دندان شیری، مرواریدی ارزشمند

دندانپزشکی کودکان یکی از رشته های تخصصی جوان است که به علت اهمیت آن در تامین سلامت دهان و دندان کودکان و همچنین پیشگیری موارد متعددی از اختلالات دهانی و دندانی در سنین بالاتر، بتازگی مورد توجه زیادی قرار گرفته است.
به منظور موفقیت در امر دندانپزشکی کودکان و به طور کلی موفقیت در کار با کودکان ، کسب اطلاعاتی از قبیل درک عمومی کودک ، مطالعه دوران کودکی ، روان شناسی کودک و اصول مراقبت از او اهمیت زیادی دارد.
در حال حاضر تعداد دندانپزشکان کودک در کشور بسیار محدود است و برای 5/7 میلیون کودک زیر 5سال در کشور تنها 90دندانپزشک کودک وجود دارد.
دکتر یحیی برادران نخجوانی علت کم بودن متخصص در این زمینه را سخت بودن کار روی دندان های کودکان و عدم همکاری آنها و بروز خطرات ناشی از صدمات متد دندانپزشکی به دهان کودک می داند.
وی در ادامه می افزاید: این تعداد محدود نیز فقط در تهران و شهرهای بزرگ مثل تبریز، مشهد و در کل شهرهایی که دارای دانشکده دندانپزشکی هستند فعالند. این در حالی است که اکثر کودکان دندان های خود را یا اصلا مسواک نمی زنند یا این کار را به طور ناقص انجام می دهند که در نهایت کمکی به جلوگیری از پوسیدگی دندان نخواهد کرد.
وی با تاکید بر این که کودکان قادر به شستشوی دقیق دهان و دندان های خود نیستند و از طرفی نمی توان آنها را از مصرف موادقندی منع کرد گفت: باتوجه به افزایش مصرف نوشابه های مختلف ، انواع آب نبات ها، آدامس ها، شکلات ها و به طور کلی موادقندی چسبنده در جامعه ، آمار پوسیدگی دندان به ویژه در کودکان روبه افزایش است.
این در حالی است که بسیاری از بیماری های دریچه ای قلبی از دهان و دندان سرچشمه می گیرد. ناراحتی های گوارشی و رماتیسم قلبی همگی ناشی از دندان عفونی در دهان است.

مسواک، عنصری تعریف نشده

نتایج آمارگیری اداره بهداشت دهان و دندان وزارت بهداشت نشان می دهد که 35درصد کودکان کمتر از 9سال و 27درصد کودکان کمتر از 12سال اصلا مسواک نمی زنند.
در این تحقیقات که به بررسی وضعیت بهداشت دهان و دندان کودکان کمتر از 12سال کشور می پردازد، مشخص شد 40تا 50درصد کودکان کشور ما عادت به مسواک زدن مرتب یا حداقل روزی یکبار مسواک زدن ندارند.
از این تعداد کمتر از یک سوم بیش از یک بار در روز و تعداد زیادی نیز تنها صبحها مسواک می زنند. در حالی که مناسب ترین زمان برای مسواک زدن دندان ها قبل از خواب است و مسواک زدن در صبح پیش از صبحانه تاثیر چندانی در جلوگیری از پوسیدگی ندارد.
در نهایت مناسب ترین راه در کنار رعایت بهداشت ، بازدید دوره ای دندانپزشک از دندان های کودکان است.

انتظار زیادی

انتظار این که یک کودک در مطب دندانپزشکی رفتار مطلوبی داشته باشد، به طور واقع بینانه ای دست نیافتنی است. دندانپزشک از همان ابتدا می خواهد با کودکی مواجه شود که آرام باشد و کاملا همکاری نماید و اجازه دهد که غریبه ای داخل دهانش را زیر نور شدید ببیند و با وسایل ناآشنا، به معاینه و درمان دندان هایش بپردازد.
او می خواهد بیمارش با دهان خشک ، سروصدای زیاد، مزه های ناخوشایند، احساسات ناشناخته ، سوزن ها، فرزها و وسایل دیگری که از نظرش ناشناخته و غیرقابل تصور هستند و در محیطی که با آن کاملا ناآشناست ، بنشیند و هیچ گونه تاخیر و وقفه ای هم در کارش ایجاد نکند و در پایان هم بعد از تحمل یک درمان طولانی از کوشش های دندانپزشک قدردانی و سپاسگزاری نماید.
این انتظارات نیاز به همکاری کامل از طرف تمامی کودکان دارد و مسلما غیرممکن به نظر می رسد. با وجود این اکثر دندانپزشکان به قدری در جزییات درمان ها غرق می شوند که به طور کلی خود بیمار را فراموش می کنند.

والدین

والدین معمولا سعی می کنند به طریقی کودک خود را برای ملاقات دندانپزشکی آماده کنند. بعضی از آنها به علت کمبود آگاهی درخصوص دندانپزشکی کودک بیشتر از آن که کمکی باشند سبب افزایش اضطراب در کودک می شوند. اصولا بیماران از جمله بزرگسالان در برخورد با محیط دندانپزشکی تاثیر می بینند.
والدین بعضی اوقات برای آماده کردن کودک خود از جملاتی مانند «دندانپزشک صدمه ای به تو نمی زند» یا «دندانپزشکی درد ندارد» و... استفاده می کنند و یا از طریق صحبت کردن با کودک سعی می کنند آمادگی او را فراهم کنند. مثلا در صورت آرام بودن در مطب قول اسباب بازی و شکلات و... را به او می دهند.
همتی در این خصوص می گوید: اصولا تاثیر منفی این نوع رفتار و اقدامات ، بیشتر از تاثیر مثبت آن است. بهتر است کودک را صبح روز مراجعه یا یک روز قبل مطلع کنید که او را برای ملاقات نزد دکتر می برید و از هرگونه صحبتی که سبب شود دندانپزشکی را منفی یا ترسناک جلوه دهد، خودداری کنید.

بهاره صفوی