تولید آزمون در Captivate

ویژگی جالب آزمون‌های ایجاد شده توسط Captivate امکان طرح سوالات در تنوع‌های فراوانی چون تستی، بلی ـ خیر، جای خالی، جواب کوتاه، وصل کردنی، مرتب کردنی، انتخاب تصویر، کشیدن و رها کردنی و تصادفی بودن پرسش‌ها و گزینه‌ها هنگام اجرای آزمون است.

برای ایجاد یک آزمون توسط این نرم‌افزار، پس از اجرای نرم‌افزار گزینه Blank را از پنجره شروع انتخاب کرده و پس از تعیین اندازه و ابعاد پروژه، وارد محیط برنامه می‌شویم. داخل محیط برنامه از منوی Insert گزینه Question Slide را انتخاب می‌کنیم تا پنجره انتخاب نوع آزمون باز شود. در این پنجره از بین هشت نوع آزمون موجود، مورد دلخواه را انتخاب و گزینه‌های مربوط به آن را تکمیل می‌کنیم.

علاوه بر امکان تعریف انواع پرسش‌های معمول، به کمک آخرین گزینه در پنجره انتخاب آزمون، انتخاب تصادفی آزمون از داخل یک مجموعه سوال (Pool) انجام می‌شود. با اضافه‌کردن هر پرسش پنجره مربوط به آن گشوده شده و سوال‌ها ظاهر می‌شود. با کلیک روی هر یک از آنها می‌توانیم نسبت به تغییر محتوای آن با توجه به پرسش مورد نظر اقدام کنیم. در این پنجره علاوه بر متن پرسش و گزینه‌ها، سه مستطیل در سمت چپ با رنگ‌های سبز، قرمز و زرد مشاهده می‌شود که کادر سبز رنگ برای تنظیم نمایش پیغام انتخاب گزینه صحیح، کادر قرمز برای تنظیم پیغام انتخاب گزینه نادرست و کادر زرد برای تنظیم پیغام عدم پاسخگویی به سوال است. برای ویرایش این پیغام‌ها، هم می‌توانیم به صورت تک به تک روی هر پرسش عمل ویرایش را انجام داد و هم می‌توان از مسیر Edit‌/‌Preferences و انتخاب بخش Default Labels در قسمت Quiz نسبت به ویرایش کلی پیغام‌ها اقدام کرد و با اضافه‌کردن اسلاید سوال جدید دیگر نیازی به ویرایش آن نداشته باشیم. در مسیر ذکر شده علاوه بر ویرایش پیغام‌های عنوان دکمه‌های موجود را نیز می‌توانیم به عناوین دلخواه خود تغییر دهیم. دقت کنید در تایپ مستقیم عبارات فارسی در این قسمت‌ها باید از نرم‌افزار فارسی‌نویس استفاده کنید تا این عبارات به صورت صحیح دیده شوند. پس از تعریف هر پرسش می‌توانیم از پانل Quiz Properties ـ که با انتخاب اسلاید آزمون مورد نظر در سمت راست ظاهر می‌شود ـ نسبت به انجام تنظیمات بیشتر روی پرسش مورد نظر اقدام کنیم. این تنظیمات در سه قسمت اصلی قابل دسترس است:

1ـ General: تنظیمات اصلی سوال مثل تعداد گزینه‌ها و حالت شماره‌گذاری و تنظیم ترکیب تصادفی گزینه‌ها در هر بار اجرا( Shuffle Answer )

2ـ Option: تنظیمات مربوط به دکمه‌ها و پیام‌های ظاهر شده

3ـ Action: تنظیم عملکرد پرسش برای پاسخ نادرست و تعیین تعداد امکان پاسخ به هر پرسش

