داروهای بی اثر

این موضوع گرچه نادر است ، اما مواقعی هم هست که شخص دارویی را مصرف می کند و سیستم ایمنی او با ساختن آنتی بادی هایی به آن واکنش نشان می دهد. این آنتی بادی هامی توانند تاثیر دارو را لغو و شخص را نسبت به این دارو مقاوم کنند. بنابراین ادامه مصرف می تواند حتی برای او زیان آور باشد.
با در نظر گرفتن این موضوع که تعداد بی شماری قرص ، شربت ، آمپول و شیاف برای درمان صدهانوع بیماری وجود دارد ، ایمن شدن نسبت به یک دارو تا حد بسیار زیادی نادر به حساب می آید. در بیشتر مواقع ، تاثیر نکردن دارو بنابه دلیل دیگری بوده است و ربطی به سیستم ایمنی بدن ندارد.
مثلا افرادی که فشارخون بالا دارند، دارویی با نام هیدروکلروتیازید (HCTZ) مصرف می کنند که می تواند فشارخون بالا را به حالت طبیعی برگرداند ، اما مشاهده شده است که باگذشت زمان فشارخون دو مرتبه بالا می رود و این موضوع به دلیل سیستم ایمنی نیست ، بلکه به بالا رفتن مصرف نمک ، افزایش وزن ، فراموش کردن مصرف روزانه دارو و یا مصرف دارویی دیگر برای مشکلی نامرتبط است که با HCTZ واکنش نشان می دهد و آن را بی اثر می کند.
از آنجا که هیچ توضیح روشنی برای فشارخون بالا وجود ندارد، اما چون دلیل اکثر فشارخون های بالا هنوز ناشناخته است ، دلیل این که با گذشت زمان فشارخون هم بدتر می شود تا به حال کشف نشده است.
پس نیاز به دوز بیشتری از این دارو یا نیاز به دارویی دیگر برای درمان فشارخون به این معنی نیست که سیستم ایمنی بدن مقصر است.

مقاوم شدن

بدن انسان می تواند به دلیل خواص شیمیایی داروها نسبت به آنها مقاوم شود. وقتی چنین اتفاقی بیفتد، مقدار بیشتر و بیشتری از آن دارو نیاز است تا تاثیر مشابهی با قبل داشته باشد. مهمترین مثالی که می توان در این باره ذکر کرد، داروهای مسکن هستند.
شخصی که سردرد مزمن دارد و روزانه یک قرص کدئین مصرف می کند، پس از یک یا 2 ماه برای این که تاثیر مشابهی را برای درمان سردردش احساس کند، باید روزانه 2 عدد قرض مصرف کند ، حتی با گذشت زمان ممکن است تعداد قرصها افزایش یابد ، در حالی که شدت درد تغییری نکرده است.
دلیل این موضوع هنوز بخوبی روشن نشده است ، اما تصور می شود مسکنها به نحوی باعث تحریک و افزایش تعداد پروتئین هایی می شوند که در سطح سلولهای عصبی وجود دارند. در واقع داروهای مسکن این پروتئین هاچسبیده و سیگنال های درد را کاهش می دهند. پس با افزایش تعداد این پروتئین هامسکن بیشتری هم نیاز است که به آنها بچسبد و این یکی از دلایلی است که بیشتر پزشکان در تجویز داروهای مسکن برای دردهای مزمن دودل هستند.

وقتی سیستم ایمنی مقصر است

مواقعی هم وجود دارد که داروهابدون این که از تاثیرشان کاسته شود باعث تحریک سیستم ایمنی بدن می شوند، یکی از مثالهای این مورد لوپوس دارویی است.
در چنین شرایطی ، داروهایی مثل هیدرالازین و یا انواعی از آنتی بیوتیک هاباعث تحریک سیستم ایمنی و منجر به این می شوند که سیستم ایمنی به قسمتهای مختلف بدن حمله کند و این حمله تا وقتی دارو قطع نشده باشد، ادامه خواهد داشت.
حمله سیستم ایمنی می تواند به پوست ، مفاصل یا بافتهای دیگر باشد ، اما خوشبختانه این موارد کم و نادرند. نمونه ای از واکنش های خیلی جدی تر در این زمینه ، سندرم استیون جانسون یا بیماری کلیوی دارویی است.

نکته پایانی

واقعیت این است که در بیشتر مواقع ، نمی دانیم چرا یک دارو اثری را که باید داشته باشد ، ندارد. مثلا پزشکان دارویی را تجویز کنند، اما نمی توانند پیش بینی کنند که واکنش بدن شما نسبت به آن چه خواهد بود. محققان سخت می کوشند تا دانسته های خود را از چگونگی عملکرد داروهاافزایش دهند و این می تواند منجر شود به این که داروهای بهتری برای هر بیمار انتخاب و تجویز شود.
در حال حاضر، محققان روی این موضوع کار می کنند که با بررسی ژنهای افراد داروهایی را تجویز کنند که بیشترین اثر و کمترین عوارض را برای فرد داشته باشد. تا زمانی که چنین اتفاقی بیفتد ، سیستم ایمنی بدنتان بی تقصیر است.