پازل مستند

شاید بتوان گفت از این حیث، ما وارث یک نگاه تاریخی در کشور (چه قبل و چه بعد از انقلاب) هستیم و همین ذهنیت سبب شده بود گمان شود مخاطبی برای سینمای مستند وجود ندارد، اما زمان مشخص کرد که مستند، مخاطب دارد و نیاز به تاسیس شبکه مستند و جایگاه جهانی این نوع از فیلم‌ها بر همگان محرز شد به طوری که امروزه مستند به دلیل آن‌که آگاهی، تجربه و اطلاعات مردم را بالا می‌برد با استقبال مخاطب کنجکاو این روزها رو‌به‌رو شده است.

پس از مدت کوتاهی از تاسیس این شبکه در صدا و سیما دیدیم، برنامه‌ها با استقبال رو‌به‌رو شدند و مردم فیلم‌های مستند، داخلی و خارجی را دنبال می‌کنند، چراکه بیان مستند، واقعیت است به همین دلیل بیشتر به دل می‌نشیند و پیش‌بینی من این است که در آینده نیز حرف اول را میان برنامه‌های تلویزیون خواهد زد. از آنجا که مستند با واقعیت‌ها سر و کار دارد، باید خود را ملزم به تولید فیلم‌های مستندی کنیم که اساس آنها واقعیت است و این آثار باید با کمترین دخل و تصرف و تمام و کمال به نمایش گذاشته شوند. معتقدم مثله کردن یک اثر مستند به آن لطمه می‌زند، بنابراین باید مراتب و چیدمان آن رعایت شود. انعطاف‌پذیری سبب انتقال واقعیت‌ها به مخاطب می‌شود و موجب خواهد شد ما مخاطبی فهیم و توانمند داشته باشیم و از سوی دیگر با پخش مداوم مستندهای اجتماعی، آسیب‌های اجتماعی نیز در آینده کمتر خواهند شد.

به نظر من، جای مستندهای روشنگر که آیینه تمام‌نمای جامعه باشد در شبکه مستند خالی است. نمایش این آثار ضمن آگاهی رسانی به مخاطب می‌تواند برای مدیران نیز مفید باشد و راهکارهایی را پیش‌روی آنها قرار دهد. البته منظور من مستندهایی نیست که مغرضانه ساخته شده‌اند و افراط و تفریط در آنها دیده می‌شود، بلکه از مستندی حرف می‌زنم که عین واقعیت است. با این دیدگاه، این را باید بپذیریم که حدف یک سکانس از مستند، آن را ناقص می‌کند، چراکه چنین مستندی به پازلی می‌ماند که خانه‌هایش کامل نیست و نمی‌توان صورت نهایی آن پازل را تشخیص داد.

طی سال‌های اخیر، به دلیل بالا رفتن سطح آگاهی مخاطبان، استقبال چشمگیری از این‌گونه فیلمسازی شده است، زیرا مردم با تماشای مستند با وقایع و واقعیت‌های جهان آشنا می‌شوند. شبکه مستند نیز در این مسیر گام بر‌می‌دارد که امیدوارکننده است.

کاوه ‌بهرامی‌مقدم/ مستندساز