یاد آر مریم را ...

گفت چگونه مرا پسری باشد با آن که دست بشری به من نرسیده و بدکار نبوده‏ام (۲۰) گفت [فرمان] چنین است پروردگار تو گفته که آن بر من آسان است و تا او را نشانه‏ای برای مردم و رحمتی از جانب خویش قرار دهیم و [این] دستوری قطعی بود (۲۱) (قرآن: سوره مریم)

این آیاتی بود که جعفر بن ابیطالب به‌عنوان سفیر پیامبر اسلام(ص)، برای نجاشی قرائت کرد و پس از قرائت آنها، نجاشی و اسقف‌های حاضر در مجلس گریستند و حیله‌های عمرو بن عاص که برای بازگرداندن مسلمانان نزد نجاشی رفته بود، نقش بر آب شد. مذاکره جعفر ـ به‌عنوان سفیر پیامبر اسلام ـ با نجاشی ـ به‌عنوان یک حاکم مسیحی ـ در صدر اسلام، به عنوان یک نمونه موفق برای گفت‌وگوی ادیان محسوب می‌شود.

برخی نظریه‌پردازان معاصر در باب گفت‌وگو بر این باورند که گفت‌وگو میان ادیان و تمدن‌های بزرگ، به‌دلیل این‌که زبان مشترکی بین آنها وجود ندارد و هر یک با باورها و پیش فرض‌های متفاوتی در مقابل یکدیگر قرار می‌گیرند، عملا امکان پذیر نیست و هر گونه مواجهه‌ای نهایتا به جنگ و جدال منجر خواهد شد.

اما برخی دیگر از صاحب‌نظران بر این باورند که درست است که زبان مشترک پیش نیاز برقراری گفت‌وگوست و نیز هرچند ادیان دارای پیش‌فرض‌های مختلف و باورهای متفاوت هستند، ولی جوهره اصلی ادیان و آموزه‌های الهی آنها و نه انحرافاتی که جاهلان و سودجویان در طول تاریخ به ادیان افزودند، زبان مشترکی را در اختیار پیروان ادیان متفاوت قرار می‌دهد تا بر مبنای آن، به گفت‌وگویی ثمربخش دست یابند.

این آیات از سوره مریم که حاکم مسیحی و اسقف‌های مسیحی با آن ارتباط مطلوبی برقرار کردند، بر مبنای ارزش‌هایی صورت گرفت چون عصمت و پاکدامنی مریم، مظلومیت او و در مظان تهمت قرار گرفتن این بانوی پاکیزه و توحید و امر خداوند، که بی نیاز از مقدمات دنیوی است.

مسیحیان مخاطب جعفر، ارزش‌هایی را که در این چند آیه مطرح شد، همخوان با ارزش‌های الهی و انسان دوستانه فرهنگ مسیحی خود دیدند و نجاشی در پایان صحبت‌های جعفر، فاصله بین اسلام و مسیحیت را بسیار ناچیز خواند.

بنابراین، در وجود تفاوت بین ادیان تردیدی نیست و حامیان گفت‌وگوی بین ادیان، منکر این تفاوت‌ها نیستند، ولی بر این باورند که اشتراکاتی میان آموزه‌های اصیل ادیان وجود دارد که فطرت انسان‌ها پذیرای آنها هستند و زمینه ارتباط انسانی را بین پیروان ادیان متفاوت و همدلی آنها با هم فراهم خواهد کرد.