دودکش‌های متحرک

به ظاهرش می‌رسی، اما باطنش تعریفی ندارد؛ از وقتی اولین استارت را می‌زنی و روشن می‌شود و راه می‌اندازیش توی خیابان، با هر فشاری که به پدال گاز می‌دهی از آن دود سیاهی که از اگزوز بیرون می‌آید، کلی سرب و دود به خورد جماعت می‌دهی، اما حتی فکرش را هم نمی‌کنی که با این اتول دودزا چه زخمی به آلودگی هوا می‌زنی.

دودزاها همه رقم؛ همه مدل

فرسوده یا چندساله فرقی نمی‌کند؛ این حکایت بسیاری از خودروهایی است که این روزها در خیابان‌های شهر این طرف و آن طرف می‌روند؛ خودروهایی که مدت‌هاست به سرفه افتاده‌اند و با هر گازی که از اگزوزشان خارج می‌شود، سمی به ریه‌های شهر تزریق می‌کنند، اما مالکان آنها اهمیتی به این وضع نمی‌دهند و اصلا برایشان مهم نیست اگر خودرویشان این‌طور به دودزایی افتاده حتما مشکلی فنی در کار است و شاید بایک ساعت وقت‌گذاشتن برای بردن خودرو به تعمیرگاه نقص فنی‌اش برطرف شود، اما تنها چیزی که اهمیت ندارد همین دودزا بودن آن است.

کمی که دقیق‌تر نگاه کنید، می‌بینید دیگر فقط نمی‌توان دودزایی را به فرسودگی نسبت داد، خیلی وقت‌ها پیش آمده خودرویی را دیده‌اید که عمرش به ده سال هم نمی‌رسد، اما دود غلیظ سیاه رنگی که از اگزوزش خارج می‌شود با آن صدای ناهنجار، شما را به این خیال می‌برد شاید خودرویی فرسوده است که سال‌ها از عمرش گذشته و حالا باید به جای تردد در خیابان، سر از مرکز اسقاط در بیاورد.

خودروهای دودزا وقتی در خیابان حرکت می‌کنند همه متوجه حضورشان می‌شوند، از پلیس گرفته تا عابران پیاده و حتی سواره‌ها، همه می‌فهمند این خودرو مشکل دارد، همه جز مالک خودرو؛ یا نمی‌داند یا اهمیتی به آن نمی‌دهد. سواره و پیاده محکوم هستند به این‌که از دود سمی اگزوز این خودروها بی‌نصیب نمانند.

اتوبوس‌هایی که به سکته افتاده‌اند

کمبود اتوبوس داریم، قبول؛ اتوبوس‌های ما عمر مفیدشان را کرده‌اند، درست؛ اما این موضوع نمی‌تواند بهانه خوبی برای مسئولان اتوبوسرانی و رانندگان ناوگان حمل و نقل عمومی باشد که سال تا سال گذرشان به مراکز معاینه فنی نیفتد و نسبت به رفع نقص فنی احتمالی این اتوبوس‌ها اینقدر بی‌تفاوت باشند.

خیلی از اتوبوس‌هایی که در خیابان‌های شهرمان تردد ‌کرده و روزانه چند میلیون مسافر را جابه‌جا می‌کنند، دیگر عمرشان را کرده و حسابی به دودزایی افتاده‌اند، فقط کافی است از بیرون آنها را تماشا کنید، با هر بار گاز دادن از آن اگزوز قطور، دود سیاه رنگ غلیظی خارج می‌شود که گاه جلوی دید خودروهای دیگر را هم می‌گیرد.

آن وقت است که سرنشینان سایر خودروها با بالا‌کشیدن شیشه خودرویشان تلاش می‌کنند از شر این دود سیاه در امان بمانند، اما وای به حال عابران پیاده و مسافرانی که در ایستگاه اتوبوس منتظر رسیدن اتوبوس هستند. شهروندان می‌گویند هر روز که به خانه می‌روند نه‌تنها از دود این اتوبوس‌ها به سرفه می‌افتند، بلکه تمام هیکل‌شان رنگ و بوی دود به خود می​گیرد.

