ترجمه، تهدید نیست

گاهی می‌شنوم که می‌گویند مردم کمتر سراغ کتاب‌های تالیفی می‌روند و بیشتر به دنبال کتاب‌های ترجمه هستند، اما من به‌عنوان یک مترجم می‌گویم واقعیت این است که مردم ما در خرید کتاب بیش از هر چیز به این توجه می‌کنند که نام یک نویسنده یا مترجم را می‌شناسند یا خیر؟ به همین دلیل هم ناشران ترجیح می‌دهند سراغ نام‌های شناخته شده بروند و از سرمایه‌گذاریشان مطمئن باشند. مثلا وقتی نویسنده یک کتاب یوسا باشد و مترجم آن هم از جمله افراد شناخته شده عرصه ترجمه باشد طبعا فروش ناشر تضمین خواهد شد.

البته از این نکته هم نمی‌توان گذشت که کتاب‌های تالیفی ما با یک مشکل مواجه هستند و آن این که برخی نویسنده‌ها برای چاپ کتابشان عجله دارند و وقت زیادی برای آن نمی‌گذارند. البته به نظرم این روند در آینده تغییر می‌کند. ما این همه نویسنده جوان داریم که به مرور از میان آنها لااقل ده نویسنده جایگاه خود را پیدا می‌کنند و تثبیت می‌شوند و به انتشار کتاب‌هایشان ادامه می‌دهند. این نویسندگان مخاطب خاص خود را خواهند داشت و طبعا مردم ما هم بیش از امروز به سمت کتاب‌های تالیفی گرایش پیدا خواهند کرد.

در هر صورت باید این را لحاظ کرد که در جامعه ما هنوز کتابخوانی از حالت پز خارج نشده است. مثلا از یک نفر می‌پرسیم چه کتابی می‌خوانی کمی خودش را می‌گیرد و می‌گوید: «اندیشه‌های کانت». بعد هم به آنهایی که این کتاب را نخوانده‌اند فخر می‌فروشد. یکی نیست بپرسد تو مگر فیلسوف هستی؟ در کشورهای خارجی هم اگر کسی فیلسوف نباشد یا در این رشته تحصیل نکند و مشغول پژوهش نباشد این کتاب را نمی‌خواند. ما لذت مطالعه را از خودمان گرفته‌ایم. مدام درباره این حرف می‌زنیم که ترجمه زیاد شده و تالیف کم یا ترجمه را تهدید می‌دانیم. ترجمه تهدید نیست، بلکه نگریستن به دنیا از دریچه‌های متفاوت است.

بیایید ترجمه را تهدید ندانیم. باید حصارهای غلط را در مطالعه بشکنیم و بگذاریم مخاطب هر کتابی را که دوست دارد با لذت بخواند؛ از رمان‌های عامه‌پسند گرفته تا مباحث تخصصی. در پایان این‌که بهتر است جای نگرانی برای زیادشدن ترجمه‌ها، نگران شمارگان تاسف‌بار کتاب در ایران باشیم.

گیتا گرکانی ‌/‌ مترجم