دزدی در دریای سینما

کاپیتان جک گنجشکه با بازی جانی دپ در فیلم‌های دزدان دریای کارائیب

چهارگانه تحسین‌شده دزدان دریایی کارائیب را بدون حضور جانی‌دپ در نقش کاپیتان جک اسپارو نمی‌توان تصور کرد. حضور این بازیگر در نقش یک دزد دریایی حرفه‌ای چنان باورپذیر و جریان‌ساز شده که اصلی‌ترین عامل ساخت قسمت پنجم آن نیز به شمار می‌رود. جک اسپارو به شهادت منتقدان سینما و بسیاری از سینمادوستان، یکی از ماندگارترین تصاویر خلق شده از دزد دریایی در تاریخ سینماست، به طوری که تصویر موجود در ذهن بسیاری از افراد از دزدان دریایی به شکل غیرقابل انکاری متاثر از این فیلم و کاراکتر مورد نظر است. دپ در یکی از معروف‌ترین گفت‌وگوهایش درباره نقشش در دزدان دریایی کارائیب گفته است: «بازی در این نقش مرا سر ذوق می‌آورد، اما آنها (مسئولان کمپانی دیزنی) نمی‌فهمیدند من دارم چه کار می‌کنم تا جایی که نزدیک بود «دیزنی» مرا اخراج کند. این بهترین نقش زندگی‌ام است و واقعا دوست دارم آن را بازی کنم چون این کار برایم یک تفریح است.» گفته می‌شود جانی دپ برای ایفای این نقش 350 میلیون دلار دستمزد گرفته است.

سر هنری مورگان با بازی لرد کرگر در فیلم قوی سیاه (1942)

هنری مورگان از شخصیت‌های واقعی سده 16 میلادی است که در اغلب تحلیل‌ها درخصوص پیشینه دزدان دریایی به نام او برمی‌خوریم. این دزد دریایی پرهیاهوی انگلیسی البته موضوع رمان‌ها و فیلم‌های مختلفی قرار گرفته و در این میان، قوی سیاه با تمرکز به مقطع خاصی از زندگی مورگان، تصویری ماندگار از یک دزد دریایی به دست داده است. داستان فیلم از آنجا که در بستر فعالیت‌های استعمارگرانه دولت‌های بزرگ اروپایی اتفاق می‌افتد، مورد توجه علاقه‌مندان تاریخ قرار دارد و این ویژگی، درکنار وجوه تکنیکی و دراماتیک فیلم، بر جذابیت آن می‌افزاید. قوی سیاه شرح مقطعی از زندگی هنری مورگان است که پس از صلح انگلستان و فرانسه، او تصمیم می‌گیرد اصلاح شود و دزدی دریایی را کنار بگذارد. بستر روایی فیلم بر همین تصمیم مورگان و مبارزات او در کسوت فرماندهی جامائیکا ـ که به پاس اصلاح شدنش به او پاداش داده بودند ـ با هم‌صنفان سابقش، یعنی دزدان دریایی، پیش می‌رود. قوی سیاه از سوی هنری کینگ ساخته و برای دو جایزه اسکار نامزد شد و یکی از آن جوایز را دریافت کرد.

کاپیتان فلینت با صداپیشگی برایان مورای در انیمیشن سیاره گنج (2002)

کاپیتان فلینتِ انیمیشن سیاره گنج از دیگر شمایل‌های مانای خلق شده از دزدان دریایی در دنیای تصویر است که به نسبت موارد پیشین متاخرتر است. انیمیشن مورد نظر فضایی فانتزی دارد و اتفاقات در بستر یک روایت افسانه‌ای پیش می‌رود. کاپیتان فلینت دزد دریایی مشهور این کارتون است و به گونه‌ای عجیب از موجودات تعلق دارد. او از گنج بزرگی در سیاره‌ای ناشناس محافظت می‌کند و تصویری مثال‌زدنی از یک دزد دریایی عجیب‌وغریب را در کاراکتر خود دارد. سفر فضایی جیم هاوکینز، قهرمان داستان برای یافتن گنج و تقابل او با دزد دریایی قصه، موضوع اصلی درام در این انیمیشن است که توانست سال 2002 بسیاری از مخاطبان گروه سنی هدف را جذب فیلم کند. این کارتون که با دوبله فارسی در ایران نیز در دسترس است، در کمپانی والت دیزنی تولید شده است.