برای مدیریت آزمون‌ها و پرسش‌ها می‌توانیم از منوی Quiz استفاده کنیم که علاوه بر امکان اضافه‌کردن پرسش، امکان تعریف مجموعه سوال (Question Pool) و مدیریت آن را نیز فراهم می‌کند. پرسش‌ها در دو حالت امتیازدار (Graded) و بدون امتیاز (Survey) که در حالت دوم، سوال حالت نظرسنجی به خود گرفته و امتیازی به پاسخ درست یا نادرست داده نمی‌شود. برای تنظیم حالت سوال روش‌های فراوانی وجود دارد که یکی از آنها از طریق قسمت General است. برای مشاهده مجموعه سوالات و مدیریت آنها علاوه بر گزینه Question Pool Manager که در منوی Quiz قرار گرفته می‌توانیم از پانل Question Pool که از قسمت Window قابل فعال‌کردن است، نیز استفاده کنیم. می‌توانیم با فراخوانی آن بعد از انتخاب نام مجموعه سوال مورد نظر از سمت راست و بالای پانل مورد نظر نسبت به مشاهده، مرتب‌سازی و ویرایش پرسش‌های آن مجموعه اقدام کنیم. در قسمت Quiz Preferences که با فراخوانی بخش Preferences قابل دسترس است، چهار بخش برای تنظیم نحوه عملکرد بخش پرسش‌ها در اختیار ما قرار می‌دهد که عبارت است از:

1ـ Reporting: تنظیم نحوه گزارش‌گیری از نتیجه آزمون

2ـ Setting: اعمال تنظیمات اساسی روی آزمون مثل ترکیب تصادفی شماره سوالات، امکان مرور سوالات، امکان بازگشت به سوال پاسخ داده شده و تصحیح آن، فعال‌کردن صفحه اعلام نتیجه در انتهای آزمون و تنظیمات مربوط به آن و فعال سازی مرور نتیجه آزمون و مشاهده جواب‌های صحیح

3ـ Pass or Fail: تنظیم حد نمره قبولی و عملی که پس از قبولی یا عدم قبولی فرد در آزمون وی باید انجام گیرد.

4ـ Default Label: تنظیم عناوین بخش‌های مختلف آزمون مثل دکمه‌ها و پیغام‌های داخل آزمون

پس از اتمام مراحل طراحی آزمون باید با تهیه خروجی مناسب نسبت به محل استفاده از آزمون که ممکن است فایل فلش، فایل قابل اجرا در رایانه، فایل وب یا سایر گزینه‌ها باشد، خروجی مورد نظر را تهیه کرده و از آن استفاده می‌کنیم. برای ایجاد خروجی نیز باید از منوی File گزینه Publish را انتخاب کرده و با توجه به نوع خروجی مورد نظر یکی از حالت‌های موجود در سمت چپ پنجره باز شده را انتخاب کرده و دکمه Publish را فشار می‌دهیم.

همان‌گونه که در شماره قبل اشاره کردیم با خروجی گرفتن از پروژه، همراه آن یک پوسته برای مدیریت اسلایدهای پخش شده، جلو و عقب بردن، تنظیم و قطع صدا و... اعمال می‌شود. برای مدیریت این پوسته می‌توانیم از منوی Project گزینه Skin Editor را انتخاب کنیم تا پنجره مربوط به آن باز شود. هر پوسته شامل سه بخش دکمه‌های کنترلی Play Back Control، حاشیه و کادر اطراف پوسته Borders و جدول توضیحات اسلایدها Table Of Content است.

با کلیک روی عنوان هر بخش در سمت چپ و بالای پنجره Skin Editor می‌توانیم هر بخش را فعال کرده و تنظیمات مربوط به آن را انجام دهیم. در قسمت دکمه‌های کنترلی می‌توانیم نسبت به فعال یا غیرفعال بودن این دکمه، رنگ و مکان قرارگیری آنها تصمیم بگیریم، در بخش Borders می‌توانیم با انتخاب رنگ کادر نسبت به فعال یا غیرفعال بودن آن را تنظیم کنیم. پس از اعمال تغییرات مورد نظر در این قسمت می‌توانیم با انتخاب دکمه Save as پوسته خود را ذخیره و در پروژه‌های آتی از آن استفاده کنیم. در حین طراحی یک پروژه ممکن است عناصر فراوانی را به اسلاید‌ها اضافه کرده و به علت عدم تناسب از آنها استفاده نکرده باشیم.

این عناصر همراه پروژه ذخیره شده و موجب افزایش حجم آن می‌شود (حتی در صورت استفاده نکردن) برای جلوگیری از افزایش بیهوده حجم پروژه می‌توان با مراجعه به قسمت Library در سمت راست محیط کاری، با کلیک روی گزینه Select Unused Item که تصویر یک زنجیر شکسته است نسبت به حذف عناصر اضافی که در پروژه استفاده نشده، اقدام کنیم.