خودروهای دولتی هم بله

بعضی از دودزاها در خیابان مثل گاو پیشانی‌سفید هستند، همان‌هایی که رنگ قرمز پلاک‌شان می‌گوید خودروی سازمانی، اداره‌ای یا دستگاه دولتی هستند.

شاید سازمان‌هایی که این خودروها را به کار گرفته‌اند، فکر می‌کنند چون پلاک قرمز دارند و جزو خودروهای دولتی حساب می‌شود پس از قانون برخورد با خودروهای دودزا مستثنا هستند. تا وقتی پلیس برخورد با دودزا‌ها را از خودروهای دولتی آغاز نکند و سازمان‌ها و ادارات دولتی خودروهای خدمت خود را ملزم به انجام معاینه فنی و رفع دودزایی نکنند، نمی‌توان به مالکان خودروهای شخصی خرده گرفت که چرا برای حل مشکل دودزایی خودرویشان همتی ندارند و کاری نمی‌کنند.

فلفل نبین چه ریزه!

این قارقارک‌های دوچرخ هم که تکلیف‌شان معلوم است؛ موتورسیکلت‌ها سهم 49 درصدی‌شان را از آلودگی هوا برده‌اند، راکبان موتورسیکلت‌ها چه بخواهند و چه نخواهند با گازهای پشت سرهمی که می‌دهند، چهار تا پنج برابر یک خودرو، آلودگی به هوای شهر تزریق می‌کنند.

به همین دلیل است که مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، از موتورسیکلت به‌عنوان یکی از معضلات اصلی پایتخت نام برده و می‌گوید: این وسیله نقش زیادی در آلودگی هوا و آلودگی صوتی دارد؛ با وجود این،‌بدون هیچ محدودیتی در شهر تردد می‌کنند و روزبه‌روز هم بر تعدادشان افزوده می‌شود.

یوسف رشیدی می‌گوید: با وجود این‌که هر موتورسیکلت‌ چهار تا پنج برابر یک خودروی معمولی هوا را آلوده می‌کند، اما قانون الزامی بودن معاینه فنی در مورد این وسایل نقلیه اجرایی نمی‌شود و به همین دلیل این وسیله، سهم 49 درصدی را در آلودگی هوای شهرها و بخصوص پایتخت دارد.

بفرمایید فک پلاک

تشدید آلودگی هوا طی هفته‌های اخیر در بسیاری از کلانشهرها و بخصوص پایتخت بهانه‌ای شد تا این روزها پلیس راهنمایی و رانندگی با اجرای طرحی، معاینه فنی خودروها و برخورد با دودزاها را از همیشه جدی‌تر بگیرد.

به گفته رئیس پلیس راهور تهران، تمام خودروها بدون هیچ استثنایی کنترل می‌شود و هر وسیله نقلیه شامل شخصی، عمومی، دولتی، نظامی، سازمانی و... که دارای نقص فنی و دودزا باشد، اعمال قانون خواهد شد.

سردار حسین رحیمی تاکید می‌کند: دودزایی خودرو 500 هزار ریال جریمه و برای وسایل نقلیه شخصی سه نمره منفی و برای خودروهای سنگین یا عمومی شش نمره منفی دارد.

همچنین در صورتی که ماموران راهنمایی و رانندگی با خودروهای دودزا مواجه شوند، پلاک وسیله نقلیه اخذ خواهد شد و پلاک اعزام به تعمیرگاه به راننده داده می‌شود که راننده موظف است طی ده روز برای رفع نقص به تعمیرگاه مراجعه کند و از مراکز مجاز معاینه فنی بگیرد.

بی‌تفاوتی دیگر کافیست؛ تا کی قرار است دود اگزوز خودرویتان را به خورد شهروندان بدهید؛ حالا نوبت شماست که اگر خودرویتان به دودزایی افتاده یک ساعت وقت بگذارید و آن را به اولین تعمیرگاهی که سر راهتان است، نشان دهید.

این‌طور شاید هیچ‌وقت عذاب وجدان این‌که شما هم سهمی در آلودگی هوای این شهر داشته‌اید سراغ‌تان نیاید.

پوران محمدی ‌‌‌/‌ گروه جامعه