قندپهلو؛ راه جدید لبخند

در همین خصوص، شبکه آموزش رمضان امسال با تولید جنگ ادبی «قندپهلو»، نوعی دیگر از طنز تلویزیونی را به نمایش گذاشته است. مروری بر میزان مخاطبان مسابقه‌های تلویزیونی نشان می‌دهد هر جا از عنصر خلاقیت استفاده شود، مردم تبدیل به بینندگان ثابت مسابقه می‌شوند. در این میان، اضافه‌کردن عنصر لبخند با بهره‌گیری از طنز نیز به جذب مخاطب کمک می‌‌کند.

در جنگ ادبی قندپهلو، شرکت‌کنندگان در هفت بخش به مدت زمان هفت دقیقه با هم به رقابت می‌پردازند و اندوخته‌ها و دانش ادبی خود از حوزه طنز را در قالب مشاعره به نمایش می‌گذارند. طنزچین، عکس و مکث، بیتابیت، مشاعره به مثل و هدفمندسازی شاعرانه‌ها بخش‌های مختلف این برنامه را تشکیل می‌دهد. در این برنامه که اجرای آن را رضا رفیع بر عهده دارد، همه چیز چاشنی طنز دارد و گاهی دیالوگ‌های با نمکی که بین رفیع و شهرام شکیبا ـ که جزو داوران مسابقه است ـ رد و بدل می‌شود، فضای طنز مسابقه را بیشتر می‌کند.

نکته قابل توجه دیگر در این برنامه دکور سفید و قرمز است که روی آن کاریکاتور بزرگان عرصه طنز چون عبید زاکانی، مرحوم کیومرث صابری، منوچهر احترامی و... ترسیم شده است که ضمن بزرگداشت ادبیات کهن فارسی در عرصه طنز یکی از بخش‌های مسابقه با عنوان شاعرشناسی را نیز به خود اختصاص داده است.

در این برنامه از قالب‌های گرافیکی جدید برای یک مسابقه تلویزیونی استفاده شده است که در عین سادگی مخاطب‌پسند هم است، معرفی تمام شرکت‌کنندگان با رزومه و کاریکاتور در ابتدای برنامه ذهن مخاطب را آماده تماشای یک مسابقه رقابتی و دیدنی می‌کند. بهره‌گیری مناسب از کاریکاتور به عنوان یک قالب جذاب برای مخاطب و اهالی طنز این برنامه را از مسابقات دیگر متمایز کرده است.

انتخاب نام قند پهلو برای این مسابقه هم یکی دیگر از نکات مثبت آن است. صرف چای قند پهلو و دور هم جمع‌شدن‌های شبانه و مرور آثار ادبیات کهن، بخشی از فرهنگ سنتی مردمان سرزمین ماست. نشان‌دادن حبه‌های قند در نماهایی از تصاویر مسابقه و دادن نشان کله قند در پایان به تمام شرکت‌کنندگان بخشی دیگر از جذابیت‌های مسابقه قندپهلو است.

اما مشکل اصلی این مسابقه این است که شرکت‌کنندگان دسته‌بندی نشده‌اند و افرادی که در این حوزه اطلاعات کافی دارند و یا حتی استاد دانشگاه هستند با افراد معمولی به رقابت می‌پردازند. البته به گفته سازندگان قندپهلو، تولید 24 برنامه در سه بخش مقدماتی، نیمه‌نهایی و نهایی به این دلیل است که افرادی که اطلاعات بیشتری دارند به مرحله نهایی راه‌یابند.

از سوی دیگر، زمان نامناسب پخش و تلاقی با برنامه‌های سایر شبکه‌ها هم باعث شده این برنامه کمتر دیده شود. البته قندپهلو هرچند مسابقه‌ای طنز است، اما ضرباهنگ کندی دارد و اوج و فرودهایش آنقدر زیاد نیست که مخاطب را دچار هیجان کرده و او را ترغیب کند مدام پای برنامه بنشیند. با همه اینها، ایده جدید قندپهلو می‌تواند زمینه‌ساز خلق مسیری جدید در حوزه برنامه‌سازی آثار طنز با رویکرد فرهنگی، اجتماعی و آموزشی باشد.

فاطمه عودباشی‌ /‌ گروه رادیو و تلویزیون