دعوت به‌ مراسم موزه گردی

آن وقت است که موزه‌گردی تنها یک تفریح محسوب نمی‌شود و زرق و برق موزه‌ها رنگ می‌بازد و آنچه اهمیت می‌یابد چیزی است که قرار است به نمایش گذاشته شود و می‌تواند زندگی‌مان را تغییر دهد. همین دلیلی شد تا ما در هر شماره چمدان موزه‌های یک استان را معرفی کنیم تا مردم ایران زمین کمی مهربان‌تر به گذشته نگاه کنند و شاید بتوانند این تصور عمومی را که ایرانیان را «بدون حافظه تاریخی» می‌داند از میان ببرند.

آثاری که در موزه شوش قابل دیدن هستند به شرح زیر است.

دوره پیش از تاریخ: شامل اشیای سنگی، مفرغی و سفالین است و از اشیای شاخص این دوره، جام سفالین به دست آمده از کاوش‌های تپه جوی با قدمتی 6000 ساله است.

دوره ایلامی: شامل اشیای سفالی، سنگی و فلزی است. اشیای شاخص این دوره، دو سردیس سفالی مربوط به تبتی آهار پادشاه دوره ایلام میانه و همسرش به دست آمده درکنار کاوش‌های هفت‌تپه و گل‌میخ‌های سفالی «چغازنبیل» که به خط میخی نام اونتاش ناپیریشا شاه ایلامی، سازنده زیگورات بر روی آن نقش بسته، می‌باشد.

دوره هخامنشی: بیشترین اشیای این دوره را قطعات سنگی از اجزای بنای کاخ آپادانا و کاخ شائور که در دوران داریوش اول و اردشیر دوم هخامنشی بنا شده‌اند، تشکیل می‌دهند. شاخص‌ترین ویترین این دوره، انواع ابزار جنگی فلزی و گلوله‌های سنگی فلاخن را در بر گرفته است که از حمله سپاهیان اسکندر به شوش حکایت می‌کند.

دوره اشکانیان: آثاری از حکومت الیمائیان در خوزستان مربوط به دوره اشکانیان به نمایش گذاشته شده که شاخص‌ترین آنها انواع مجسمه و سرستون‌های سنگی است. همچنین تابوت‌های سفالی نیز جزئی از اشیای شاخص این دوره‌اند که با لعاب فیروزه‌ای مزین شده‌اند.

دوره ساسانی: انواع ظروف سفالی و شیشه‌ای به جای مانده از این دوره به نمایش گذاشته شده است.

دوران اسلامی: آثار این دوران از قرون اولیه هجری تا دوران قاجار را شامل می‌شود. شاخص‌ترین اشیای آن انواع اسلحه گرم و سرد است.

نمایشگاه موزه شامل دو بخش است. در بخش اول پوسترهای مربوط به فعالیت‌های پژوهشی پایگاه چغازنبیل و هفت‌تپه نمایش داده شده و بخش دوم به اشیای به دست آمده از حفاری‌های دکتر نگهبان و حفاری‌های انجام شده اخیر در محوطه‌های هفت‌تپه و ابوفندوا اختصاص دارد. این اشیاء از نظر تاریخی مربوط به اواسط هزاره دوم ق.م بوده و نمونه‌ای از آنها شامل اشیای سفالی (تابوت‌های سفالی، خمره سفالین، گور خمره، کوزه، تنگ‌های سفالی با کف دکمه‌ای)، پیکرک‌ها و مجسمه‌ها (مجسمه نوازندگان، الهه باروری)، اشیای فلزی (پیکان‌های مفرغی، اسکنه و مغار مفرغی، دکمه‌های مفرغی)، اشیای سنگی (تیغه‌های سنگی، هاون، پاشنه سنگی در) گل میخ لعابدار، آجرنوشته‌ها و گل نوشته‌ها (مربوط به چغازنبیل و هفت‌تپه)، ماکت‌های مربوط به محوطه تاریخی چغازنبیل و ... است.

موزه آبادان یکی از موزه‌های قدیمی ایران است. این موزه سال 1338 با مجموعه آثاری از دوره ماقبل تاریخ و آثاری از دوره‌های متاخر تا دوره قاجاریه و نیز آثار هنرمندان کارگاه‌های هنرهای سنتی افتتاح شد. موزه آبادان در یک طبقه و دارای یک تالار اصلی و دو تالار جنبی است. تالار اصلی، محل نمایش آثار دائمی موزه از جمله آثار به دست آمده از شوش (هزاره اول ق.م) و آثار دوره صفوی و قاجاری است همچنین آثار مردم‌شناسی و پوشاک سنتی مردم خوزستان نیز در بخش دیگری از موزه به نمایش گذاشته شده است.

موزه مردم‌شناسی دزفول در حمام کرناسیون که از بناهای اواخر دوران زندیه و اوایل قاجاریه است، دایر گردیده و در محله‌ای با همین نام قرار دارد. معماری زیبای حمام کرناسیون برای هر بیننده اهل ذوقی چشم‌نواز و دیدنی است. موزه از بخش‌های مختلفی تشکیل و سعی شده ویژگی‌های فرهنگی و مردم‌شناختی مردم دزفول به نحو زیبایی به نمایش گذاشته شود. ورودی موزه شامل نمایش یک حمام قدیمی و مشاغل وابسته به آن مانند جاجیم‌بافی، نمدبافی، خراطی، آهنگری و مسگری و نیز نمایش یک خانه قدیمی در دزفول است. کشاورزی سنتی دزفول را در ورودی گرم خانه حمام می‌بینیم و در بخش‌های میانی گرمخانه نسخه‌های خطی، اسناد و مدارک مالی و اشیاء و زیورآلات در معرض دید قرار دارد و در انتهای گرمخانه نیز مراسم سنتی عروسی دزفول به نمایش گذاشته شده است.

موزه بهبهان، سال‌‌84 در دو بخش باستان‌شناسی و مردم‌شناسی افتتاح گردید. موزه دارای یک تالار بزرگ و سه تالار کوچک است. در تالار بزرگ گوشه‌هایی از زندگی، آداب و رسوم و حرفه‌های سنتی به نمایش گذاشته شده است از قبیل مراسم عروسی، کشاورزی، عبابافی و...‌ در تالار دوم گوشه‌ای از یک خانه سنتی نشان داده شده است. در تالار سوم اشیای مردم‌شناسی و زیورآلات زنانه قرار دارد و آخرین تالار شامل نسخ خطی و سکه‌های مربوط به ادوار مختلف و اشیایی از تمدن عیلام است.‌ موزه اسناد و مدارک تاریخی آبادان و موزه منطقه‌ای اهواز از جمله موزه‌های خوزستان است که در حال حاضر مراحل اجرایی را سپری می‌کنند.

موزه مردم‌شناسی و باستان‌شناسی شوشتر شامل دو بخش با همین عناوین است که در زیر‌زمین خانه مستوفی و طبقه بالای آن قرار دارد. بخش باستان‌شناسی شامل اشیایی از دوره عیلامی، هخامنشی، اشکانی، ساسانی و دوره اسلامی است. انواع مهرها، پیکرک‌ها، ظروف سفالی و لعابدار و..... بخش باستان‌شناسی موزه را تشکیل می‌دهد. بخش مردم‌شناسی شامل نمایش جلوه‌های زندگی سنتی مردم شوشتر و بعضی از فنون و حرف قدیمی شوشتر مانند طلاسازی، حلاجی، ملحفه‌بافی و همچنین نمایش اسناد تجاری اواخر دوره قاجار است.

خلیل رشنوی