یگان​های اقتدار

اما متاسفانه واکنش‌های جسته و گریخته نیروهای نظامی در دوره ریاست جمهوری بنی‌صدر هیچ گاه به فرمان امام نتوانست جامه عمل بپوشاند؛‌چرا که بنی‌صدر و همفکرانش مشی خاصی را در پیش گرفته بودند که از آن نتیجه‌ای حاصل نمی‌شد و مع‌الاصف به آرا و عقاید نیروهای انقلابی نیز وقعی نمی‌نهادند. پس از برکناری رئیس‌جمهور با هم‌اندیشی نیروهای سپاه و ارتش طرح عملیات ثامن‌الائمه(ع) پی‌ریزی شد. در این بین سردار شهید داوود کریمی به عنوان یکی از اصلی‌ترین طراحان این عملیات شناخته می‌شود. ‌شهید یوسف کلاهدوز هم در این عملیات نقشی غیرقابل انکار داشت. کلاهدوز که دانش‌آموخته دانشکده افسری به شمار می‌رفت، بعد از انقلاب اسلامی جزو اولین کسانی بود که با میل و رغبت خود به سپاه روی آورد و به عنوان یکی از اعضای شورای عالی سپاه انتخاب شد. او هرگز ارتباط خود را با ارتش قطع نکرد و بر این اساس جلسات متعددی با افراد رده بالای ارتش و سپاه برگزار می‌کرد و در نزدیک‌شدن این دو نهاد به یکدیگر تاثیر بسزایی داشت. یکپارچه شدن ارتش و سپاه بارقه‌های امید را زنده کرد و زمینه‌های عملیات ثامن‌الائمه(ع) را فراهم ساخت.

ویژگی‌های عملیات ثامن‌الائمه^(ع)

عملیات پیروزمندانه ثامن‌الائمه(ع) ویژگی‌ها و خصوصیات متعددی داشت که در این مجال فقط به چهار مورد آن به صورت مجمل اشاره می‌کنیم:

1ـ عملیاتی گسترده بر پایه علوم نظامی

عملیات ثامن‌الائمه(ع) اگر تنها عملیات گسترده تاکتیکی و موفق که بر پایه علوم نظامی بنا شده است ندانیم، قطعا اولین عملیات در طول تاریخ جنگ است که از اصول مبتنی بر تاکتیک‌های نظامی بهره‌مند است. این عملیات بر پایه شناسایی و برآوردهای دقیق بنا شده و طراحان عملیات تمام جوانب آن را به‌درستی سنجیدند و تمام احتمالات را در نظر گرفتند و همچنین زمانی را برای شروع عملیات برگزیدند که نیروهای بعثی گمان نمی‌کردند نیروهای ایرانی با این حجم از نیرو و قدرت عملیات را آغاز کنند، از این رو بشدت غافلگیر شدند.

2ـ وحدت بین نیروهای نظامی و مردمی

با تلاش و هماهنگی‌هایی که شهید کلاهدوز بین ارتش و سپاه پاسداران انجام داد، تمام نیروها در این عملیات گسترده به صورت مشترک شرکت کردند. ترکیب نیروهای عمل‌کننده در این عملیات شامل ارتش، سپاه، بسیج، ژاندارمری و نیروهای جهادگر به این شرح بود:

ـ لشکر 77 با سه تیپ شامل 9 گردان نیروهای پیاده‌

ـ تیپ 37 زرهی شیراز‌

ـ گردان 251 تانک از لشکر 16 زرهی‌

ـ گروه رزمی 291 تانک‌

ـ سپاه پاسداران انقلاب با 16 گردان نیروی پیاده‌

ـ گردان 107 ژاندارمری‌

ـ جهادسازندگی.

