لیگ در تسخیر پا به سن گذاشته‌ها

در حالی که یکی از معیارهای فوتبال استاندارد اروپا جوانگرایی و استفاده از بازیکنان کم سن و سال است، اما در لیگ‌های مختلف اروپایی حتی لالیگای اسپانیا و لیگ برتر انگلستان، برخی تیم‌ها هنوز از ستاره‌های قدیمی و پا به سن گذاشته خود استفاده می‌کنند که نمونه بارز آن رایان گیگز ولزی که در سی و نه سالگی همچنان مهره مورد اعتماد آلکس فرگوسن در منچستریونایتد است. هر چند حضور بازیکنان سن بالا در میادین فوتبال اتفاق عجیب و جدیدی نیست، اما به نظر می‌آید در این فصل از رقابت‌های لیگ برتر فوتبال ایران، بازیکنان پا به سن گذاشته اگر تعدادشان افزایش نیافته است، حداقل بیشتر از هر زمانی در ترکیب تیم‌های خود می‌درخشند. درخشش بازیکنانی همچون رضا عنایتی یا سهراب بختیاری زاده، آن هم در حالی که هر دو بالای 35 سال دارند هر چند تحسین‌برانگیز است، اما می‌تواند حاکی از یک ضعف بزرگ هم باشد؛ ضعفی که به ساختار بازیکن سازی در فوتبال ایران ارتباط دارد.

خداحافظی؟ نه!

اکثر پیرمردهای فوتبال ایران تصمیمی برای خداحافظی ندارند و می‌خواهند در لیگ فصل آینده نیز به یکه‌تازی خود ادامه بدهند. دوام طولانی‌مدت این ستاره‌های پا به سن گذاشته را به هر چیزی می‌توان ربط داد و همان‌طور که ذکر شد، نبود برنامه‌ای جامع برای بازیکن سازی مهم‌ترین دلیل ماندگاری طولانی‌مدت آنها در فوتبال ایران است. البته در این بین فعالیت بیش از اندازه دلالانی را که سال‌ها در زمینه انتقال بازیکنان نقش عمده‌ای ایفا کرده‌اند، نباید فراموش کرد. شمار بازیکنان بالای 30 سال فوتبال ایران از حد معمول عبور کرده است و نکته قابل تامل‌تر اینجاست که برای بیشتر این ستاره‌های تاریخ مصرف گذشته، جانشین آماده‌ای وجود ندارد. در ادامه نگاهی کوتاه به مطرح‌ترین پا به سن گذاشته‌های فوتبال ایران خواهیم کرد:

سهراب بختیاری‌زاده (40 ساله)

بختیاری‌زاده در چهل‌ سالگی هنوز هم یک مدافع خوب و قابل احترام در فوتبال ایران به شمار می‌رود. هیچ‌کس تصور نمی‌کرد این مدافع چهل ساله دوباره در صبای قم احیا شود، اما این اتفاق افتاد و بختیاری‌زاده اکنون در این تیم به یکی از ارکان اصلی تبدیل شده است. دوندگی و پشتکار بیش از اندازه سهراب در چهل سالگی بسیار قابل توجه است آن هم در حالی که همه فکر می‌کردند او دیگر به فوتبال بر نمی‌گردد. گل‌محمدی در ابتدای فصل بختیاری‌زاده را در فهرست مازاد صبا قرار داد، اما با رفتن این مربی از صبای قم، بختیاری‌زاده دوباره فرصت حضور در میدان را پیدا کرد و اینک یکی از آماده‌ترین‌های لیگ به شمار می‌رود.

فرهاد مجیدی (36 ساله)

فرهاد مجیدی نزد هواداران استقلال محبوب‌ترین به شمار می‌رود، آنقدر زیاد که هیچ‌کس نمی‌خواهد به یاد بیاورد او فصل گذشته چطور از جمع آبی‌های پایتخت جدا شد. او پس از پشت سر گذاشتن یک دوره کوتاه‌مدت در الغرافه قطر دوباره به جمع استقلالی‌ها بازگشت تا در سی و شش سالگی شروع دوباره‌ای در این تیم داشته باشد. مجیدی در سی و شش سالگی همانقدر با انگیزه و آماده در میادین ظاهر می‌شود که در بیست و پنج سالگی این‌چنین بود. ستاره بی‌بدیل آبی‌های پایتخت تصمیمی برای خداحافظی ندارد، هر چند سن و سال نسبتا بالای او باعث شده حتی اگر خودش هم نخواهد، کم‌کم به فکر خداحافظی بیفتد.

