باغی که پاییز ندارد

پیوندی که باعث شهره شدن این باغ چند صد ساله شده است همان قتل معروف تاریخ ایران است. قتلی که در حمام این باغ اتفاق افتاد و ناصرالدین‌شاه، (در سال ۱۸۵۲ میلادی) صدراعظم خود یعنی امیرکبیر را در آن به قتل رساند.

شاید از همان روزها بود که درختان آرام آرام خشک شدند و این روزها «باغ» چندان نام مناسبی برای جمع این درختان نیست. آیین جشن گرامیداشت ثبت جهانی این باغ که در هفته گذشته برگزار شد برای دوستداران هنر و میراث ایرانی باعث خوشنودی بود نه از آن جهت که برای این باغ نمونه سرور و خوشحالی باشد بلکه شاید مسئولان به بهانه این گرامیداشت نظری به باغ بیندازند و جلوی تخریب سریع آن را بگیرند.

درختان سوگوار باغ، حمام معروف و نم کشیده آن شایسته مردمانی نیست که به بازدید تاریخ پا به این باغ حالا جهانی شده می‌گذارند.

2. ابوالفضل شاهی:احتمالا باغ فین تا چند سال دیگر دو دروغ در دو کلمه خواهد بود اولین دروغ و کم اهمیت‌تر کلمه دوم یعنی فین است زیرا این باغ در تمام ماخذ قدیمی به باغ شاه معروف است و تا چند دهه پیش در هیچ سند و مکتوبی جایی به اسم باغ فین پیدا نبود. این باغ، کاخ شاهان متعدد از در طول چند قرن بوده است که پرشتاب و در پی هم در عبور از طول تاریخ و عرض ایران چند روزی در آن اتراق می‌کردند و هر شاهی نقشی و یا بنایی و یا درختی در آن کاشته است. دروغ دوم و مهم‌تر کلمه اول یعنی باغ است که دیگر نیست. زیرا که تا امروز بیشتر از نیمی از سروهای آزاد باغ به رحمت خدا رفته‌اند و باقی مانده هم در فراق دوستان چند صدساله و تازه در گذشته‌شان در حال مردن‌اند.

سرو آزاد سروی است که شاخه‌‌هایش راست باشد. سروی که راست رود و آن را به این اعتبار آزاد گفته‌اند که از قید کجی و ناراستی و پیوستن به شاخه دیگر فارغ است و بعضی گویند هر درختی که میوه ندهد آن را آزاد خوانند، چون سرو میوه ندهد آن را آزاد خوانند و جمعی گفته‌اند هر درختی را کمالی و زوالی هست چنان‌که گاهی پربرگ و تازه است و گاهی پژمرده و بی‌برگ و سرو را هیچ یک از آنها نیست و همه وقت سبز و تازه است.