بهداشت قضایی

یکی از اصطلاحات جدیدی که در سال‌های گذشته به ادبیات حقوق راه یافته و ضمن استقبال از آن، تعاریف متفاوتی برای آن بیان شده است، بهداشت قضایی یا به عبارت دیگر بهداشت حقوقی است.

کد خبر: ۵۰۵۸۲۳

بهداشت قضایی به تعبیری ضرورت واکسینه کردن طبقات مختلف جامعه در مقابل جرایم احتمالی و پیشگیری از آن و همچنین ریشه‌یابی و آسیب‌شناسی تخلفات و اطلاع‌رسانی به آحاد مردم از بایسته‌های اولیه حقوق و آموزه‌های ابتدایی قضا جهت ارتقای دانش حقوقی در تمام مراحل زندگی در رویارویی با معضلات اتفاقی و ارتباطات روزمره است.

امروزه در کشورهای مختلف، این ضرورت بخوبی احساس شده و مراکز و سازمان‌های مختلف قضایی و حتی غیرقضایی به عنوان یک اولویت کاری به آن روی آورده و از وظایف ذاتی سیستم قضایی شناخته می‌شود.

در کشور اسلامی ما نیز بهداشت قضایی با یک برنامه‌ریزی کلان جزو محورهای مهم استراتژیک مراجع قضایی و در صدر آن قوه قضاییه قرار گرفته است (بند دوم و پنجم از اصل یکصد و پنجاه و ششم قانون اساسی به بحث حقوق عامه و پیشگیری اشاره دارد)‌ و بر اهل فن پوشیده نیست که پیشگیری از وقوع جرم به مراتب سازنده‌تر و کم‌هزینه‌تر از علاج و رسیدگی قضایی است؛ هرچند که اهرم مجازات به عنوان آخرین راه‌حل مدنظر قرار گرفته شده است.

اهمیت بهداشت قضایی در جوامع بزرگ‌تر به لحاظ شرایط پیچیده فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی نسبت به جوامع کوچک‌تر بیشتر احساس می‌شود و مهاجرت‌پذیری و قرار گرفتن فرهنگ‌ها، نژادها و قومیت‌های گوناگون در کنار یکدیگر در کلانشهرهایی چون تهران، اهمیت این مهم و نیاز مبرم به مقوله پیشگیری را بیش از پیش جدی‌تر کرده است.

ایجاد توانایی و به‌وجود آوردن بستر مناسب جهت یادگیری و در نتیجه روح آگاهی‌طلبی در اشخاص در جهت بهره ‌بردن کافی از تکنیک‌های ملموس حقوقی امری محال نیست، هرچند که در مدت کوتاهی به دست نمی‌آید، اما با یک برنامه‌ریزی هدفمند و بلندمدت و سیاستگذاری اصولی از سوی نهادهای مسوول و سازمان‌های مرتبط در حیطه قضایی، انتظامی، امنیتی، فرهنگی و علمی با کمک رسانه‌های جمعی، اصحاب جراید و صدا و سیما، با بهره‌گیری از ظرفیت ‌های فراوان موجود می‌توان با استفاده از ادبیاتی ساده و روان با شیوه‌های نوین کاربردی، آموزش همگانی را در قالب یک نهضت بر مبنای پاسخ جامع به نیازهای واقعی مردم در تنظیم روابط اجتماعی و تعاملات، از مقطع دانش‌آموزی در مدرسه تا دانشجویی در دانشگاه تعریف کرده و گام‌های موثری را بالاخص برای کمک معنوی به اقشار آسیب‌پذیر و در معرض آسیب‌پذیر جامعه در شناخت حقوق خود و تکالیف قانونی برداشته و این مهم را به یک فرهنگ تبدیل و در جهت مهندسی فرهنگی کشور نهادینه کرد.