نقد صریح اقتصاد در تلویزیون

پایش که یکشنبه‌ها ساعت 23 و 15 دقیقه از شبکه یک روانه آنتن می‌شود، لحن شفاف و صریحی دارد.در این برنامه مسئولان اقتصادی روی خط ارتباطی می‌آیند و درباره عملکردشان توضیح می‌دهند.هر مسئولی که از زیربار این مسئولیت شانه خالی کند، نامش در پایش آورده می‌شود و عملکردش توسط کارشناسان زیر تیغ نقد می‌رود.

در هفته‌های گذشته موضوع افزایش بی رویه قیمت لبنیات در پایش مورد بررسی قرار گرفت که مسئولان دولتی و بخش خصوصی هر کدام یکدیگر را به عنوان مقصر نابسامانی چندماهه در بازار مواد لبنی معرفی کردند. اشاره به برخی پرونده‌ها همچون تخریب باغ 18هزار هکتاری در لواسان نیز بازتاب وسیعی در رسانه‌ها داشت. شامگاه یکشنبه نیز عوامل برنامه این سوال را مطرح کردند که رانت‌های میلیاردی نمایندگی‌های خودرو به جیب چه کسانی می‌رود.

تحلیل اخبار هفته، گفت‌وگو با مهمان ویژه، بررسی بازار، گشت و‌گذاری در کارنامه‌های اقتصادی و گفت‌وگو با مهمان کارآفرین از جمله بخش‌های ثابت پایش است.

به گفته مرتضی حیدری، مجری پایش، این برنامه برای دوره خاصی طراحی نشده و یک کار ثابت در شبکه یک و برای همیشه خواهد بود.او در این رابطه به جام‌جم توضیح داد: همان‌طور که رهبر معظم انقلاب فرمودند، اهتمام به تولید ملی و پرداختن به شعار سال مربوط به دوره خاصی نیست.

مرتضی حیدری، درباره اهداف و رویکردهای برنامه گفت: ‌این برنامه با توجه به نامگذاری امسال به سال تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی تولید شده است. این برنامه تلاش می‌کند در فضای کارشناسانه و نه عوامانه، مشکلات و موانع تولید ملی را بررسی کند.ما تاکید داریم این برنامه عامیانه باشد، اما عوامانه نباشد. به این معنا که تحت تاثیر مسائل مردم فریب، قرار نگیریم. این برنامه به هیچ‌عنوان رویکرد دشمنی با گروه‌ها، جریان‌ها و افراد ندارد و صرفا تلاش می‌کند موانع فضای کسب و کار و توسعه تولید ملی را بررسی کند.

وی در پاسخ به این سوال که چرا اصرار دارید مسئولان اقتصادی را به چالش بکشید، توضیح داد:‌ هیچ سیاست ابلاغ شده و هیچ طرح خاصی مبنی بر چالشی برخورد کردن وجود ندارد. برنامه را با فضای چالشی طرح می‌کنیم، چون معتقدیم تحقق شعارهای سال فقط با شفافیت، صراحت و ارائه راهکارها و بدون رودربایستی امکان پذیر است. تمرکز روی توسعه تولید ملی مطالبه رهبری است و در این رابطه ما با کسی تعارف نداریم.

اشاره به اسامی مهمانانی که به پایش نیامده‌اند یا تلفن همراهشان را خاموش کرده‌اند، یکی از سنت‌های رایج پایش ‌است. حیدری درباره این رویکرد پایش گفت: ما تلاش می‌کنیم مسئولان در هر سطحی به برنامه بیایند. متاسفانه از سوی برخی مسئولان به برنامه ما بی‌مهری می‌شود. ما منتظر نمی‌مانیم که هر زمان آنها مایل بودند بیایند. ما خیلی صادقانه و شفاف مشکلات را می‌گوییم و مسئولان باید بیایند پاسخ بدهند. اگر سیاست مسئول قابل دفاع است، باید بیاید دفاع کند. اگر هم سیاستش اشکال دارد، باید دلیلش را بگوید این خیلی بهتر از پنهان شدن است. غیبت داشتن جواب ندادن تلفن و تحریم کردن رسانه هیچ وقت جواب نمی‌دهد.حیدری در پاسخ به این سوال که چرا موضوع لبنیات و مسکن ویژه تهران را برای بررسی انتخاب کرده‌اید، توضیح داد:‌ چون مخاطب برنامه ما عام است، تلاش می‌کنیم به سمت موضوعاتی برویم که مردم در زندگی روزمره با آنها درگیر هستند. لبنیات و مایحتاج روزانه مردم برای ما اولویت خاصی دارد.بی ثباتی این بازارها هم سبب می‌شود به آنها بپردازیم.

