کمک نقد به داوری

یکی از بخش‌های مهم جشنواره جام‌جم که هم مردم اخبار آن را رصد می‌کنند و هم اهالی تلویزیون، رسانه‌ها و منتقدان، بخش مجموعه‌های تلویزیونی است. تعداد و تنوع شرکت‌کنندگان در این بخش و حضور کارگردانان صاحب‌نام، رقابت در این بخش را سخت‌تر کرده و بازه زمانی این بخش نیز کار رقابت را کمی گسترده‌تر نشان می‌دهد. این بخش از سومین جشنواره جام‌جم با موضوع انقلاب اسلامی و دفاع مقدس برگزار می‌شود و سریال‌هایی که با موضوع اعلام شده تولید و از اول فروردین 83 تا پایان شهریور 92 از شبکه‌های سیما پخش شده‌اند، امکان شرکت دارند.

حضور سریال‌های شاخصی چون رقص پرواز، خوش‌غیرت، گل‌های گرمسیری، روزهای اعتراض، ارمغان تاریکی، بانو، سال‌های برف و بنفشه، بچه‌های هور و یک مشت پر عقاب در کنار سریال‌های جدیدتر شبکه‌های مختلف، شاید نیاز داوران جشنواره را برای مراجعه به آمار و اطلاعات ارزیابی‌ها و نقدهای منتقدان در کنار استقبال مردمی و تعداد بینندگان سریال‌ها در نوبت اول نمایش و نیز در بازپخش‌ها گوشزد کند، چراکه داوری تخصصی بر کیفیت یک سریال تلویزیونی بدون لحاظ شرایط تولید و پخش آن در مقطع زمانی خود، آن هم در شرایطی که تعداد آثار بالایی در یک رقابت پذیرفته شده‌اند‌، کمی دشوارتر از حد معمول است.

در این حال‌ و هوا به نظر می‌رسد رجوع داوران این بخش از جشنواره به بحث‌ها و نقد‌های رسانه‌ای کارگشا باشد. یکی از سندهای زنده‌ای که می‌تواند به روشن‌تر شدن ماجرا کمک کند، استفاده از نظرات کارشناسان و منتقدان در برنامه‌های تلویزیونی و نشست‌های مختلف یا استفاده از برنامه سین ‌مثل سریال و برنامه‌های مشابهی است که در این سال‌ها از رسانه‌ ملی روی آنتن رفته‌اند... آنچه مسلم است، حتی در ارزیابی سریال‌های ماندگار دهه 60 نیز نمی‌توان نقش شرایط آن سال‌های تولید را نادیده گرفت و مثلا سریال سربداران و هزاردستان دیروز را با درچشم‌باد و کلاه پهلوی امروز مقایسه کرد، چراکه در کنار ارزیابی‌ و امتیازدهی تخصصی داوران، رجوع به بازتاب‌های رسانه‌ای زمان اولین پخش آن سریال‌ها، تعیین‌کننده خواهد بود.

به عبارت دیگر اگر قرار است قضاوت در جشنواره جام‌جم، جامع‌الاطراف باشد، چنین زمینه‌هایی برای بررسی و دقت روی کیفیت آثار می‌تواند مهم باشد، ضمن آن‌که اگر چند مجموعه تلویزیونی در ارزیابی‌ها، امتیاز برابر کسب کنند، رجوع به این برنامه‌ها و دیگر نقد و بررسی‌های رسانه‌ای می‌تواند موید برتری برنامه‌های موفق‌تر نزد افکار عمومی باشد، بویژه آن که امسال، محدودیت موضوعی نیز برای این بخش جشنواره جام‌جم در نظر گرفته شده و این کار را از نظر قضاوت دشوارتر می‌سازد. حال اگر داوران به نوشته‌های رسانه‌ای مراجعه کردند و به‌عنوان مثال بازتاب سریال پروانه (جلیل سامان) در مقایسه با یک سریال پرهزینه‌تر (اما با بازتاب منفی) را مورد بازخوانی قرار دادند، این قطعا در نگاه آنها موثر است و بر کیفیت این قضاوت تخصصی و سختگیرانه، اثر مثبت خواهد داشت.

احمدرضا علیزاده