تردید بلای جانتان نشود

از نظر آنها کسانی که به روش‌های مختلف فکر می‌کنند و همه نکات را در نظر می‌گیرند، افرادی هستند که به مسامحه‌کاری عادت کرده‌اند. در مقابل اینها اما عده‌ای هم هستند که به این راحتی‌ها زیر بار مسئولیت اجرای تصمیم‌شان نمی‌روند و ساعت‌ها و حتی روزها درباره تصمیم‌هایی که دارند، فکر می‌کنند. چنین اشخاصی معمولا بارها و بارها نکات مثبت و منفی فکرشان را ارزیابی کرده و درباره آن با دیگران حرف می‌زنند تا هیچ اشتباهی در کارهایشان رخ ندهد. این افراد حتی وقتی کسی از آنها بخواهد کاری را انجام دهند، با تردید به پیشنهادش فکر می‌کنند و نمی‌توانند خیلی راحت وارد مسیری جدید شوند.

البته فکر نکنید چنین اشخاصی فقط برای اتفاقات مهم و حیاتی زندگی مانند ازدواج یا تعیین شغل با مشکل مواجه هستند، بلکه برعکس، کسانی که نمی‌توانند درست و بموقع تصمیم بگیرند، حتی ممکن است در مورد مسائل ساده و جزئی و روزمره هم دچار مشکل شوند.

آقای فهیمی که سال‌هاست چنین شرایطی را تجربه کرده، می‌گوید خودش هم وضع خوبی ندارد و با این‌که دیگران فکر می‌کنند افرادی مانند او فقط برای اطرافیانشان دردسرساز هستند، باور دارد خودشان بیش از هر کس دیگری اذیت می‌شوند.

او می‌گوید هر وقت می‌خواهد کارش را در عمل هم نشان دهد و تصمیمی را که گرفته به دیگران اعلام کند، فکر خاصی به ذهنش می‌رسد که او را از ادامه کار منصرف می‌کند. پس از این هم دوباره باید بنشیند و ساعت‌ها درباره تصمیم جدیدی فکر کند که مشکل قبلی را نداشته باشد. او همیشه تردید دارد و نمی‌تواند کارها را بدون شک و دودلی به پایان برساند.

بنابراین اگر میان اطرافیان شما هم چنین اشخاصی وجود دارند، آنها را سرزنش نکنید و خیلی تحت فشار نگذارید، زیرا ممکن است خودشان بیش از شما ناراحت باشند و از این وضع رنج بکشند. دکتر بهروز بیرشک نیز با تاکید بر اهمیت این موضوع، یادآور می‌شود: بسیار مهم است که این ویژگی را نادیده نگیرید و آن را به حال خودش رها نکنید، زیرا فردی که سال‌ها با این ویژگی رفتاری زندگی کرده است، حتما باید تحت بررسی علمی و دقیقی‌‌ قرار بگیرد تا مشخص شود این حالت جزئی از ویژگی‌های شخصیتی وی است یا به عنوان اختلال شناخته می‌شود.  

این روان‌شناس در گفت‌وگو با جام‌جم ادامه می‌دهد: زمانی که این ویژگی رفتاری حالت شدیدتری پیدا می‌کند، باید آن را به عنوان یک اختلال شخصیت به حساب آورد که به درمان هم نیاز خواهد داشت.

این همه تردید، توانتان را می‌گیرد

می‌دانید کسانی که همیشه می‌ترسند و برای انجام دادن کارهای مختلف تردید دارند، دچار چه وضعی هستند؟ تاکنون آنها را از نزدیک دیده‌اید که وقتی می‌خواهند تصمیمی بگیرند یا کاری را انجام دهند، چقدر وقت می‌گذارند و درباره تصمیم‌شان فکر می‌کنند اما در نهایت هم از کارشان راضی نیستند؟ اینها همان کسانی هستند که به شک و دودلی عادت کرده‌اند و به نظر می‌رسد، نمی‌توانند تغییری در این وضع ایجاد کنند.

به گفته دکتر بیرشک، چنین اشخاصی چه زمانی که شک و تردیدشان حالت شدیدتری دارد و به نوعی اختلال شخصیت حساب می‌شود و چه در مواقعی که یکی از ویژگی‌های رفتاری‌شان است، تحت استرس و اضطراب هستند و فشار زیادی را از نظر روانی تحمل می‌کنند. علاوه بر این، چنین وضعی حتی ممکن است به بروز افسردگی و بدبینی شدید نیز  منجر شود.

بنابر این در صورت نادیده گرفتن این موضوع، طبیعی است که فرد پایین‌تر از توانایی‌های بالقوه‌اش عمل ‌کند.  

از طرف دیگر، آنهایی که شک و تردید دارند باید این نکته را هم در نظر داشته باشند که روان‌شناسان می‌گویند تردید می‌تواند بر عملکردشان هم تاثیر منفی بگذارد. وی با اشاره به این موضوع، ادامه می‌دهد: اطرافیان و آشنایان براحتی نمی‌توانند با این نوع رفتار و این همه تردید کنار بیایند و برای همین طبیعی است که بتدریج میان چنین افرادی با دیگران فاصله بیفتد.

