منظره دفاع مقدس از دریچه دوربین

همچنین در سال‌های اخیر و با دور شدن از جنگ تحمیلی تعداد فیلم‌های سینمایی که در این‌باره ساخته می‌شوند، کمتر شده و شاید خوراک کافی در اختیار رسانه ملی در حوزه دفاع مقدس نیست؛ بنابراین شاید روی آوردن به تولید تله‌فیلم‌هایی با این مضمون برگرفته از همین علت باشد.

بررسی این موضوع که تلویزیون باید برنامه‌ای از پیش طراحی شده برای هفته دفاع مقدس داشته باشد و آیا چنین برنامه‌ای دارد یا نه، نیازمند تامل و تدبیر است. ما در این مجال فیلم‌هایی را که در هفته دفاع مقدس به نمایش گذاشته شدند، بررسی کرده‌ایم.

«روزهای زندگی»، «دوئل» و... از شبکه یک سیما

جمشید در اوج آرزوهای خود، روزی را می‌بیند که کارگردانی پرآوازه می‌شود و در آن روز راوی داستان، در هر شرایطی (چه بارانی، چه آفتابی) باید بالای سرش چتر بگیرد. زمان جنگ است و جمشید برای آموزش دیده‌بانی، نزد راوی می‌رود و طی تمرینات دو ماهه، با گروه یگانه می‌شود و....

این داستانی است که پرویز شیخ‌طادی در فیلم «چتری برای کارگردانی» روایت می‌کند. اصغر نقی‌زاده، امین عباسی‌زاده و حسن موزونی در این فیلم سینمایی ایفای نقش کرده‌اند.

از شیخ طادی اثر دیگری با نام «روزهای زندگی» در قاب تلویزیون نقش بست. داستان فیلم از این قرار است: در آخرین روزهای جنگ تحمیلی و پذیرفته شدن قطعنامه 598، یک بیمارستان صحرایی نزدیک خط مقدم جبهه، مورد حمله مرگبار عراقی‌ها قرار می‌گیرد که حمید فرخ نژاد در نقش رئیس بیمارستان و هنگامه قاضیانی در نقش همسر او و پرستار بیمارستان کنار بازیگران دیگری همچون کورش سلیمانی ماجراهایی را پشت سر می‌گذارند.

فیلم سینمایی «دوئل» با نقش‌آفرینی پرویز پرستویی، هدیه تهرانی، کامبیز دیرباز و پریوش نظریه، سی‌ام شهریور روی آنتن رفت. این فیلم به کارگردانی احمدرضا درویش و تهیه‌کنندگی مشترک حسن رجبعلی‌بنا و تقی علیقلی‌زاده، داستان یک نظامی ایرانی است که پس از آزادی از اسارت خاطرات خود را بازگو می‌کند.

فیلم سینمای «حمله به اچ3» به کارگردانی شهریار بحرانی نیز یکشنبه سی و یکم شهریور از شبکه یک سیما پخش شد.

ستاد نیروهای هوایی عراق که از ابتدای جنگ، شکستن حصر آبادان را پیش‌بینی می‌کند برای حفاظت از هواپیمای استراتژیک، از گزند بمباران‌ هوایی ایران تصمیم می‌گیرد آنها را به سه پایگاه بسیار دور افتاده منتقل کند. در مقابل، ستاد نیروهای هوایی ایران نیز طرح بمباران این سه پایگاه را که به پایگاه‌های اچ ـ3 معروفند، مطرح می‌کند و داستان حمله به اچ‌3 این‌گونه شکل می‌گیرد. جعفر دهقان، محمد کاسبی و حسین یاری در این فیلم سینمایی ایفای نقش کرده‌اند.

فیلم سینمایی «گلوگاه شیطان» به کارگردانی حمید بهمنی و تهیه‌کنندگی سعید شرفی‌کیا یکم مهر نمایش داده شد. گلوگاه شیطان با بازی امین زندگانی، پوریا پورسرخ و جمشید هاشم‌پور درباره عملیات شناسایی والفجر8 و گروهی از غواصان است که برای شناسایی و آماده‌سازی عملیات اقدام می‌کنند و به این ترتیب اتفاقات داستان رقم می‌خورد.

در آخرین روز تابستان، فرشته و خانواده‌اش آماده می‌شوند در جشن عروسی یکی از اقوام نزدیک شرکت کنند، اما غرش صدای هواپیماهای جنگنده‌ سبب می‌شود از این تصمیم منصرف شوند. فرشته برای آوردن مادربزرگ از خانه خارج می‌شود، اما دیگر هیچ‌گاه خانواده‌اش را نمی‌بیند. این داستان را نقاش‌زاده در فیلم سینمایی «کودک و فرشته» با بازی افشین هاشمی، سودابه بیضایی و شبنم مقدمی به تصویر کشیده است.

