است به وزرای منطقه انتقال خواهد یافت. فرمانداران و بخشداران نیز در حوزه عمل نقش هماهنگی برنامه های عمرانی و اجرای آنها را ایفا خواهند کرد.
اگر این طرح تصویب و اجرا شود نقش و قدرت وزارتخانه ها و سازمان های مستقر در پایتخت که در سال های بعد از انقلاب ، دائما افزایش یافته ، محدود می شود و بخشی از امور اجرایی و وظایف این نهادها به مقامات محلی واگذار می شود که در حال حاضر عملا قدرت چندانی ندارند.
میر مهدی حسینی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
