روز پرحاشیه کتاب و نشر

به گزارش جام‌جم، سید عباس صالحی معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دیروز برای اولین بار در جمع خبرنگاران حاضر شد و پاسخگوی پرسش‌های بسیاری در حوزه کتاب و نشر بود و تاکید کرد: از بن دندان معتقدم که گفتمان‌های متنوع فکری در چارچوب نظام مسیر کشور را رو به جلو می‌برد، انسداد، بسته‌نگری، سلیقه‌گرایی و انحصارگرایی نه به نفع نظام و نه انقلاب و نه اسلام است.

او در ابتدا درباره دلایل تاخیر در برگزاری این نشست سخن گفت و آشنایی با مسائل مختلف این معاونت را به‌عنوان مهم ترین دلیل ذکر کرد تا بتواند با اطلاعات کافی‌به پرسش‌های اصحاب رسانه پاسخ دهد.

مهم‌ترین محوری که در این نشست بارها درباره آن سوال شد، بحث فعالیت دوباره ناشران تعلیقی از جمله نشر چشمه بود. با توجه به این‌که یکی از خبرگزاری‌ها دو روز پیش پاراگراف‌هایی از کتاب‌های منتشر نشده این ناشر را منتشر کرده بود، خبرنگاران بارها درباره وضع فعالیت مجدد این ناشر و نیز موضع شخصی وی درباره انتشار غیرقانونی بخش‌هایی از این کتاب پرسش کردند. صالحی در این‌باره گفت: مشکلی که نشر چشمه با آن مواجه بود شامل بحث حقوقی و بحث محتوایی بود. درباره مباحث محتوایی باید بگویم من خودم پیش از آن‌که معاون فرهنگی شوم کتاب‌های مختلف نشر چشمه را خوانده بودم. من اعتقادی به بولتن‌سازی برای کتاب‌ها ندارم. این‌که پاراگراف‌های یک کتاب را بیرون بکشید و منتشر کنید، فایده‌ای ندارد. کتاب را باید در یک نگاه کلی دید وگرنه قرآن را هم اگر تقطیع کنید نعوذبالله به یک کتاب ضاله تبدیل می‌شود.

صالحی همچنین گفت: وقتی در یکی از خبرگزاری‌ها انتشار بخش‌هایی از کتاب‌های منتشر نشده نشر چشمه را دیدم، شگفت‌زده شدم. چون ناشران کتاب‌های خود را براساس یک اعتماد متقابل به ارشاد می‌دهند. اگر این بخش‌ها از سیستم داخلی ارشاد درز کرده باشد هم گناه است، هم جرم است و هم اعتمادسوز است. پس باید مکانیسم امنیتی ارشاد را بالاتر ببریم.

او همچنین بار دیگر در پایان جلسه بخش‌های مورد دارکتاب «روز حسین» نوشته محمد رحمانیان را که به تعلیق نشر چشمه منجر شد، با صدای بلند قرائت کرد و در بیان دیدگاه شخصی خود افزود: باید در قضاوت‌هایمان احتیاط کنیم و حتی در نسبت دادن جرم به مجرم احتیاط کنیم. من وقتی این کتاب را در همین روز شنبه خواندم متوجه شدم «روز حسین» چیزی نبود که فکر می‌کردم.

سرانجام دریافت مجوز رمان «زوال کلنل» نوشته محمود دولت‌آبادی که اخیرا برنده جایزه میخاییلسکی سوئیس شده، یکی دیگر از پرسش‌های خبرنگاران بود. صالحی در این باره پاسخ داد: من همه آثار محمود دولت‌آبادی را از دوران پیش از بلوغم تا امروز مطالعه کرده‌ام. ایشان از مفاخر ادبیات ایران و خراسان هستند. با این پیشینه در این مدت که معاون فرهنگی شده‌ام، این رمان را هم خواندم. قبلا ایشان برای دریافت مجوز کتاب مراحلی را طی کرده بودند و گویا قرار بوده که اصلاحاتی انجام دهند. آقای دولت‌آبادی هم این اصلاحات را انجام داده و باز هم کتاب با اصلاحات دیگری مواجه شده است. با این حال من سوای احترام به آقای دولت‌آبادی امروز در جایگاهی هستم که باید قانون‌مدار و قانونگرا باشم. به همین دلیل نمی‌توانم تبصره بزنم که کتاب «زوال کلنل» با دیگر کتاب‌ها متفاوت باشد و خود آقای دولت‌آبادی هم قطعا نمی‌خواهند باب جدید باز کنیم. اما این کتاب در حال طی کردن مسیر تجدیدنظر است.