فیلم سینمایی «اخراجی‌ها» به کارگردانی مسعود ده‌نمکی و تهیه‌کنندگی حبیب‌الله کاسه‌ساز، اثر دیگری بود که در هفته دفاع ‌مقدس به نمایش درآمد. مجید از اراذل تهران، عاشق دختر پیرمرد عارفی به نام میرزا می‌شود. میرزا شرط ازدواج مجید و دخترش را سر به راه شدن او می‌داند. مجید تصمیم می‌گیرد برای اثبات سر به راه شدن خود به جبهه برود. کامبیز دیرباز، نیوشا ضیغمی، امین حیایی و محمدرضا شریفی‌نیا از بازیگران اصلی این فیلم هستند.

فیلم سینمایی «اخراجی‌ها2» هم ادامه‌‌ای بر اخراجی‌های یک است که ماجرای اسارت اخراجی‌ها و جریان سفر خانواده‌شان به مشهد و ربوده شدن هواپیما را روایت می‌کند.

شبکه دو سیما و انیمیشن‌هایی از جنس دفاع مقدس

انیمیشن «بچه‌های شهر خرم» به کارگردانی محمدحسین علمدار و تهیه‌کنندگی رضا اکبری‌راد داستان چند کودک است که در زمان اشغال خرمشهر توسط عراق از خانواده‌های خود جدا شده و به کمک سرایدار مجروح مدرسه که در اسارت عراقی‌هاست، می‌روند.

همچنین فیلم سینمایی «آتش در خرمن» به کارگردانی سعید حاجی‌میری، چهارم مهر از این شبکه پخش شد. ارباب روستای مالکیه، مقدماتی برای ورود ارتش عراق به خاک ایران فراهم می‌کند. او با شعار امت واحد عربی می‌کوشد مردم را به بدرقه سربازان عراقی بفرستد.

خاله طوبی با اطلاع از این موضوع به روستا می‌رود تا خواهرزاده‌اش رحمان را که چوپان گاومیش‌های طالب است به اهواز ببرد. خاله طوبی و رحمان توسط سربازان دشمن اسیر می‌شوند. این فیلم با بازی لفته حیدری، حسین یاری، نعمت‌الله لاریان، سهامه جوهری و عزیز پیرانی تولید سال 1369 است.فیلم سینمایی «عملیات کرکوک» به کارگردانی جمال شورجه در قالب برنامه «سینما مهتاب»، چهارم مهر از شبکه دو سیما روی آنتن رفت. در این فیلم گروهی از رزمندگان جنگ‌های نامنظم ماموریت می‌یابند طی عملیاتی در درون خاک دشمن، پالایشگاه شهر کرکوک را به آتش بکشند و کردهای مسلمان عراقی به کمک آنها می‌آیند.

انیمیشن «عملیات فاو» اثری به کارگردانی الهام ابراهیمی و تهیه‌کنندگی علیرضا صالحی است. روند طراحی یک پل متحرک روی اروندرود در زمان عملیات فاو در این انیمیشن به نمایش درآمد.

فیلم سینمایی «دیده‌بان» هم مقابله و مقاومت نیروها در مقابل دشمن را نیازمند حضور دیده‌بان برای هدایت آتش سنگین می‌دانست و کاراکتر عارفی در این فیلم برای پیوستن به خط کمین و دیده‌بانی باید از مسیری سخت عبور می‌کرد. مهرداد سلیمانی، علیرضا حیدری، غلامرضا علی‌اکبری و اصغر پورهاجریان بازیگران این فیلم سینمایی هستند.

شبکه سه سیما و «مروارید»

فیلم تلویزیونی «مروارید» به کارگردانی سیدروح‌الله حجازی با نقش‌آفرینی آهو خردمند، پریناز ایزدیار و هادی دیباجی داستان زندگی مادری است که بیش از دو دهه فرزند جانبازش را که دچار حیات نباتی است، نگهداری می‌کند. فرزندان دیگر در پی تغییر این زندگی سعی دارند مروارید را از پسرش جدا کنند، اما سیر حوادث، شکل دیگری به خود می‌گیرد.

