چالش ورود به تحصیلات تکمیلی

تقریبا دو هفته قبل بود که حسین نادری منش، معاون آموزشی وزارت علوم در جمع خبرنگاران تصریح کرد: پذیرش داوطلبان برای ادامه تحصیل در دوره‌های تحصیلات تکمیلی صرفا از طریق آزمون سراسری این دوره‌ها یا آزمون جداگانه برای پردیس‌های دانشگاهی و واحدهای بین‌الملل دانشگاه‌ها با هماهنگی سازمان سنجش آموزش کشور و معاونت آموزشی وزارت علوم امکان‌پذیر است.

اما رییس پردیس بین‌المللی ارس دانشگاه تهران در گفت و گو با ایسنا از پذیرش بدون کنکور دانشجوی ارشد و دکتری در این پردیس خبر داده و عنوان کرده است: پذیرش داوطلبان در پردیس ارس ابتدا از میان دانشجویانی که از طریق سازمان سنجش معرفی می‌شوند، صورت می‌گیرد و چنانچه ظرفیت پذیرش در رشته‌ای تکمیل نشود، برای تکمیل ظرفیت از طریق بررسی سوابق تحصیلی در قالب شیوه‌نامه مصوب، پذیرش صورت می‌گیرد.

«پذیرش از طریق سوابق تحصیلی» که محمد حسین امید به آن اشاره کرده است، در حقیقت همان پذیرش بدون کنکور دانشجوی تحصیلات تکمیلی است که فقط در قالبی دیگر بیان می‌شود.

حال با توجه به این شرایط، این سوال پیش می‌آید که چرا در حالی که نزدیک به 891 هزار متقاضی ورود به مقطع کارشناسی ارشد، پشت کنکور مانده‌اند، برخی از متقاضیان ارشد و دکتری فقط به صرف توانایی مالی وارد مقطع تحصیلات تکمیلی می‌شوند؟

بسیاری از پردیس‌های دانشگاهی در مناطق آزاد و شهرهای کم جمعیت مستقر است و بیشتر این واحدها نیز به دانشگاه‌های دولتی مطرح وابسته هستند.

حسین نادری منش، معاون آموزشی وزیر علوم در گفت و گو با جام‌جم تصریح می‌کند: پردیس ارس دانشگاه تهران و برخی پردیس‌های دیگر، فعلا بر اساس شیوه نامه‌های قبلی پذیرش دانشجو عمل می‌کنند و ما مشغول بررسی دقیق‌تر این موضوع هستیم که بزودی نیز ابلاغیه جدیدی برای نحوه پذیرش دانشجو به سایر پردیس‌های دانشگاهی ابلاغ می‌شود.

نادری منش با بیان این که نمی‌تواند زمان دقیقی برای این ابلاغیه جدید وزارت علوم تعیین کند، عنوان می‌کند: احتمال دارد در ابلاغیه جدید وزارت علوم به پردیس‌های واقع در مناطق آزاد، اختیارات بیشتری برای جذب دانشجو داده شود، اما برای آگاهی از جزئیات بیشتر این شیوه نامه جدید باید صبر کرد تا این شیوه نامه به تائید نهایی مسئولان مربوط و شخص وزیر علوم برسد.

این مقام مسئول خاطرنشان می‌کند: سیاست کلی ما این است که پذیرش دانشجو در مقطع تحصیلات تکمیلی با آزمون باشد، اما باید پذیرفت که اصلاح شیوه نامه‌های قبلی نیز زمان می‌برد؛ در واقع، آن ابلاغیه اول که در آن به بی اعتبار بودن مدارک دانشگاهی این پردیس‌ها اشاره کردم، حکم قدم اول را داشت و الان به مرور زمان این شیوه نامه جدید را تکمیل می‌کنیم که بزودی ابلاغ خواهد شد.

در حالی که معاون وزیر علوم به صراحت می‌گوید که برخی پردیس‌های دانشگاهی، از شیوه نامه‌های قبلی تبعیت می‌کنند و همچنان بر اساس سوابق تحصیلی دانشجو می‌گیرند، این فرآیند نشان می‌دهد که حداقل تا زمان ابلاغ نهایی شیوه‌نامه‌های جدید وزارت علوم، باید منتظر باشیم که پردیس‌های دانشگاهی، کماکان با شیوه جذب بدون آزمون، دانشجوی ارشد و دکتری بگیرند.

عبدالوحید فیاضی، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس به جام‌جم می‌گوید: دانشگاه‌ها ملزم هستند که مطابق مصوبات مجلس و شورای عالی انقلاب فرهنگی، به جذب دانشجو در پردیس‌های دانشگاهی اقدام کنند؛ مطمئن باشید در صورت تخلف هر کدام از پردیس‌های دانشگاهی از مصوبات قانونی، کمیسیون آموزش واکنش نشان خواهد داد و موضوع پردیس ارس دانشگاه تهران نیز در دستور بررسی قرار خواهد گرفت.وی با بیان این‌که باید بنیه نظام آموزش عالی بر پایه دانش باشد، عنوان می‌کند: نباید شرایط به سمتی پیش برود که دارندگان ثروت، فقط به صرف داشتن پول، مجوز ورود به دانشگاه‌ها را کسب کنند و این کار، در حقیقت حکم تیشه زدن بر ریشه علم اندوزی کشور خواهد بود.

فیاضی یادآور می‌شود: در صورتی که ورود بدون آزمون به مقطع تحصیلات تکمیلی در پردیس‌ها ادامه یابد، اصلا بعید نیست که در آینده با بحرانی به نام «دارندگان مدارک بی‌علم» روبه‌رو شویم که در آن صورت، صدای این بحران در چند سال آینده، بیشتر شنیده خواهد شد.

در آخرین کنکور کارشناسی ارشد، فقط حدود 85 هزار نفر از بین 930 هزار متقاضی توانستند به دانشگاه راه یابند و همین آمار به خوبی از وجود رقابت شدید دانشجویان در مقطع تحصیلات تکمیلی حکایت می‌کند.

بدیهی است که همه این 845 هزار نفری که پشت کنکور مانده‌اند، توانایی پرداخت شهریه‌های گزاف پردیس‌های دانشگاهی را ندارند و به همین خاطر، در صورت اجرای کامل این ابلاغیه جدید می‌توان امیدوار بود که تا حد زیادی عدالت آموزشی در مقطع تحصیلات تکمیلی برقرار شود و حداقل پذیرش بدون ضابطه در دوره‌های ارشد و دکتری، محدودتر شود.

با وجود آن که معاون آموزشی وزارت علوم، هدف از ابلاغیه اول را «عدالت آموزشی» و «در اختیار گذاشتن کرسی‌های دانشگاهی برای با استعدادترین اشخاص» عنوان کرده بود، اما با توجه به وجود بیش از 20 پردیس دانشگاهی در سراسر کشور که سال‌های متوالی است به جذب دانشجوی پولی عادت کرده‌اند و بسیاری از آنها هم همچنان مطابق شیوه نامه‌های قبلی عمل می‌کنند، بعید به نظر می‌رسد که این قانون بتواند تا ماه‌های آینده هم پشتوانه نظارتی و اجرایی دقیقی پیدا کند.