حرفه تهیه‌کنندگی

این یک واقعیت است که تهیه‌کننده با علم و دانش و شناختی که از کار تصویر دارد می‌تواند با سرپرستی درست، کار را به سرمنزل مقصود هدایت کند.

متاسفانه در کشور ما و بخصوص سینما بزرگ‌ترین بحران، نبود تهیه‌کننده حرفه‌ای و درست است که باعث شده در این سال‌ها همه چیز به هم بریزد. یک بازیگر دستمزدی طلب کند که کل فروش فیلم‌هایش آن اندازه نیست و در مقابل مثلا یک منشی صحنه در طول یک دهه نه تنها دستمزدش بیشتر نشود که حتی در مواردی کمتر هم بشود.

این عدم شناخت صحیح در جامعه تا حدی است که در نظر عوام، تهیه‌کننده معادل کسی است که پول یک اثر را تامین می‌کند و خیلی‌ها هنوز نمی‌دانند در تلویزیون تهیه‌کننده چه کاره است و حتی فکر می‌کنند که تهیه‌کننده یک سریال کسی است که پول سریال را می‌دهد. هرچند مقصر این نگاه مردم نیستند، بلکه ریشه در خیلی چیزها دارد. وقتی در دانشکده‌های سینمایی گرایش یا حتی واحدی با عنوان تهیه و تولید فیلم نداریم و یکی از مطمئن‌ترین راه‌های تهیه‌کننده شدن سرمایه‌گذاری در فیلم‌هاست، طبیعی است این اتفاق به وجود می‌آید. خوشبختانه صداوسیما در این زمینه جلوتر از سینماست و حداقل در دانشکده خود گرایش و شاخه‌ای با عنوان تهیه و تولید دارد.

اما موضوع این است که چند درصد از این دوستان فارغ التحصیل در این شاخه بخوبی جلب بازار درست صدا و سیما می‌شوند و چقدر از هزینه‌ای که برای آنها صرف شده است، استفاده می‌گردد؟

متاسفانه در تلویزیون و هنگام انتخاب تهیه‌کننده برای یک اثر نمایشی و بخصوص سریال‌ها دقت لازم صورت نمی‌گیرد و این انتخاب‌های غلط به نابودی کار منجر می‌شود. این اتفاقات در چند سال گذشته و در مورد فیلم‌های تلویزیونی به اوج خود رسیده و لطمه بزرگی هم وارد کرده است. باید پذیرفت نقش تهیه‌کننده حتی از کارگردان یک اثر هم تعیین‌کننده‌تر است و اوست که با شناخت از درام و جنس کار دست به تعیین کارگردان می‌زند و زمینه لازم را برای تولید یک اثر خوب فراهم می‌کند. این روزها بحران وجود تهیه کننده کار بلد در سینما به مرز خطر رسیده و بر این باورم که اگر سینما در حال ورشکستگی است، مهم‌ترین دلیلش نبود و کمبود تهیه‌کننده با سواد و دانش است. اما این اتفاق هنوز در تلویزیون بحرانی نشده، هرچند زنگ‌های خطرش در حال به صدا در آمدن است.

اما این یک واقعیت است که تلویزیون، تهیه‌کنندگان باتجربه و با دانش کم ندارد، افرادی که حتی اگر تحصیلات تخصصی در زمینه تولید فیلم ندارند، ولی در عرض سال‌ها تلاش و فعالیت و کسب تجربه امروز به افرادی تبدیل شده‌اند که کاملا بلد هستند یک پروژه را چینش کنند. اما ظاهرا این روزها نسل جدیدی از تهیه‌کنندگان در تلویزیون در حال ظهور هستند که نه تجربه دارند و نه دانش. این‌که نسل جدید و با انرژی باید به پیکره سازمان اضافه شود جای هیچ شک و شبه‌ای نیست و اتفاق بسیار خوشایندی است. اما ای‌کاش برای ورود نسل جدید و جوان از افرادی استفاده شود که حداقل در همان دانشکده صداوسیما دوره‌های تولید و تهیه را گذرانده‌اند و با تهیه چند برنامه جمع و جور و کوچک حالا آماده ورود به عرصه‌های جدی‌تر و بزرگ‌تری هستند، نه این‌که افراد بی اطلاعی که فقط به صرف داشتن پول یا امکان به مشارکت گرفتن یک ارگان بعضا مجوز تهیه‌کنندگی می‌گیرند و وارد سیستم می‌شوند.

کاش بتوانیم باور کنیم تهیه‌کنندگی حرفه و تخصص بسیار حساس و مهمی است و باید نظارت خاصی بر آن داشت.

محمدرضا لطفی