شبکه تهران و فیلم جدید «موتو» در کنار «سجاده آتش»

کارگردان فیلم سینمایی «کودک قهرمان» کمال تبریزی است. در این فیلم خانواده‌ای روستایی با حمله دشمن مجبور به ترک خانه نوساز خود می‌شوند و ناگزیر شب را در دشت می‌گذرانند. نیمه‌های شب ناگهان گرگی گرسنه به آنها حمله می‌کند. جهانگیر الماسی، فریبا کوثری، امیر اسماعیلی، مریم بنی‌عامریان، یوسف نوروزی و داوود اسدپور در این فیلم سینمایی بازی کرده‌اند.در فیلم سینمایی «پایگاه جهنمی» دشمن در خاک خود پایگاهی قدرتمند ساخته است. خبر به ستاد عملیاتی نیروی دریایی می‌رسد و یک تیم، با نفوذ به خاک دشمن قصد دارد پایگاهی جهمنی را منهدم کند. این اثر را اکبر صادقی کارگردانی و تهیه کرده است و فرامرز قریبیان، جمشید هاشم‌پور، کاظم افرندنیا و حسین ملاقاسمی در آن نقش‌آفرینی کرده‌اند.

محمدعلی نظریان به‌عنوان کارگردان فیلم سینمایی «موتو»، روایت می‌کند روزی هنگام بازی، یک نفر دوچرخه بچه‌ها را پنچر می‌کند و موتو (مرتضی) دوستش را که از مدتی پیش با وی اختلاف پیدا کرده، متهم به این کار می‌کند. جنگ شروع و دوست موتو مجروح می‌شود. مرتضی تلاش سختی برای زنده ماندن او می‌کند، اما...

محمد نجات قنبری، مهران بهداروند، حسن احمدی و حشمت قاسمی در فیلم سینمایی موتو بازی کرده‌اند.

فیلم سینمایی «سجاده آتش» به کارگردانی احمد مرادپور، ماجرای درگیری رزمندگان دو گردان طی عملیات کربلای پنج را روایت می‌کند. رضا ایرانمنش، علی پوریان، حبیب‌الله حداد، عطاءالله سلمانیان و سیدجواد هاشمی در فیلم سینمایی «سجاده آتش» به تهیه‌کنندگی روح‌الله برادری بازی کرده‌اند.

شبکه شما و «سبد گلی برای اتاق ریکاوری» و «ناشناس»

فیلم تلویزیونی «سبد گلی برای اتاق ریکاوری» به کارگردانی محسن منشی‏زاده و تهیه‌کنندگی ناصر ریحان‏صفت، پنجشنبه چهارم مهر پخش شد. در زمان جنگ یکی از رزمندگان که برای بردن کمک‏های امدادی به جبهه به بیمارستان آمده بود، متوجه می‏شود همسر باردارش در اتاق عمل است، اما از آنجا که وقتی برای ماندن ندارد از پرستار خواهش می‏کند قلم و کاغذی در اختیارش بگذارد تا برای همسرش یادداشتی بنویسد، در نهایت سبد گلی را نقاشی کرده و از پرستار می‌خواهد آن را به همسرش برساند. پرستار شهید می‏شود و این نقاشی به دست همسر آن مرد نمی‏رسد تا این‌که سال‏ها بعد...

از مدت‌ها قبل، خانواده موسی و گلاب نیمه شعبان را برای عقد این دو جوان در نظر گرفته‌اند. یک سال از اعزام موسی به جبهه می‌گذرد و در آخرین تماس تلفنی قول داده برای تدارک عقد به تهران بازگردد، اما در همان موقع او هدف خمپاره دشمن قرار می‌گیرد، مجروح و نیمی از صورتش دچار جراحت شدید می‌شود. چندی بعد او را پیدا می‌کنند. این ماجرایی است که حمید بهمنی در فیلم تلویزیونی «ناشناس» با هنرنمایی الهام پیرهادی، بابک انصاری، محمد حاتمی، هیلا خسروی و خسرو شهران به تصویر کشیده است.

شبکه پویا و نمایش انیمیشن

در انیمیشن «تپه عقاب‌ها» سعید نوجوانی است که به‌عنوان نیروی آزاد به خط مقدم جبهه ملحق می‌شود و با همسنگرانش به دفاع از میهن اسلامی در مقابل دشمن می‌پردازد. این مجموعه بر‌اساس کتاب «عقاب‌های تپه شصت» نوشته محمدرضا بایرامی ساخته و از شبکه پویا به پخش رسید.

شبکه نمایش و یادی دوباره از «مجنون» و «هیوا»

فیلم‌های سینمایی و تلویزیونی «دست‌ها نگاه می‌کنند»، «چهره در غبار»، «هیوا» و «مجنون» از شبکه نمایش در هفته دفاع مقدس به پخش رسید.

مریم احمدی