مدیریت خانواده

خانم در حالی که چادرش را محکم گرفته است نگاهش از روی انگورهای کیلویی 600 تومان می چرخد و روی انگورهای حبه ای که پایین طبق ها توی یک جعبه کپه شده است می افتد و آرام و آهسته بیخ گوش صاحب مغازه می گوید: «انگور حبه کیلویی چند است؛»
او با 200 تومان 2 کیلو از انگورهای از شاخه جدا شده را می خرد. بعد به جای یک کیلو سوسیس ، یک کیلو گوشت آبگوشتی تهیه می کند و با خرید چند طالبی به خانه برمی گردد.
او با کمتر از 3 هزار و 500 تومان موادی را تهیه کرده است که همسرش برای آن بیش از 5 هزار تومان هزینه می کند.
گوشت ارزش غذایی بیشتری دارد تا سوسیس و کالباس و به اعتقاد او خوردن انگور حبه برای بچه ها بهتر از حذف میوه است و اگر با بودجه کمی که دارند نمی توانند موز و گیلاس و هلو بخرند، با خرید سبزی ، گوجه فرنگی و میوه های ارزانتری چون خربزه ، هندوانه و طالبی نیاز بدنشان تامین می شود.
او بعد از مدتها اعتراض به نحوه خرید همسرش که به خاطر خرید نوشابه و سوسیس و کالباس ، میوه را از سبد خانوار حذف کرده بود، اکنون مدتی است که خود خرید اقلام مورد نیاز را برعهده می گیرد.
او گاهی از خرید اقلام ارزان قیمت خجالت می کشد، ولی همین کار سبب شده بتوانند مصرف گوشت و مرغ را در خانه افزایش دهند.
سلیقه او سبب می شود هیچیک از افراد خانواده از بادمجان های درشت یا خیارهای بزرگ سالادی که او با دقت تخمهایشان را خارج می کند ایراد نگیرند. در عوض در خرید این اقلام کیلویی 100 تا 200 تومان صرفه جویی می شود.
مینا خانم خانه دار دیگری است که با استفاده از شیر سوبسیدی که تهیه می کند ماست می زند و در عوض هر ماه یک عدد مرغ از محل صرفه جویی انجام شده می خرد.
آنها از این ماست برای انواع بورانی و دوغ استفاده می کنند و در عوض برای خرید دوغ یا نوشابه هزینه ای نمی پردازند.
نتایج یک پژوهش نشان می دهد با توجه به این که زنان نسبت به مردان از دستمزد پایین تری برخوردار هستند و دسترس آنها به بازار کار بسیار کمتر است ، اما زنان سرپرست خانوار در فقر درصد کمتری دارند و در سال 74 در جامعه شهری 4/9 درصد از زنان سرپرست خانوار زیر خط فقر قرار داشته اند حال آن که آمار مردان سرپرست خانوار زیر خط فقر 1/11 درصد بوده است ؛ اما خط فقر ریالی زنان 502 هزار و 914 ریال و خط فقر ریالی مردان 644 هزار و 906 ریال بوده است و این بدان معناست که زنان با هزینه کمتری می توانند تخصیص بهتری را نسبت به مردان انجام دهند، در واقع زنان سرپرست بهتر می توانند درآمد خود را به صورت بهینه مصرف کنند و در واقع زنان توانایی تامین کالری با قیمت ارزان تر را دارند.


