فقط بینی‌ بیمار را جراحی کنید

بسیاری از متخصصان گوش و حلق و بینی تاکید می‌کنند عمل جراحی پلاستیک نه‌تنها یک عمل اورژانس نیست، بلکه بسیاری از افراد هرگز نباید داوطلب چنین عمل زیبایی قرار بگیرند.

به بیان دیگر، یک تفکر و تصمیم‌گیری عاقلانه توسط داوطلبان این نوع جراحی می‌تواند مانع بروز عوارض احتمالی و شاید برگشت‌ناپذیر آن شود.

به بیان دیگر، شاید در مواردی نه‌تنها شرایط مطلوب ظاهری برای شخص پس از جراحی پلاستیک بینی به دست نیاید بلکه او را با عوارضی چون گرفتگی بینی، پولیپ (گوشت اضافه داخل بینی)، تشدید آلرژی و سردرد مواجه سازد.

دکتر بابک ساعدی، متخصص گوش و حلق و بینی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفت‌وگو با جام‌جم می‌گوید: بجز مواردی که فرد بر اثر ضربه یا بیماری دچار انحراف ظاهری و گرفتگی بینی شده باشد، عمل جراحی پلاستیک بینی (رینوپلاستی) را توصیه نمی‌کنم، بخصوص افرادی که دچار بیماری‌های زمینه‌ای مانند سینوزیت و پولیپ داخل بینی، حساسیت شدید و درمان‌نشده و پوست ضخیم بینی (بینی گوشتی) هستند نباید تحت عمل رینوپلاستی قرار بگیرند. چراکه انجام عمل جراحی پلاستیک این افراد را با عوارضی چون گرفتگی بینی، حساسیت و سردرد‌های آزاردهنده ناشی از آن دچار می‌کند.

تحقیقات نشان می‌دهد رینوپلاستی و تغییر شکل بینی اثرات هیجانی و روانی شدیدی را بویژه هنگامی که خواسته بیمار برآورده نمی‌شود، به دنبال خواهد داشت.

به بیان دیگر متخصصان تاکید می‌کنند افرادی که از نقایص مشخصی مانند ضرب‌دیدگی، شکستگی یا صدمات ناشی از تصادف رنج می‌برند، اغلب از جراحی بینی راضی بوده و معمولا جراحی در این افراد نتایج خوبی را به دنبال دارد.

یعنی بیماران با اختلالات واضح بینی برای عمل مناسب‌تر هستند، اما غیراز موارد ترمیمی بینی ناشی از تصادفات و ضرب‌دیدگی‌ها سایر موارد باید به دقت بررسی شده و در موارد مبهم مشاوره روانپزشکی درخواست شود.

دکتر ساعدی نیز با تقسیم عوارض جراحی رینوپلاستی به سه دسته کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت می‌گوید: خونریزی پس از عمل، کبودی و تورم در محدوده بینی و چشم‌ها از عوارض کوتاه‌مدت، پس از عمل زیبایی بینی است که پس از مدتی برطرف می‌شود، اما از مهم‌ترین عوارض میان‌مدت و درازمدت، نرسیدن به نتیجه مطلوب ظاهری که با مهارت جراح (بهره‌گیری از شیوه‌های نوین جراحی یا روش‌های سنتی در جراحی رینوپلاستی) از یک سو و خصوصیات بیمار (دارابودن بینی گوشتی یا استخوانی) بازمی‌شود.

به بیان دیگر، بهره‌گیری از روش‌های قدیمی در جراحی زیبایی بینی بسیار تخریب‌کننده است و می‌تواند به عضلات و استخوان بینی صدمات جبران‌ناپذیری وارد کند. پس نقش جراح و تجربه وی در انتخاب مناسب بیمار، به‌کارگرفتن تکنیک‌های مناسب جراحی و در نظرگرفتن عوارض احتمالی ناشی از جراحی انکارناپذیر است.

به گفته متخصصان، نکته مهم در جراحی بینی، حفظ عملکرد بینی پس از جراحی است. یعنی بینی باید به عنوان عضوی که گذرگاه هوای تنفسی است در نظر گرفته شود. تحقیقات نشان می‌دهد میزان اکسیژن خون افرادی که تنفس دهانی دارند نسبت به کسانی که از راه بینی تنفس می‌کنند، کمتر است.

دکتر ساعدی با اشاره به عوارض احتمالی رینوپلاستی می‌گوید: معمولا خس‌خس بینی تا چند هفته بعد از عمل به علت تورم و گرفتگی بینی طبیعی است، اما در صورتی که بیشتر از این مدت باشد، باید مورد بررسی قرار گرفته و اقدامات لازم انجام شود.

ممکن است علت خس‌خس، چسبندگی بینی یا تنگی بینی به دلیل اشکالات حین عمل باشد. بخصوص عمل‌های مجدد رینوپلاستی عوارض شدیدتری را برای شخص به دنبال خواهد داشت. پس پزشکی که عمل مجدد را انجام می‌دهد باید از تجربه و مهارت ویژه‌ای برخوردار باشد و صحبت با بیمار و توجیه وی از نتیجه احتمالی جراحی باید در دستور کار جراح قرار گیرد.