غلامرضا عنایتی (36 ساله)

زمانی که به عنایتی لقب «دندان پوسیده استقلال» دادند، او بشدت علیه کسانی که چنین تعبیری را به کار برده بودند جبهه گرفت، اما بعدها از این تعبیر برای ثابت‌کردن شایستگی‌های خودش استفاده کرد. پس از کوچ اجباری او از استقلال، عنایتی برای هر تیمی که به میدان رفت و هر بار که موفق به گلزنی شد، مستقیم و غیرمستقیم عنوان کرد که من همان دندان پوسیده هستم. حالا این دندان پوسیده در مس کرمان خوش می‌درخشد و تا این هفته از رقابت‌های لیگ برتر فوتبال ایران، گل‌های حساسی برای این تیم به ثمر رسانده است. جالب این است که عنایتی هم برنامه‌هایی برای خداحافظی از فوتبال ندارد، البته مشخص نیست که فصل آینده مقصد بعدی این گلزن پا به سن گذاشته کجاست، شاید استقلال، یعنی همان تیمی که به جرم دندان پوسیده بودن از آن رانده شد.

مهدی ثابتی (37 ساله)

دروازه‌بانان معمولا عمر حضورشان در فوتبال بالاتر از دیگر بازیکنان است و به همین دلیل تعدادی از دروازه‌بانان لیگ برتر فوتبال ایران بالای 33 سال دارند. یکی از این دروازه‌بانان مهدی ثابتی است که با 37 سال سن، حراست از دروازه یکی از مدعیان قهرمانی یعنی تراکتورسازی تبریز را به عهده دارد. ثابتی در طول دوران فوتبالش هرگز برای باشگاه‌های پرطرفدار پایتخت به میدان نرفت و همیشه در تیم‌هایی معمولی بازی کرد. تیم‌هایی همچون شهاب زنجان، ابومسلم مشهد و راه‌آهن. این دروازه‌بان در سی و هفت سالگی فرصت بهتر و بیشتری برای درخشش در فوتبال ایران دارد، چرا که این بار برای تراکتور سازی به میدان می‌رود؛ تیمی که قرار است جدی‌ترین رقیب استقلال برای تصاحب عنوان قهرمانی باشد.

علی کریمی (34 ساله)

وقتی بازیکنی همانند علی کریمی که 34 سال دارد در کنار فرهاد مجیدی سی و شش ساله مهم‌ترین ستاره‌های لیگ برتر فوتبال ایران به شمار می‌روند، بیشتر باید برای معرفی نشدن یک پدیده تمام عیار در فوتبال، نگران بود. کریمی همچنان همان علی کریمی پنج سال پیش است، همان بازیکنی که در پنج ثانیه یک ورزشگاه را به وجد می‌آورد و یک‌تنه ناجی تیمش می‌شود. او در فوتبال ایران به پختگی کامل رسیده و در سی و چهار سالگی مهره قابل اعتماد کرش به شمار می‌رود.

کریمی هر چقدر هم سعی کند خودش را نسبت به مسائل پیرامونش بی‌تفاوت نشان بدهد، اما نمی‌تواند اشتهای سیری‌ناپذیر خود را برای حضور در تیم ملی و بازی‌‌ در جام‌جهانی پنهان کند. حداقل انگیزه حضور در جام جهانی باعث شده کریمی تصمیمی مبنی بر خداحافظی از فوتبال نداشته باشد. کریمی یکی دیگر از بازیکنانی است که حداقل در ده سال آینده برای او جانشینی پیدا نمی‌شود.

