در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
اورکات و دیگر هیچ!
حتما در ماههای اخیر، خبرهای ضد و نقیض بسیاری درباره فیلترینگ اورکات شنیده اید و احتمالا در چند هفته اخیر شما نیز به این سایت دسترسی ندارید، اگر این گزارش را تا پایان بخوانید می فهمید تبی که چند وقتی است
به هر حال سوالهای هفته گذشته خبرنگاران از وزیر مخابرات و جویا شدن علت فیلترینگ این سایت ، علاوه بر کسانی که دسترسی به اینترنت دارند و عضو این سایت هستند، اهالی غیر اینترنتی را هم کنجکاو کرده است که بالاخره این اورکات چیست و چرا اینقدر مهم شده است.
در دایره المعارف آزاد اینترنتی ویکی پدیا در تعریف اورکات چنین آمده است: «اورکات ، وبگاهی است که در آن ، می توان مشخصات خود را به زعم خود نوشت. این سایت تحت پشتیبانی گوگل است. این وبگاه برای اولین بار در تاریخ ژانویه میلادی به کار افتاده است.
کاربران اورکات می توانند با هم ارتباط داشته باشند، از علایق و احساسات خود سخن بگویند و تصویر یکدیگر را ببینند، به اتاقهای موردعلاقه خود بروند و در آنها عضو شوند و درباره جستارهای گوناگون با یکدیگر به بحث و گفتگو بپردازند.»
براساس آنچه اورکات اعلام کرده ، افراد بین 18تا 25سال بیش از نیمی از کاربران اورکات را تشکیل می دهند و درصد هم افراد بین 26تا 30سال و این به این معناست ، که اورکات اساسا برای سنین بین 18تا 30سال جذابیت دارد.
از امکانات بسیار جالب این سایت ، امکان جستجوی افراد با نام و نام خانوادگی است و از آنجا که در ایران تقریبا اکثر کسانی که دسترسی به اینترنت دارند در این سایت عضو هستند، شما می توانید دوستان و همکلاسی های قدیمی که از آنها اطلاعی ندارید را پیدا کنید یا با اعضای فامیل خود در سراسر جهان ارتباط برقرار کنید.
همچنین می توانید با دوستان دوستتان هم دوست شوید. شاید به همین خاطر بعضی اورکات را مخفف این جمله می دانند: «دوست داری با دوست من که دوست داره با دوست تو دوست بشه دوست بشی.»
اورکات در واقع یک شهر مجازی متشکل از اعضای مجازی است. نکته جالب توجه درباره اورکات این است که فقط افراد تایید شده می توانند به عضویت این شهر مجازی درآیند. یعنی شما برای عضویت در اورکات باید حتما از طریق یکی از اعضای اورکات به این مجموعه دعوت شده باشید و بدون دعوتنامه ، نه می توانید به اورکات دسترسی داشته باشید و نه می توانید به عضویت آن درآیید و از همه مهمتر به خاطر این که این زنجیره حفظ شود، شما نمی توانید خود را از عضویت این سایت خارج کنید، یا به اصطلاح صفحه خود را حذف کنید.
اورکات از کجا آمده است؛
یکی از برنامه های شرکت گوگل این است که هر هفته یک روز به کارمندان خود اجازه می دهد در محیط کاری به اختیار خودشان روی هر پروژه ای که علاقه دارند، کار کنند.
پروژه اورکات یکی از پروژه هایی است که از این طریق طراحی شده است. بر اساس اطلاعاتی که در سایت اورکات آمده Orkut Buyukkokten دانشجوی دکترای علوم کامپیوتر دانشگاه استانفورد و کارمند ترک تبار شرکت گوگل طراح این پروژه است.
از آنجا که تلفظ کلمه Buyukkokten بسیار سخت تر از کلمه Orkut است ، عنوان اورکات برای این پروژه انتخاب شده است.
شرکت گوگل ، سال گذشته دست به توسعه فعالیت خود زد و گستره فعالیتش را به خارج از دنیای موتور جستجوها هم کشاند. Gmail، googlenews، Orkut، desktop search همگی از برنامه های جدید شرکت گوگل هستند که سال گذشته فعالیت شان آغاز شده است.
اورکات و افتخار آفرینی به سبک ایرانی
ایرانیان در اورکات همچون دیگر عرصه های مشابه حضور چشمگیری داشته اند. پس از کسب رتبه سوم وبلاگ های فارسی در بین وبلاگ های دنیا، ایرانیان از نظر تعداد کاربران عضو اورکات هم به رتبه سوم دست پیدا کردند.
تنها چند هفته بعد از فراگیر شدن تب اورکات در بین ایرانیان و پس از این که در چند روزنامه و مجله مقالاتی در زمینه معرفی اورکات نوشته شد، از طرف کاربران ایرانی اینترنت استقبال قابل توجهی از اورکات به عمل آمد و در عرض چند هفته ایرانیان به رده هفتم کاربران اورکات رسیدند. چند هفته بعد از آن هم ایرانیان موفق شدند تا رده سوم اعضای اورکات بالا بیایند.