کاپیتان بارباسوا با بازی جفری راش در فیلم‌های دزدان دریای کارائیب

کاپیتان جک گنجشکه اگرچه معروف‌ترین شخصیت دزد دریایی سری فیلم‌های دزدان دریای کارائیب است، اما تنها کاراکتر ماندگار دزد دریایی در این فیلم نیست. کاپیتان هکتور بارباسوا ملقب به مروارید سیاه از کاراکترهای اصلی قصه در این سری فیلم‌هاست و توانسته به استانداردهای سنتی یک دزد دریایی حرفه‌ای تا حد زیادی نزدیک شود. او شخصیت منفی فیلم اول است، اما در فیلم سوم به طور کامل تغییر رویکرد می‌دهد و به شخصیتی درستکار تبدیل می‌شود. بارباسوا در جدالی دائمی با جک گنجشکه است و از ویژگی‌های جالبی که در فیلم اول دارد، این است که می‌گویند او نفرین شده و به خاطر این نفرین هرگز نمی‌میرد.

جان سیلور با بازی رابرت نیوتون در فیلم جزیره گنج (1950)

داستان پرآوازه رابرت لویی استیونسن ـ داستان‌نویس اسکاتلندی ـ بارها دستمایه ساخت تئاترها و فیلم‌های مختلف شده است، اما از سال 1883 که کتاب «جزیره گنج» نوشته شده تا امروز، به شهادت منتقدان سینما شاید کاراکتر خلق شده از سوی رابرت نیوتون در فیلم سال 1950 هاسکین بهترین تصویرسازی دزد دریایی براساس این کتاب باشد. کاراکتر «لانگ جان سیلور» به تعریف مفهوم جدیدتری از یک دزد دریایی کمک کرد و یک لهجه خاص را به عنوان لهجه کلیشه‌ای دزدان دریایی معرفی نمود.

داستان ماجراجویانه جزیره گنج، درباره دزدان دریایی و گنجی مدفون دریک جزیره است و آن را به خاطر شخصیت‌پردازی مثال‌زدنی و فضاسازی روایی ستوده‌اند. این اقتباس خاص از «جزیره گنج» به وسیله «لورنس ادوارد واتکین» انجام شده و فیلمنامه‌ای که او نوشته، به وسیله «بایرون هاسکین» به فیلم تبدیل شده است.

کاپیتان هوک در انیمیشن پیترپن با صداپیشگی داستین هافمن (1953)

همیلتون لوسک و ویلفرد جکسون و کلاید گرونیمی سال 1953 احتمالا نمی‌دانستند انیمیشنی که برای والت‌دیزنی می‌سازند، تصویری چنین ماندگار از یک دزد دریایی را در تاریخ سینما خلق کند. انیمیشن، داستان «وندی» و دو برادرش را روایت می‌کند که با قهرمان افسانه‌ای پیترپن، به سمت «ناکجاآباد» می‌روند و در این مسیر با موجود خبیثی به نام کاپیتان هوک ـ که یک دزد دریایی بدطینت است ـ مواجه می‌شوند. کاپیتان هوک انیمیشن پیترپن هر آنچه را که ما از ویژگی‌های یک دزد دریایی در ذهن داریم، دارد یا بهتر است بگوییم، آنچه از خصوصیت‌های یک دزد دریایی حرفه‌ای در این شخصیت تصویر شده، به شکل فراگیری در اذهان پذیرفته شده است. کلاسیک‌بازهای دنیای انیمیشن، بی‌تردید کاپیتان هوک را با صداپیشگی داستین هافمن فراموش نمی‌کنند. این انیمیشن 77 دقیقه‌ای در همان سال تولیدش، نامزد دریافت جایزه جشنواره کن هم بود.

فرهاد بیاتی ‌/‌ جام‌جم