3 ـ بهره‌گیری از تجربه‌های گذشته

از دیگر خصوصیات ویژه این عملیات بهره‌گیری از پیروزی‌ها و شکست‌های قبلی بود. به این صورت که طراحان این عملیات با لحاظ‌کردن تجربیات گرانسنگ قبلی در رویارویی با نیروهای اشغالگر بعثی عوامل پیروزی‌ها و شکست‌ها را به صورت کامل احصا کرده و به این وسیله نقاط قوت و ضعف نیروهای خودی و دشمن را شناسایی کردند و در واقع عالمانه و آگاهانه از موفقیت‌ها و ناکامی‌های گذشته بهره گرفتند تا تمام جوانب و حدود و ثغور عملیات ثامن‌الائمه(ع) را طرح‌ریزی کردند و با موفقیت به مرحله اجرا درآوردند.

4ـ فرماندهی واحد

از آنجا که ارتش و سپاه پاسداران به همراه نیروهای ژاندارمری، جهادسازندگی و نیروهای مردمی در این عملیات به صورت همزمان شرکت کرده بودند باید همه نیروها از فرماندهی واحدی پیروی می‌کردند تا عملیات به سرانجام مثبتی می‌رسید. از این رو لشکر 77 خراسان به عنوان فرماندهی کل برگزیده شد. به این معنا که تمام نیروهای شرکت‌کننده در عملیات در تمام مراحل شناسایی و اجرا و همچنین کلیه واحدهای لجستیکی، پشتیبانی، اداری، بهداشت و درمان زیر نظر فرماندهی واحد لشکر 77 خراسان قرار داشتند. به همین علت لشکر 77 نیز نیروهای خود را از منطقه غرب کشور به حوزه عملیات جنوب فراخواند.

مراحل سه‌گانه عملیات

قبل از آن‌که عملیات ثامن‌الائمه(ع) در پنجم مهر 60 به عنوان آخرین و اصلی‌ترین مرحله عملیات آغاز گردد، لازم بود دو مرحله دیگر نیز به سرانجام می‌رسید تا زمینه برای اجرای عملیات مهیا شود. جلوگیری از پیشروی نیروهای بعثی به عنوان مرحله اول در نظر گرفته شده بود. دشمن که به هر روی درصدد حمله به آبادان و شکست مقاومت بود، در آن روزها مترصد حمله مجدد از محور «مارد ـ ذوالفقاریه» به آبادان بود که در این بین گردان 144 لشکر 21 حمزه به فرماندهی سروان شاهین‌راد مامور مقابله و جلوگیری از نفوذ دشمن شد. این گردان بخوبی در مقابل مهاجمان بعثی مقاومت کرد.‌مرحله دوم طرح تثبیت مواضع بود. به این منظور تک‌های محدود در دستور کار قرار گرفت. قرار شد نیروها براساس توان خود در محدوده محل استقرار، حمله‌های کوچکی با حمایت، هدایت و طرح لشکر انجام دهند. اولین حمله از سوی گردان 148 به فرماندهی سرهنگ اسلوبی و با حمایت یک دسته تانک و هوانیروز به میدان تیر و تپه مدن انجام گرفت که این تپه از تصرف عراقی‌ها خارج‌شد. تک محدود دیگری در منطقه سلیمانیه اجرا شد.‌از سوی دیگر واحدهای سبک سپاه و بسیج نجف‌آباد با حمایت گردان تانک لشکر 77 و گردان 107 ژاندارمری در محور دارخوین ـ‌ سلیمانیه، تک محدود دیگری را اجرا و عرصه را بر دشمن تنگ کردند و بالاخره در عصر چهارم مهر 60، فرماندهان لشکر 77 و دیگر واحدها و فرماندهان سپاه (سرداران رحیم صفوی و شهید کلاهدوز) در قرارگاه تاکتیکی شادگان (فرماندهی لشکر 77) حضور یافتند و زمان حمله تعیین و با غافلگیری کامل دشمن، عملیات در نیمه‌شب آغاز شد.

مسلم تهوری / جام جم