خبر این افتخارآفرینی ها (!) حتی مورد توجه چند خبرگزاری و روزنامه داخلی هم قرار گرفت و از آن به عنوان «کسب عنوان سوم در اورکات توسط ایران» نام برده شد.ترتیب ملیت اعضای اورکات بر اساس آخرین آمار سایت به شرح زیر است:
1-برزیل (60 درصد).
آمریکا (12 درصد).
ایران (6 درصد).
هند (3 درصد).
پاکستان (2 درصد).
استونی (2 درصد).
کانادا (یک درصد).
انگلستان (یک درصد).
ژاپن (یک درصد).
آلمان (نیم درصد).
البته این آمار فقط مربوط به کاربرانی است که هنگام ثبت نام در مقابل گزینه محل اقامت کشور ایران را مشخص کرده اند و ایرانیان بی شمار مقیم کشورهای خارجی که اکثرا میزان استفاده بالایی از اینترنت دارند، در این آمار محاسبه نشده اند.
نکته قابل توجه ، اعتماد زیادی است که ایرانیان به این سایت دارند. اکثر افراد عکس و مشخصات واقعی خود را که قبلا در هیچ سایت دیگری قرار نمی دادند در معرض دید عموم گذاشته اند.
برای کسانی که می خواهند دوستانشان را عضو گروه خود بعد از آن که این مراحل به پایان رسید به دلیل فقدان هدف دیگری برای پیگیری عملا کاربران خود را در اورکات تمام شده می بینند.
به نظر می رسد جذابیت این سرویس برای ایرانی ها هم مقطعی باشد و با توجه به این که اورکات عملا چیز چندانی برای عرضه ندارد، عملا در آینده و بتدریج از میزان دلبستگی کاربران ایرانی به آن کاسته شود.
گروه های اورکات ، از جان مرغ تا شیر آدمیزاد
یکی از امکانات اورکات ایجاد و عضو شدن در گروه (community)های مختلف است. هر یک از کاربران می توانند گروه های مدنظرشان را ایجاد کنند، از دوستان شان برای عضویت در این گروهها دعوت نمایند، یا در گروههای موجود در اورکات که از سوی دیگر کاربران ایجاد شده عضو شوند.
این گروهها می توانند با محوریت علاقه مندی به یک تیم فوتبال ، یک فیلم سینمایی ، یک بازیگر سینما، یک کارگردان ، یک نویسنده ، یک مکان خاص ، یک زمان خاص ، یک شخصیت سیاسی یا مذهبی و یا حتی یک گروه غیراخلاقی و هر چیز دیگری تشکیل شوند.
خلاصه این که در هر موردی که به فکرتان برسد یا نرسد، می توانید در اورکات گروهی را پیدا کنید، اگر هم پیدا نکردید، جای هیچ نگرانی وجود ندارد و می توانید خودتان گروه مورد نظرتان را بسازید. با عضویت در هر گروه امکان بحث و گفتگو با دیگر اعضای گروه برای شما فراهم می شود.
مثلا یک دسته از گروههای جالب توجه در اورکات ، گروههایی هستند که برای حمایت از نامزدهای احتمالی ریاست جمهوری سال آینده ایران تشکیل شده اند. از مدتها پیش گروهی در اورکات تشکیل شده بود که هدف آن حمایت از نامزدی میرحسین موسوی در انتحابات ریاست جمهوری اعلام شده بود، یا گروه دیگری در اورکات وجود دارد که اعضای آن هواداران هاشمی رفسنجانی هستند و این گروه را در جهت حمایت از وی برای انتخابات ریاست جمهوری تشکیل داده اند.
اخیرا هم دو گروه دیگر در حمایت از مصطفی معین و اسماعیل ططری در اورکات راه اندازی شده است.
اورکات و سرشناسان ایرانی
حضور در اورکات فقط به کاربران عادی اینترنت در ایران محدود نمی شود. ایرانی های سرشناس اعم از سیاستمداران ، هنرمندان ، ورزشکاران ، دلاوران و نام آوران هم حضور قابل توجهی در اورکات دارند.
محمدعلی ابطحی ، معاون سابق و اینترنت باز رئیس جمهور از جمله اولین این افراد در اورکات بود.در اورکات پروفایل هایی به نام بازیگرانی مثل سیامک انصاری ، مهران غفوریان ، ترانه علی دوستی ، باران کوثری و خوانندگانی مثل ناصرعبداللهی ، مجید اخشابی و فوتبالیست هایی مثل علی دایی ، علیرضا نیکبخت واحدی ، علی موسوی ، رحمان رضایی و... ثبت شده است.