زنان و مدیریت انرژی در خانواده

انرژی از منابع محدودی به شمار می رود که باید در مصرف آن صرفه جویی کرد. متاسفانه در میان بسیاری از بانوان پدیده رفتاری وسواس در شستشو دیده می شود، که باعث اتلاف آب ، مصرف گاز یا آبگرمکن و مصرف برق با ماشین رختشویی می شود. بی تردید متولی نظام دادن به این موضوع در خانه زنان هستند.
نتایج پژوهش های دکتر زاهدی اصل در این زمینه نشان می دهد 60درصد مصرف الکتریسیته یک خانوار متعارف مربوط به روشنایی و 15تا 30درصد آن مربوط به گرمایش و سرمایش است.
تشویق خانمها به استفاده از لامپهای فلورسنت به جای لامپهای رشته ای می تواند این میزان مصرف را به یک پنجم کاهش دهد. عایق کاری کانال های کولر و افزایش ضخامت پوشال ها نیز می تواند مصرف برق خانگی را کاهش دهد.
طبق یافته های این تحقیق مصرف سیکل شستشوی لباسشویی با آب سرد 5/3 کیلووات ساعت است که 7/2کیلووات ساعت آن برای گرم کردن آب استفاده می شود.
اگر به جای آب سرد از آب گرم سیستم منزل استفاده شود، به همین نسبت در مصرف برق صرفه جویی می شود. استفاده از حداکثر ظرفیت ماشین لباسشویی از استفاده مکرر از آن جلوگیری می کند که در مصرف آب و برق صرفه جویی می شود و باز هم کسی که با این موارد سر و کار دارد اغلب خانمها هستند.
به اعتقاد دکتر زاهدی اصل ، نقش زنان در این امور بسیار مهم و اثرگذار است ، به گونه ای که علاوه بر کنترل خود در مصرف بی رویه منابع انرژی در بقیه اعضای خانواده نیز می تواند اثرگذار باشد و الگوی مناسبی برای فرزندان قرار بگیرد.
وی نقش زنان را در اقتصاد خانواده به همان اهمیت نقش مادری و تربیت فرزندان می داند و از مردان می خواهد این نقش را جدی بگیرند و در این مسوولیت با زنان مشارکت کنند.
این استاد دانشگاه زنان را مشاوران دلسوز اقتصادی می داند که با همفکری با همسر خود می توانند برنامه ای اقتصادی برای متناسب ساختن هزینه های معیشتی خانوار تنظیم کنند.
وی زن را مدیر منزل می داند که می تواند با بهینه ساختن مصارف از جمله انرژی در بهبود شرایط زیست اعضای خانواده تاثیری بی چون و چرا داشته باشد.
وی با آوردن ضرب المثل «مرد کارگر است و زن بنا» بر نقش مدیریت زن در خانواده تاکید می کند ؛ نقشی که می تواند حاصل تلاش و کوشش مرد را به نتیجه برساند.
بنابراین به جرات می توان گفت منافع ملی در گرو احساس مسوولیت نسبت به منابع خانوار است و شکوفایی اقتصاد ملی ، حاصل و نتیجه شکوفایی اقتصادی این نهاد کوچک است و چون محور و اساس خانواده زن و مادر خانواده است ، لذا جایگاه مهم او در مدیریت اقتصادی این واحد اجتماعی آشکار می شود.


زنان و مدیریت زمان

اکنون که زنان به عرصه اشتغال کشیده شده اند زمان کمتری را می توانند برای انجام امور منزل صرف کنند. نتیجه پژوهش دکتر لعیا الفت درباره زنان و زمان نشان می دهد در حالی که 83 درصد خانمهای خانه دار بین 4 تا 6ساعت را صرف کارهای منزل می کنند، تنها 22 درصد افراد شاغل می توانند چنین زمانی را به مدیریت امور منزل اختصاص دهند.
زهرا مستوفی ، کارمند می گوید: به نظر می رسد لازم است خانمهای شاغل بیشتر به بحث مدیریت خانواده اکتفا کنند تا این که بخواهند وارد کارهای اجرایی شوند.
برای انجام امور منزل به تنهایی وقت کم می آوریم اما با کمک همسر و فرزند و دوستان و خانواده خیلی راحت تر می شود امور را چرخاند.
مثلا برای آماده کردن 10 کیلو نخودفرنگی دوستانم را به یک عصرانه نخودفرنگی! دعوت کردم و ظرف یک ساعت تمام نخودها آماده بود، در حالی که خودم باید این کار را یک روز تمام انجام می دادم.
این نوع عصرانه ها بین من و دوستانم رواج دارد. برای این که وقت کم نیاوریم ، در امور سنگین دور هم جمع می شویم و ضمن این که از تنهایی بی حوصله نمی شویم ، در کنار گفت و شنود و صرف چای و شیرینی یک کار سنگین مثل سبزی پاک کردن ، باقالی پاک کردن یا چیزهای دیگر را دستجمعی انجام می دهیم.
درباره کارهای منزل هم همه چیز با کمک خانواده صورت می گیرد. گذاشتن چای و خرید نان بر عهده همسرم است. سفره را دختر کوچکم می اندازد و در این فاصله من خانه را مرتب می کنم. در حالی که دخترم سفره را جمع می کند من ظرفها را می شویم.
برای همه این کارها نیم ساعت وقت داریم. در همه امور بین من و همسرم و فرزندم که مدت کوتاهی است وارد کمکهای خانوادگی شده است مشارکت وجود دارد. او خیلی هم از این موضوع که شکل رقابتی دارد خوشحال است و انجام امور منزل در نظرش یک بازی شیرین است که از شروع تا پایان ، یک آهنگ شاد که در ضبط می گذارم ، برای انجام آن وقت دارد...


مدیریت و دانش

مدیریت در خانواده ابعاد وسیعی دارد که در خیلی جاها شکل کاملا تخصصی و حساب شده به خود می گیرد.
مدیریت خانواده نیاز به افزایش دانش اقتصادی ، روان شناسی تربیتی و قدرت ابتکار و خلاقیت دارد. مدیریت خانواده موضوعی است که نیاز به آموزشی فراگیر دارد.
آموزشی که نه تنها باید زنان را تربیت کند، بلکه مردان را نیز باید برای مشارکت و تفویض اختیار آماده و توجیه سازد.