نمای تعقیبی

همراهی با شخصیت، یکی دیگر از ویژگی‌های نمای تعقیبی است. به عنوان نمونه در قسمت دوم فیلم «پدرخوانده» ساخته فرانسیس فورد کاپولا صحنه‌ای وجود دارد که دون کورلئونه (رابرت دنیرو) پس از مرخص‌شدن از کار میوه‌فروشی در حال عبور از طول و عرض خیابان به صورت همزمان است.

دوربین در این صحنه به صورت اریب با شخصیت اصلی، تراولینگ می‌کند و لحظه به لحظه حرکت او را در مسیر بازگشت به خانه ثبت کرده و پیش چشمان مخاطب به نمایش می‌گذارد. حال آن‌که اگر این نما به صورت ثابت فیلمبرداری می‌شد، سوژه یا درحال دور‌شدن از دوربین بود یا در حال نزدیک شدن به آن یا در حال عبور از یک طرف کادر به طرف دیگر و خارج شدن از قاب تصویر که در همه اینها تأثیر بصری متفاوتی از آنچه در فیلم می‌بینیم ایجاد می‌شد و مخاطب به جای این که احساس کند با شخصیت همراه است و دارد پشت سر او حرکت می‌کند، حس می‌کرد امکان تحرک ندارد و ناچار است از زاویه ثابت بخصوصی کاراکتر را تماشا کند، چراکه به او اجازه همراه شدن با سوژه داده نشده است.

در نمای مورد اشاره در فیلم پدرخوانده، سرعت تراولینگ با سرعت حرکت سوژه برابر است. زمانی که سرعت تراولینگ کمتر یا بیشتر از سرعت موضوع باشد، ما با یک تکنیک تلفیقی مواجه هستیم که از یک طرف همراهی با سوژه را به مخاطب القا می‌کند و از سوی دیگر، پیشی گرفتن از سوژه یا عقب‌ماندن از او را که خود حاوی تأثیر زیباشناختی ویژه‌ای است. بعلاوه این نما، کاربرد قابل توجهی در برخی پلان‌های بخصوص دارد مثل این که ما می‌خواهیم یک مسابقه ورزشی را به تصویر بکشیم که برای نشان دادن برنده مسابقه دوربین متحرکی که در حال انجام حرکتی تعقیبی است باید سرعتی بیشتر از سوژه داشته باشد تا بتواند پیش از او خط پایان را در قاب بگیرد و عبور برنده را از خط نشان بدهد. یا ممکن است کارگردان بعمد بخواهد تعلیق ایجاد کند که در این صورت باید سرعت حرکت دوربین کمتر از سرعت موضوع باشد و نتیجه نهایی از دید مخاطب پنهان بماند.

تغییر زاویه دوربین در خلال نما، تراولینگ به دور موضوع و ترکیب فضاهای داخلی و خارجی برخی دیگر از کارکردهای نمای تعقیبی است که امکانات جالب توجهی را در اختیار کارگردان قرار می‌دهد؛ امکاناتی که مستقیم با اقتضای موضوع و ضرورت‌های کار با دوربین مرتبط هستند و به هیچ رو بازی بصری صِرفی که هدفش فقط ایجاد جذابیت فرمی در فیلم باشد، به حساب نمی‌آیند. نمای تعقیبی، نمایی لوکس و تزئینی نیست و کاربردهای اصولی و مهمی در فرآیند فیلمسازی دارد که نباید از آنها غافل بود.

آزاد جعفری