اما از آنجا که هنگام ثبت نام در اورکات هر آنچه که شما ادعا کنید به عنوان مشخصات تان ثبت خواهد شد، مشخص نیست کدامیک از این پروفایل ها واقعی هستند. به عبارت دیگر، ممکن است هر کدام از پروفایل های فوق تقلبی باشند و از سوی شخص دیگری غیر از خود این افراد و بدون اطلاع آنها و با هدف سودجویی ، آزار و اذیت و یا هر چیز دیگر درست شده باشند و درست به همین دلیل است که در اورکات 3پروفایل به نام عادل فردوسی پور، 2 پروفایل به نام هدیه تهرانی ، 4 پروفایل به نام علی دایی و 3 پروفایل به نام محمدرضا گلزار به چشم می خورد و به نظر می رسد همه آنها جعلی باشند.
این معضل از جمله نقاط ضعف این جامعه مجازی است ، که قرار است بر پایه اعتماد بنا شده باشد.
اورکات و مخالفان جهانی و ایرانی
اورکات با وجود تمام طرفداران و دوستدارانی که دارد و استقبالی که از آن به عمل آمده ، با مخالفت هایی هم روبه رو شده است.
عمده مخالفان جهانی اورکات به مساله نقض حریم خصوصی افراد توسط محصولات شرکت گوگل از جمله اورکات اشاره می کنند. این افراد حتی وب سایتی با عنوان «من از اورکات متنفرم» را هم راه اندازی کرده اند تا هر چه بیشتر مخالفت شان را با اورکات نشان دهند (www.ihateorkut.com).
نکته جالب توجه این که خیلی از مخالفان اورکات هم نتوانسته اند در مقابل وسوسه عضویت در اورکات دوام بیاورند و به عضویت این جامعه مجازی درآمده اند. این دسته از مخالفان هم یک گروه در اورکات با عنوان «ما از اورکات متنفریم» راه اندازی کرده اند که تا امروز چند هزار عضو دارد.
احتمال همکاری با سیا و سایر سازمان های جاسوسی از اتهاماتی است که بعضی از مخالفان جهانی اورکات همواره بر آن تاکید می کنند. اورکات علاوه بر مخالفان جهانی اش در ایران هم مخالفان خاص خود را دارد.
چندی پیش سایت اینترنتی بازتاب ، مطلبی درباره اورکات منتشر کرده بود و در آن مطلب اورکات را نقشه و توطئه امریکا در جهت سازماندهی فرار مغزها از کشورهای جهان سوم از جمله ایران دانسته بود. بازتاب مدعی شده بود که هدف از راه اندازی اورکات ، تهیه یک بانک اطلاعاتی از مغزهای کشور و تلاش برای خروج آنها از کشور است.
برخی روزنامه ها هم اورکات را نوع جدیدی از استثمار فکری جوانان کشورهای جهان سوم دانسته بودند، که با برنامه ریزی غولهای استعماری و کارگزاران فرهنگی با سرمایه های کلان به وجود آمده.
در سایت لوح و در مطلبی به قلم رضا امیرخانی هم چندی پیش آمده بود: «این که پدیده اورکات می تواند خوراکی باشد، برای سازمان های اطلاعاتی ، متفاوت است با این نظریه که اورکات ، فرزند خلف پنتاگون است ، یا فرزندخوانده موساد.
همان قدر که سیا می تواند از اورکات استفاده کند، وزارت اطلاعات ما نیز می تواند از اورکات بهره ببرد. با این تفاوت که البته از انصار تا مشارکت همه در اورکات ایرانی عضو شده اند و در ایالات متحده البته اگر کسی سرش به تنش بیرزد، فرصت وقت گذرانی در اورکات را ندارد.» و این مهمترین نکته درباره اورکات است.
فیلترینگ اورکات ، بالاخره آری یا نه؛
حرف و حدیثهای قبلی پیرامون ابزار جاسوسی بودن اورکات توسط سازمان های جاسوسی امریکا و اسرائیل و نگرانی های جدید برخی عکسها و محتویات غیراخلاقی بعضی اعضای سایت باعث شده است بحث درباره فیلتر کردن آن بالا بگیرد.
در هفته های اخیر شاهد بودیم که شرکتهای خدمات دهنده اینترنت (ISP) یکی پس از دیگری اقدام به فیلترینگ اورکات کردند و در حال حاضر تقریبا همه ISPها از ورود به این سایت جلوگیری می کنند؛ اما صرف نظر از اینکه فیلترینگ اورکات اقدام درستی است یا نه ، یک نکته مسلم است.
اورکات هم مثل خیلی از سایتهای دیگر بیش از آن که ابزاری مفید برای کاربران باشد، تبدیل به مهمترین ابزار وقت گذرانی برای آنان شده بود. البته اینترنت هنوز هم پر است از همین فضاهای مجازی که یکجورهایی آدامس مغز کاربران به حساب می آیند.
مجید مولایی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