بدهی 64 میلیاردی معاونت فرهنگی

معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد در پاسخ به پرسشی درباره این‌که بدهی معاونت فرهنگی ارشاد به ناشران بین‌الملل نمایشگاه 24 و 25 کتاب تهران چه مقدار است، گفت: وقتی به معاونت فرهنگی آمدم، فکر کردم باید به فرهنگ کشور فکر کنم، اما دیدم 99 درصد باید به بودجه معاونت بیندیشم؛ چراکه تیم قبلی ارشاد به ما گزارش داده‌اند، 64 میلیارد تومان معاونت فرهنگی بدهی دارد.

او ادامه داد: در فضایی که 64 میلیارد تومان از سال 88 تا91 براساس توافق‌نامه‌های منعقد شده، بدهی‌ موجود است، البته بحث قول نیز مطرح و مورد تاکید است، زیرا قول وزیر و معاون وزیر با وجود تمام شدن دوره مسئولیت باز هم باید محترم و پابرجا باشد، اما این آفت مدیریتی است که مدیری قول می‌دهد و عمل نمی‌کند و طرف قرارداد از نظر حقوقی قابلیت پیگیری دارد.

معاون فرهنگی وزیر ارشاد درباره بدهی نمایشگاه 25 کتاب تهران به ناشران خارجی هم گفت: مشکل ارزی داریم، پول در بانک‌ها داریم، ولی نه ما استفاده می‌کنیم و نه به ناشر خارجی می‌‌دهیم؛ زیرا در شرایط تحریم پول‌هایمان بلوکه شده است که ان‌شاءالله آقای ظریف چهارشنبه این مشکل را حل خواهد کرد!

صالحی در پاسخ به پرسشی درباره خرید کتاب از ناشران دولتی با چه توجیهی صورت می‌گیرد، گفت: در بحث کاغذ باید گفت تا سال 85 ارشاد کاغذ ارائه می‌کرد، پس از آن‌که قرار شد یارانه قطع شود و کار خوبی هم بود، از آن سال تصمیم برآن شد کاغذ را مستقیم به ناشران ندهند و به جای یارانه نقدی کمک‌هایی به ناشران بشود تا جبران‌ساز حذف کاغذ شود. در ردیف‌های ارشاد موضوعی برای آن دیده شد، اما مطلبی که باید عنوان شود، موضوع شفافیت در خریدهاست.

به گفته او، یکی از رویکردها باید این باشد که در اتاق‌های شیشه‌ای حرکت کنیم، چون تخلف‌ها را به حداقل می‌رساند؛ زیرا ماندن پشت دیوارهای قطور میل‌هایی را برای رانت‌خواری پدید می‌آورد، اما در اتاق شیشه‌ای نمی‌توان از این کارها کرد، شفافیت در حوزه اداره کتاب باید مشهود باشد.

خداحافظی با قائم‌مقامی شعر در وزارتخانه

او درباره توجه دوباره به جوایز خصوصی ادبی هم گفت: نمی‌خواهیم بگوییم جوایز دولتی خوب نیستند، اما تجربه دنیا و همین طور مسیری که ما طی کردیم، نشان می‌دهد که بذر فرهنگ را باید در بخش خصوصی کاشت و به میوه‌اش امیدداشت. با این دید، جوایز خصوصی و نهادهای صنفی اعتبار می‌یابند و موج‌های جدید و عمیقی را همراه با تنوع پدید می‌آورند. صالحی همچنین درباره سمت قائم مقامی شعر در وزارت ارشاد گفت: در اتفاقی که قبلا رخ داده بود یک تغییر ساختار رخ داد و قائم مقامی شعر در وزارت ارشاد شکل گرفت. در وظایف مصوب معاونت فرهنگی 41 وظیفه در نظر گرفته شده که به مرور زمان این وظایف کم شده و صرفا به حوزه‌چاپ و نشر محدود شده است. با این حال پی‌نوشتی آقای وزیر به ما دادند که امسال جشنواره شعر فجر را ما برگزار کنیم. هنوز نمی‌دانیم این پی‌نوشت یعنی ما فقط امسال این جشنواره را برگزار کنیم یا این‌که معاونت فرهنگی بار دیگر تصدی شعر در وزارتخانه را به‌عهده می‌گیرد.

نمایشگاه در مصلی

معاون فرهنگی وزیر ارشاد همچنین درباره مکان برگزاری نمایشگاه کتاب سال آینده هم گفت: یکی از دغدغه‌های ما، برگزاری شایسته نمایشگاه کتاب سال 93 است. برهمین اساس جلساتی با آقایان ایازی و اشعری داشتم. آقای اشعری فرمودند باغ کتاب برای میزبانی نمایشگاه کتاب آینده آماده نمی‌شود، چون تنها گزینه ما باغ کتاب بود، پس نمایشگاه آینده باز هم در مصلی برگزار خواهد شد.