اوضاع بحرانی حماس در غزه

از همین رو بولدوزرهای ارتش برای تخریب خانه‌های ساخته شده در طول مرز با غزه دست به کار شدند. این خانه‌ها پوششی برای تونل‌هایی است که برای یک میلیون و 800 هزار نفر مردم غزه تدارکات می‌فرستد و نیمی از نیازهای اساسی اهالی غزه نظیر سوخت و مصالح ساختمانی را تامین می‌کند.

گفته می‌شود از حدود 300 تونل که تا قبل از سقوط مرسی توسط ارتش مصر فعال بود، فقط ده تونل هنوز فعالیت دارد و به این دلیل نقل و انتقالات درسراسر مرز، اندک اندک رو به کاهش است.

در گذرگاه رفح که اصلی‌ترین معبر میان مصر و غزه به شمار می‌رود، صدها نفر هفته‌هاست که منتظر عبور هستند. مقامات ناراضی غزه با ورقه‌هایی که شامل برگه‌های پذیرش بیمارستان یا بلیت‌های هواپیما از مبدا قاهره است، نام افراد را یکی یکی با بلندگو صدا کرده و با دادن کارت‌های سبز، آنها را روانه اتوبوس‌ها در طرف دیگر مرز می‌کنند. این تعداد اندک شامل کسانی می‌شود که مصری‌ها اجازه ورود به خاک مصر را به آنها داده‌اند.

مشکلات غزه

بحران روابط با مصر در شرایطی به وقوع پیوسته که در غزه نیز احتمال بروز بحران در حال افزایش است؛ زیرا یکی از دو توربینی که برق نیروگاه غزه را تامین می‌کند به دلیل کمبود سوخت خاموش شده و برق در بیش از نیمی از شبانه روز قطع است. رانندگان از خودرو‌هایشان در خارج از پمپ‌بنزین‌ها پیاده می‌شوند و باید یک روز منتظر بمانند تا بتوانند باک ماشین‌شان را دوباره پر کنند. در چند هفته گذشته قیمت سیگار در غزه سه برابر شد و بیکاری که امری رایج در منطقه است با 19 هزار کارگر ساختمانی که بتازگی بیکار شده‌اند، افزایش یافته است.

روزنامه رسمی حماس، در بالای تصویری که دو کشتی جنگی مصری را در حال حرکت به سمت غزه نشان می‌دهد، این تیتر را زده است: طناب مصر به دور گردن غزه حماس بشدت دچار مشکل شده است. درآمد روزانه حاصل از تونل‌ها به ارزش یک میلیون دلار نیمی از بودجه حماس را تامین می‌کرد. حامیان اصلی حماس یعنی ایران، سوریه و مصر که در زمان حاکمیت اخوان وعده ایجاد منطقه آزاد تجاری و یک آزاد راه به منظور اتصال غزه به مصر را داده بودند، با این جنبش قطع ارتباط کرده‌اند. مردم غزه بعید می‌دانند حماس بتواند ادامه دهد.

یکی از اهالی غزه که از حامیان محمود عباس رهبر فتح است، می‌گوید: بدون مصر غزه شبیه شاخه درختی است که از ریشه جدا مانده باشد. محمود عباس و حزبش رقیب حماس به شمار می‌روند و بخش بزرگ‌تر دولت آینده فلسطین در کرانه باختری را اداره می‌کنند.

در هفته‌های اخیر مردان مسلح جهاد اسلامی فلسطین که رقیب کوچک تر حماس است و روابط تنگاتنگی با ایران دارد، به کشمکش با دولت حماس بر سر کنترل مساجد برخاست. کشمکشی که البته راه به جایی نبرده است و حماس نیز حاضر به کوتاه آمدن در برابر آنان نیست.

نیروهای امنیتی حماس شب‌ها پست‌های ایست بازرسی بر پا کرده‌اند. آژانس‌های خبری در غزه بسته شده است و مظنونان به دشمنی با حماس فورا بازداشت می‌شوند. رئیس یکی از سازماهای مصری فعال در غزه که از اقدام ارتش مصر حمایت می‌کند و به همین دلیل مورد بازجویی نیروهای حماس قرار گرفته است، می‌گوید: رویارویی نهایی آغاز شده است.شاخه نظامی حماس رژه‌های نظامی مبارزه‌جویانه‌ای را در زیر چشمان ارتش مصر در مرز برگزار کرده است. یکی از مردان دو آتشه عضو حماس به مردمی که در حال برنامه‌ریزی اعتراضات علیه این جنبش هستند، گفته است باید کفن‌هایشان را آماده کنند. اگر حماس قصد داشته باشد به عنوان حاکم غزه به بقای خود ادامه دهد باید برای خود تکیه گاهی پیدا کند. درحالی که مصر دسترسی به غزه را با موانعی روبه‌رو ساخته، اسرائیل مرز خود را باز گذاشته است. بتازگی حدود 400 کامیون ظرف یک روز از مرز کرم شالوم دراسرائیل در حال ورود به نوار غزه مشاهده شده است. چنین نقل و انتقال در طول این سال‌ها هرگز دیده نشده بود. یکی از سخنگویان ارتش اسرائیل می‌گوید: اگر آنها تقاضاهای بیشتری نیز داشته باشند، حاضریم تامین کنیم.

در نماز جمعه غزه بعضی نمازگزاران مصر را بیشتر از اسرائیل لعنت و نفرین می‌کنند. گارد مرزی حماس هر کسی را که به نقض آتش‌بس با اسرائیل اقدام می‌کند، بازداشت یا حتی هدف قرار می‌دهد.

با این همه اسرائیلی‌ها هنوز هم از حماس به دلیل انجام بمبگذاری‌های انتحاری علیه آنها در سال‌های 2000 به بعد نفرت دارند. در این میان حماس نیز همچنان به اسرائیل برای حملاتش به غزه و رهبران حماس دشنام می‌دهد و نمی‌تواند خصومتش را با اسرائیل پنهان کند. اما در مجموع این روزها حماس بشدت تنهاست.

اکونومیست / مترجم: ایرج جودت