مهدی مهدوی‌کیا (35 ساله)

موشک پیشین هامبورگ را فصل آینده در لیگ برتر و اصلا میادین فوتبال نخواهیم دید، چرا که در پایان این فصل او از فوتبال خداحافظی می‌کند. هنگامی که مهدوی کیا به فوتبال طولانی مدت و سرشار از موفقیت خود در بوندس‌لیگا پایان داد، جز مواردی انگشت شمار هرگز به آن مهدوی کیای سابق تبدیل نشد و نتوانست یادآور موشک شماره هفت هامبورگ باشد، اما حتی اگر او در ضعیف‌ترین حالت خود هم به سر ببرد، جانشینی برای او وجود ندارد. تنها دلیلی که مهدوی‌کیا را به خداحافظی از فوتبال ترغیب کرده است به نا آمادگی او برمی‌گردد. او بهتر از هر کسی می‌داند دیگر هرگز به دوران درخشانش در هامبورگ برنمی‌گردد، بنابراین خیلی راحت پذیرفته که باید خداحافظی کند؛ چیزی که اکثر پا به سن گذاشته‌های فوتبال ایران نمی‌خواهند باور کنند.

فرشید کریمی (36ساله)

برادر بزرگ‌تر علی کریمی یکی دیگر از پا به سن گذاشته‌های فوتبال ایران است. کریمی از پرسپولیس به پگاه رفت و در سال 88 به راه آهن پیوست و تا امروز نیز به حضور خود در این تیم ادامه داده است. فرشید کریمی با 36 سال سن، خود را در پایان دوران فوتبالش احساس نمی‌کند و همچنان یکی از دروازه‌بانان لیگ برتری برای فصل‌های آینده خواهد بود. کریمی در طول دوران فوتبالش هرگز به موفقیتی چشمگیر دست نیافت و نتواست خود را به عنوان یک دروازه‌بان درجه یک در فوتبال ایران مطرح کند، اما با وجود این تا امروز دوامی طولانی‌مدت در فوتبال ایران داشته است. کرش اکنون در رابطه با انتخاب دروازه‌بان تیم ملی با مشکل بزرگی مواجه شده است که این مشکل بزرگ به فقر دروازه‌بان در فوتبال ایران مربوط می‌شود. این مشکل نیز در ادامه به گلرهای بالای سی و پنج ساله برمی گردد که بدون اغراق جای دروازه‌بانان جوان را تنگ کرده‌اند.

و بقیه سی و چند ساله ها...

محرم نوید کیا، دیگر بازیکن مطرح بالای 30 سال فوتبال ایران محسوب می‌شود. در شناسنامه تاریخ تولد او 1361 درج شده، اما واقعیت این است که او سال 1357 متولد شده. او با وجود سن نسبتا بالا و البته مصدومیت‌های پایان ناپذیرش، همچنان در سپاهان بازی می‌کند. حسین کعبی دیگر بازیکن بالای 30 سال ایران است. بر خلاف سن شناسنامه‌اش که او را بیست و هفت ساله نشان می‌دهد، گفته می‌شود که او بالای 30 سال دارد. مثلی در فوتبال ایران به وجود آمده که بر اساس آن می‌گویند هر چقدر زمان می‌گذرد حسین کعبی جوان‌تر می‌شود! ابراهیم صادقی، مدافع سی و چهار ساله تیم سایپا هم در جمع سن بالاهای فوتبال ایران قرار می‌گیرد. از دیگر سن بالاهای فوتبال ایران می‌توان به مهدی رجب‌زاده مهاجم ذوب‌آهن، جلال کاملی‌مفرد مدافع پیکان قزوین، حسن رودباریان دروازه‌بان داماش و... اشاره کرد.

موجی که شدت می‌گیرد

با توجه به شرایط کنونی فوتبال ایران به نظر می‌رسد موج بازیکنان پا به سن گذاشته در فوتبال ایران، فصل آینده و فصل‌های بعد از آن شدت بیشتری به خود خواهد گرفت. در برهوت فوتبالی که هیچ پدیده‌ای برای معرفی‌کردن ندارد، بازیکنان پا به سن گذاشته همچنان به حیات خود در فوتبال ادامه می‌دهند و بسیاری از آنها به فکر خداحافظی هم نیستند تا معضل فقر بازیکن در فوتبال ایران بیشتر به نظر برسد. ستاره‌ها و محبوب‌ترین‌های فوتبال ایران بالای 35 سال دارند. اگر لیگ بیمارگونه فوتبال ایران این ستاره‌های سی و چند ساله را در بطن خود نداشت، نیمی از جذابیت‌های خود را از دست می‌داد.

هیلدا حسینی‌خواه‌ /‌ جام‌جم