دوست و دشمن

 آنها محتوای این شبکه را مغایر با محتوایی می‌دانند که تاکنون رسانه‌هایشان به خورد مردم داده‌اند و گروه سوم منتقدان و کارشناسان عرب هستند که تحلیل وضعیت می‌کنند و جایگاه این شبکه را میان مردم مسلمان عرب‌زبان مورد ارزیابی قرار می‌دهند.

توجه سه گروه بالا بخصوص وقتی یک سریال مهم تاریخی یا دینی از شبکه آی فیلم در حال پخش است، بیشتر می‌شود، مثلا در زمان پخش سریال «مختارنامه» واکنش‌های متعددی از جانب هر سه گروه مشاهده شد.

گروه اول که به عبارتی دیگر مخاطبان این شبکه هستند بلافاصله پس از پخش اولین قسمت از آن بسیار استقبال کردند و سیل نامه و تلفن بود که به سوی آی‌فیلم روانه شد. برخی تشکر می‌کردند و برخی دیگر هم خواهان تغییر ساعت پخش یا تکرار سریال در روزهای هفته بودند.

استقبال از این سریال و تمایل مردم برای پیگیری قسمت‌های دیگر آن تا آنجا پیش رفت که میزان بازدیدکنندگان سایت اینترنتی آی‌فیلم به ده‌ها برابر افزایش یافت.

بسیاری از پیشنهادها از کشورهایی مثل عربستان، بحرین، عراق، مصر، کویت، الجزایر، آمریکا، کانادا، انگلستان، تونس، آلمان، اسپانیا، جزایر کومور، مراکش، اردن و امارات رسیده بود.

اما در همین شرایط گروه دوم که محتوای آی‌فیلم را مغایر با منافع خود می‌دانستند هم سکوت نکردند، مثلا نیروهای امنیتی عربستان به‌طور جدی وارد عمل شدند تا از تکثیر سی‌دی‌های مختارنامه جلوگیری کنند. در این اتفاق، گروه‌های تندروی وهابی نقش موثری داشتند.

احساس خطر گروه دوم وقتی بیشتر شد که برخی شبکه‌های عربی درخواست خرید سریال مختارنامه را به آی‌فیلم ارائه کردند. مثلا برخی شبکه‌های مصری تمایل داشتند این سریال را بخرند، البته درصد زیادی از استقبال مصری‌ها از سریال مختارنامه به نشان ندادن چهره اهل‌بیت در این سریال در پی هشدار الازهر نسبت به نمایش سریال‌های دینی با چهره پیامبران و اهل بیت(ع) در مصر بازمی‌گشت.

پس از اظهار تمایل شبکه‌های مصری برای خریداری و نمایش سریال مختار، سایت خبری جی‌ان فورمی نسبت به این امر انتقاد و از تلاش شبکه‌های مصری برای خریداری سریال اظهار نگرانی کرد.

غیر از آن، شبکه العربیه هم اقداماتی جدی در رویارویی با آی‌فیلم انجام داد. البته تلاش مذبوحانه آنها برای تحریک اندیشمندان جهان اسلام علیه سریال مختارنامه به جایی نرسید و پس از پخش هر قسمت، هزاران مسلمان عرب در فیس بوک و یوتیوب با لوگوی آی‌فیلم، داستان را دنبال می‌کردند.

البته نوع رویارویی با این مجموعه در همه کشورها یکسان نبود و در شهرهایی مثل نجف آنقدر اشتیاق برای آغاز این سریال زیاد بود که یک هفته پیش از شروع، پوسترهای سریال روی دیوارهای شهر خودنمایی می‌کرد.

گروه سومی که فیلم و سریال‌های ایرانی آی فیلم را مورد توجه قرار می‌دهند، منتقدان و کارشناسان عرب هستند، مثلا هنگام پخش سریال مختارنامه که شاهد مثال ما در این گزارش است، ماهر صلیبی، منتقد و کارگردان سوری روی آوردن اعراب به سریال‌های ایرانی را مورد ارزیابی قرار داد و به این نتیجه رسید که سریال‌های تاریخی و مذهبی یا سریال‌هایی که صبغه دینی دارد به خاطر محتوای فاخر و اندیشمندانه، بیشتر مورد توجه اعراب قرار می‌گیرد. شاهد مثال او سریال‌هایی مثل «اغما» و مختارنامه بود که در آن زمان از آی‌فیلم در حال پخش بود.

خانم لما طیاره ـ منتقد سینمایی سوری ـ دیگر کارشناسی بود که شبکه آی‌فیلم و سریال‌هایش را بررسی کرد و به این نتیجه رسید که تکنیک‌های برجسته فیلمسازی ایرانیان و نیز دوبلاژ کیفی سریال‌ها، نقش مهمی در جذب مخاطب داشته است.

او البته در گزارش خود دلایل مخالفت برخی اعراب را به شبکه آی‌فیلم ارزیابی کرد و گفت: ممکن است دلیل این اعتراضات نسبت به سریال‌های ایرانی احساس خطر شرکت‌های عربی و متضرر شدن منافع آنها پس از روی‌آوردن مردم جهان عرب به فیلم‌ها و سریال‌های ایرانی باشد.

در هرحال شبکه‌ آی‌فیلم در مدت زمانی کمتر از دو سال توانست جایگاه ویژه‌ای میان مردم مسلمان عرب پیدا کند. طبق آماری که سایت شبکه آی‌فیلم منتشر کرده بیش از 80 درصد مخاطبان این شبکه از سریال‌هایی که پخش می‌شود رضایتمندی کامل دارند.

شبکه آی‌فیلم که در کشور هم کم طرفدار ندارد و کم نیستند کسانی که سریال‌های مورد علاقه‌شان را در بخش فارسی این شبکه دنبال می‌کنند، شبکه‌ای است که می‌تواند فرهنگ ایرانی و الگوهای بومی ما را از طریق همین سریال‌ها به مردم جهان معرفی کند؛ شبکه‌ای که می‌تواند چهره‌ای از ایران که به وسیله رسانه‌های غربی ارائه شده بود را اصلاح کند و مردم متمدن این سرزمین را آن‌گونه که هستند به دنیا بشناساند.

فریبا رحمانی