فراموش نکنید معمولا نتیجه اغلب جراحی‌های بینی شش هفته تا سه ماه اول مشخص می‌شود، اما حداقل زمان لازم برای ارزیابی نهایی یک سال بعد از عمل است.

این جراح گوش و حلق و بینی می‌افزاید: اصرار بر کوچک‌کردن بینی‌های گوشتی از طریق رینوپلاستی نیز شخص را با خطر باقی‌ماندن جای زخم و گوشت اضافه در کنار پره‌های بینی مواجه می‌کند. همچنین افتادگی نوک بینی با افزایش سن از عوارض احتمالی بینی‌های گوشتی است که تحت عمل رینوپلاستی قرار می‌گیرد. در کنار این عوارض امکان بروز و تشدید گرفتگی و انحراف بینی بخصوص در کسانی است که در گذشته نیز به گرفتگی بینی یا آلرژی دچار بوده‌اند و به درمان آن اقدام نکرده‌اند.

متخصصان تاکید می‌کنند در اعمال جراحی زیبایی بینی کوچک‌کردن بیش از اندازه بینی و تنگ‌کردن سوراخ‌های بینی منجر به مشکلات تنفسی بسیاری در فرد می‌شود.

در جراحی بینی باید تشخیص داده شود که بینی بیمار تا چه حد ظرفیت تغییر دارد و از برداشتن بیش از اندازه بافت‌های بینی خودداری کند حتی در مواردی، جراحی بینی سبب چسبندگی‌های داخلی بینی یا تنگ‌شدن بیش از اندازه سوراخ‌های بینی و مشکلات تنفسی می‌شود و اختلال در عملکردهای حیاتی بینی، عوارض ناگواری در سلامت و زندگی فرد برجا می‌گذارد.

دکتر ساعدی با اشاره به مشکلات تنفسی به عنوان شایع‌ترین عوارض جراحی پلاستیک بینی می‌گوید: فردی که تنفس از راه بینی خود را از دست بدهد، نه‌تنها در زندگی فردی بلکه در روابط اجتماعی نیز با مشکلات زیادی مواجه خواهد شد.

بی‌حالی، خواب‌آلودگی، کسالت، بی‌حوصلگی و عصبی‌بودن ازجمله عوارض ناشی از جراحی نادرست بینی است. به بیان دیگر، اگر فردی دچار گرفتگی، پولیپ (گوشت اضافه داخل بینی) یا آلرژی شدید است باید پیش از اقدام به رینوپلاستی، برای درمان این بیماری‌ها اقدام کند و در درجه اول باید به فکر تنفس طبیعی خود باشد؛ زیرا داشتن یک بینی زیبا که فاقد تنفس طبیعی باشد نمی‌تواند بیمار را راضی نگه دارد.

دکتر ساعدی با اشاره به این که یکی از مهم‌ترین مشکلات داخل بینی ـ که در جراحی‌های پلاستیک و زیبایی بینی فراروی جراحان بینی است ـ انحراف تیغه بینی است تاکید می‌کند: در بسیاری از بیماران، انحراف بیرونی بینی با درجات مختلفی از انحراف تیغه داخلی همراه است. انحراف تیغه بینی در هر دو دسته یادشده نیاز به اصلاح در حین جراحی دارد. اما در ابتدای جراحی، قبل از شروع اقدامات مربوط به زیبایی و تغییر شکل ظاهری بینی لازم است جراح بینی تمام تلاش خود را مصروف رفع انحراف تیغه بینی و بازکردن راه تنفس کند و پس از اطمینان از برقراری راه طبیعی تنفس به قسمت دوم عمل جراحی ـ که اصلاح ساختار ظاهری بینی با ایجاد تناسب در قسمت‌های مختلف بینی و صورت است ـ بپردازد.

این جراح بینی اضافه می‌کند: اگر بیماری که برای جراحی زیبایی بینی مراجعه می‌کند مبتلا به پولیپ بینی باشد نیز در ابتدا باید درمان پولیپ بینی برای او صورت گیرد و بعد جراحی پلاستیک بینی انجام شود. با توجه به منشا اصلی پولیپ‌های بینی که از سینوس‌های اطراف بینی است و نیز با توجه به این که اغلب این بیماران از سینوزیت مزمن زمینه‌ای نیز رنج می‌برند، درمان ریشه‌ای پولیپ‌های بینی بدون درمان سینوزیت مزمن امکان‌پذیر نیست.

پس درمان سینوزیت مزمن در این بیماران همزمان با درمان پولیپ‌ها باید صورت بگیرد. در صورت تشخیص صحیح و دقیق هرکدام از این مشکلات تنفسی، با درمان مناسب، بیمار داوطلب جراحی پلاستیک بینی می‌تواند از رفع مشکل تنفسی و سلامت بینی بعد از جراحی اطمینان داشته باشد.