ما سعی می‌کنیم ثبات را به این بازار برگردانیم. وی درباره انتخاب موضوع برنامه می‌گوید:‌ ما بر حسب شرایط بازار، برنامه را طراحی می‌کنیم. بخش‌های برنامه ثابت است، اما محتوایش مدام تغییر می‌کند.

به سراغ اسدالله عسگراولادی، عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تهران رفتیم و نظر کارشناسی‌اش را درباره برنامه اقتصادی پایش جویا شدیم. او گفت:‌ من یک‌بار به‌عنوان کارآفرین‌برتر مهمان این برنامه بودم که بازخوردهای خوبی داشت. بیش از صدها نفر به من پیامک زدند یا تماس تلفنی داشتند که صحبت‌هایتان مفید بود. از این همه بازخورد می‌شود فهمید که برنامه بینندگان زیادی دارد. در حالی که من بارها در برنامه‌های تلویزیونی حضور پیدا کرده‌ام و هیچ کدامشان این‌قدر بازتاب نداشته است. این فعال اقتصادی معتقد است برنامه‌های اقتصادی سیما باید صراحت داشته باشد و در جهت تقویت دولت گام بردارد.او پخش این‌گونه برنامه‌ها را در جهت رشد کارآفرینی موثر دانست و گفت: اگر مردم از واقعیت‌های روز مطلع شوند و اطلاعات اقتصادی‌شان بیشتر شود، رفتار صحیح‌تری در حوزه اقتصاد خواهند داشت. به‌عنوان مثال اقتصادی مقاومتی که مورد تاکید رهبر معظم انقلاب است باید در دستور کار همه افراد جامعه قرار بگیرد. تلویزیون هم در فرهنگسازی این قضیه نقش موثری دارد.

امیر سیاح، تهیه‌کننده پایش‌ با بیان این که تنها خط قرمز برنامه، امنیت ملی و وحدت ملی است، به جام‌جم گفت: در بیان واقعیت‌های اقتصادی دستمان بسته نیست. مردم تصور می‌کنند که تلویزیون خط قرمزهای سنگینی دارد، در صورتی که این طور نیست و در حوزه اقتصادی می‌شود بدون تعارف و رودربایستی خیلی حرف‌ها را زد.

او ادامه داد:‌ در پایش هر آنچه که در حوزه‌های اقتصادی و تجاری کشور اتفاق افتاده و به نوعی مخل و مضر به حال تولید ملی است، مورد بررسی قرار می‌گیرد. البته سعی می‌کنیم نقاط قوت را هم مطرح کنیم. خدای نکرده قصد مچگیری را نداریم. قصدمان هموارسازی مسیر توسعه ملی است. می‌خواهیم نقایص موردی را بررسی کنیم. مدیریت تلویزیون به مسئولان پایش اعتماد کرد و یکی از زمان‌های پربیننده را به این برنامه سپرد. ما هم سعی کردیم با ساخت یک برنامه پرمخاطب و جذاب پاسخ این اعتماد را بدهیم.

وی انعکاس «حرف مردم» در موضوعات مرتبط با تولیدملی را از جمله اهداف برنامه خواند و گفت:‌ بیان درددل‌های تولیدکنندگان ایرانی از مسئولان کشور، تحلیل آخرین تحولات در اقتصاد ایران و جهان و معرفی تجربیات کارآفرین‌های موفق از دیگر اهداف برنامه است.

علی درستکار، مدیر روابط عمومی اتاق بازرگانی ایران پایش را برنامه‌ای بی‌بدیل و بدیع خواند و گفت: در برخورد با فعالان اقتصادی و مردم می‌شنوم که این برنامه تاثیر‌گذار بوده و مورد توجه قرار گرفته است. علم اقتصاد در تمام دنیا به علم ملال‌آور معروف است؛ اما برنامه پایش توانسته بیان اقتصادی را ساده و قابل فهم کند، به‌گونه‌ای که همه آن را بفهمند و به خود علم هم لطمه نخورد. این نکته یک امتیاز برای پایش است که می‌تواند الگوی دیگر برنامه‌سازان قرار بگیرد.

وی با بیان این که پایش باید وسعت مفهوم اقتصاد را تبیین کند، تاکید کرد: ‌تعریف مردم از اقتصاد فراتر از سفره و معیشت و وام و تسهیلات بانکی نیست. پایش با تاثیرگذاری که دارد می‌تواند اقتصاد را با همه وسعتش بیان کند.

درستکار درباره نحوه تاثیرگذاری برنامه پایش می‌گوید: ارائه تعریف جامع از کارآفرینان و معرفی برنامه نکته مهمی است که جایش در برنامه‌های تلویزیون احساس می‌شود در حالی که برنامه پایش توانسته چهره مثبتی از کارآفرینان ارائه بدهد.

احسان‌ رحیم‌زاده / گروه رادیو و تلویزیون