در نتیجه دیگر صمیمیتی هم میان آنها وجود نخواهد داشت و همین وضع می‌تواند موجب انزوا و گوشه‌گیری این افراد شود.

این مشکل، حل‌شدنی است

اگر فکر می‌کنید این نوع مشکلات غیرقابل حل است و هیچ راهی برای رفع کردنش وجود ندارد، باید نظر دکتر بیرشک را بدانید که می‌گوید اگر فردی خودش بخواهد تغییر کند و این ویژگی رفتاری را کنار بگذارد، توصیه می‌شود با مراجعه به روان‌شناسان و روانپزشکان و مشورت با آنها برای حل مشکلش اقدام کند. بی‌شک، در این صورت می‌توان مشکل را برطرف کرد و عوارض ناشی از آن را هم از بین برد.

البته کسانی که وجود این مشکل را نمی‌پذیرند و اعتقادی به آن ندارند هم می‌توانند وضع‌شان را بهبود بخشند، اما در این شرایط، اطرافیان فرد هستند که باید اقدامات اولیه را انجام دهند. این روان‌شناس با بیان این مطلب، خاطرنشان می‌کند: کسانی که به چنین فردی نزدیک و مورد اعتمادش هم هستند، می‌توانند پیشنهاد کنند با مراجعه به متخصصان مشکلش را برطرف کند اما برخی از این افراد خیلی مقاومت نشان می‌دهند و به این راحتی قبول نمی‌کنند که ممکن است دچار چنین مشکلی باشند.

در این مواقع هم نباید ناامید شد، زیرا می‌توان طوری با او رفتار کرد که بپذیرد تحت فشار است و اذیت می‌شود و برای همین هم ممکن است پیشنهاد شما را برای مشورت با متخصصی در این زمینه قبول کند. روان‌شناسان و روانپزشکان هم با توصیه‌های خاصی که دارند و راهکارهایی که ارائه می‌دهند، می‌توانند مشکل این افراد را برطرف کنند و آنها را به زندگی معمول و عادی برگردانند.

توانایی‌هایی که با تردید از بین می‌رود

دوست دارد کار جدیدی را شروع کند، اما می‌ترسد موفق نشود. می‌خواهد یک کار هنری را امتحان کند ولی شک دارد استعدادی برای این کار داشته باشد. نگران امتحان‌هایش است و به هر شیوه‌ای که شده، از آنها فرار می‌کند چون باور دارد که نمی‌تواند موفقیتی به‌دست بیاورد. حتی موقع لباس پوشیدن هم مردد است و می‌گوید کدام رنگ بهتر خواهد بود.

سال‌ها همین‌طور زندگی کرده و با این‌که مشکلات زیادی هم برایش پیش آمده اما کاری برای تغییر رفتارش انجام نداده است، چون فکر می‌کند چنین روشی فقط کمی وقتش را می‌گیرد و در مقابل، باعث می‌شود کارها را به بهترین شکل ممکن انجام دهد، اما دکتر بیرشک می‌گوید: شک و تردید بیش از حد موجب می‌شود فرد توانایی‌هایش را نادیده بگیرد و نتواند از آنها درست استفاده کند. بنابراین همان‌طور که گفته شد، تردید داشتن در کارها می‌تواند باعث می‌شود فرد پایین‌تر از توانایی‌هایش عمل کند.

در کنار این، فشاری که پس از ناکامی بر فرد وارد می‌شود هم می‌تواند زمینه‌ساز بروز مشکلات دیگری باشد که براحتی می‌توان در زمان مناسب از ایجاد آنها پیشگیری کرد.    

وی باور دارد این طرز فکر، اشتغال ذهنی شدیدی برای چنین افرادی ایجاد می‌کند که می‌تواند بر عملکرد فردی‌شان نیز تاثیر زیادی بگذارد. علاوه بر این، این نوع رفتارها باعث بروز اختلالاتی در روابطشان هم می‌شود و در نتیجه آنها نمی‌توانند بخوبی با دیگران رابطه برقرار کنند.

مجموع این شرایط هم باعث می‌شود توانایی‌های فرد بدرستی مورد استفاده قرار نگیرد و او نتواند آن‌طور که می‌خواهد کارها و وظایفش را انجام دهد.

اگر به فکرش نباشید...

برای برطرف شدن چنین مشکلاتی، پیش از هر چیز خود فرد باید مشکلش را بپذیرد و بخواهد آن را رفع کند. برای همین هم دکتر بیرشک می‌گوید اگر شخصی نخواهد این خصوصیت رفتاری را بهبود بخشد و اقدامی هم برای این کار انجام ندهد، شک و تردیدهایش حالتی مزمن پیدا خواهد کرد و گسترده‌تر خواهد شد، به‌طوری که می‌تواند در بخش‌های مختلف زندگی فرد نمایان شود و او را از ادامه کارهایش بازدارد. بنابراین به توصیه این روان‌شناس، باید هر چه زودتر این مشکل را برطرف کرد و جلوی پیشرفت آن را گرفت. در نتیجه مشورت با روان‌شناسان و روانپزشکان و پیگیری روش‌های مورد نیاز برای بهبود فرد می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد.

نیلوفر اسعدی‌بیگی / جام‌جم