دیروز استریل، امروز مرگ آور

یکی از بهترین وسایل برای از میان بردن مواد زاید جامد، استفاده از دستگاه های زباله سوز در بیمارستان ها است.
سوزاندن زباله ها با دستگاه های زباله سوز، طبق قوانین جاری کشور برای هر بیمارستان از وظایف ضروری است که مدیریت بیمارستان ملزم به انجام آن است.
دفع سریع زباله های بیمارستانی به علت پس مانده موادغذایی ، جرمهای میکربی و عوامل بیماریزای دیگر چون مواد تشریحی و موادزاید اتاق عمل اهمیت بهداشتی خاصی دارد، بنابراین سوزاندن این مواد به وسیله دستگاه های زباله سوز کاری غیرقابل اجتناب بوده و معمولا مناسب ترین راه حل شناخته شده است.
این دستگاه ها باید با توجه به گنجایش بیمارستان و حجم زباله تولید شده طراحی و نصب شوند. نظارت کامل بر کار این دستگاه ها از ایجاد گازهای فرار و بد بو که در نتیجه احتراق ناقص به وجود می آید، جلوگیری به عمل می آورد.
امروزه فوریت در سوزاندن و از میان بردن زباله و رعایت حداقل زمان نگهداری موادزاید در بیمارستان ها ضرورت دارد، زیرا ازدیاد روزمره وسایل یکبار مصرف در بیمارستان ها که عموما از مواد قابل احتراق تشکیل شده اند از یک سو موجب افزایش زباله های آلوده می شوند و از سوی دیگر خطرات آتش سوزی در بیمارستان را به وجود می آورند.
مشخصات دستگاه های زباله سوز براساس استانداردهای ویژه ای تدوین می شود که با توجه به مسائل فنی و نکات بهداشتی از جمله میزان و نوع زباله و اختصاصات ویژه حمل تهیه می شود.
در حالی که طبق قوانین سازمان بهداشت جهانی ، بیمارستان ها باید به زباله سوز مجهز باشند اداره مبارزه با مواد زاید جامد تعداد بیمارستان های دارای زباله سوز را اندک می داند و می گوید: سازمان مدیریت و برنامه ریزی ، بودجه کافی برای مجهز کردن بیمارستان ها به زباله سوز را در اختیار ما قرار نمی دهد و ما از مدتها پیش ، پیگیری و رایزنی در این خصوص را آغاز کرده ایم.
سوزاندن زباله با دستگاه های زباله سوز نظیر دیگر روشهای دفع محاسن و معایبی دارد. از مهمترین محاسن این روش ، بهداشتی کردن عملیات و محو سریع زباله در اماکن تولید آن است.
حذف بموقع و عدم نگهداری زباله در مدت طولانی ، از انتشار آلودگی و تعفن زباله در محل جلوگیری می کند. این موضوع در بیمارستان هایی که موادزاید آنها به دلیل پس مانده غذایی و موادزاید بیولوژیکی بسیار زود متعفن می شود از اهمیت خاصی برخوردار است.
این روش نسبت به روش دفن بهداشتی به زمین کمتری احتیاج دارد و از این نظر در شهرهای پیشرفته صنعتی که با مشکل کمبود زمین روبه رو هستند یک روش اقتصادی و مفید به حساب می آید.
در این روش فقط به یک محل مرکزی برای سوزاندن زباله نیازمندیم ، در حالی که برای روشهای دیگر موضوع زمین و انتخاب محل دفن ، خود مشکلات زیادی دارد. مقدار خاکستر باقیمانده به خاطر عاری بودن از مواد آلی و باکتری ها از نظر بیولوژیکی مخاطره انگیز نبوده و قابل دفن است.
سرمایه گذاری در کارهای مربوط به زباله سوزی منافع جنبی دیگری نظیر استفاده از حرارت ایجاد شده برای گرم کردن بویلرها و در نتیجه تولید انرژی نیز دارد و به طور کلی این طریقه از نظر بهداشتی ، روشی کم خطر و مناسب تشخیص داده شده است.
متاسفانه امروزه استفاده از دستگاه های زباله سوز در ایران منسوخ شده است ، چون مدلهایی که از آنها استفاده می شد آلودگی هوا را درپی داشته اند، ولی مدلهای جدیدی از این دستگاه ها نیز وجود دارد که در اروپا به شکل گسترده ای استفاده می شوند.


زباله ها چگونه جمع آوری و منتقل شوند

موادزاید خطرناک مثل موادزاید عفونی جرمهای میکربی و زایده های گوشتی و محیطهای کشت را باید در کیسه های محکم و مقاوم در برابر ضربات و صدمات مکانیکی نگهداری کرد تا طبق ضوابط ویژه نسبت به دفع آنها اقدام شود.
درباره اندام های انسانی ، کلیه زاید بویژه آنها که مشتمل براستخوان هستند جداگانه در سردخانه ویژه نگهداری شده و هر چند یکبار طبق اصل متعارف مذهبی در گورستان دفن خواهند شد.
کانتینرهای زباله که برای حمل زباله های عمومی بیمارستان مورد استفاده قرار می گیرند، نباید هیچ گونه روزنه یا شکافی داشته باشند تا از دسترس گربه ، موش و دیگر موجودات موذی در امان باشند.
پس مانده های اتاق عمل و لوازم مستعمل آن باید در کانتینرهای بدون شکاف و روزنه محافظت شده و پس از نگهداری در محلهای ویژه همراه با مواد زاید خطرناک ، طبق اصول منحصر به فرد خود دفع شوند. موادزاید عفونی و پاتولوژیکی حتما باید از دیگر مواد جدا و نسبت به دفع آنها توجه خاصی مبذول شود.
مواد زاید عفونی که درجه آلودگی و خطر آنها بسیار بالاست ، بلافاصله در محل به شکل قابل اطمینانی کنترل خواهد شد. زباله هایی که جداسازی شده و به عنوان زباله های خطرناک محسوب می شوند، باید در ظروف ضد رطوبت محکم و مقاوم برابر ضربه های مکانیکی نگهداری و به اندازه ای جادهی شوند که بتوان در آنها را محکم بست و کنترل کرد.
به طور کلی نگهداری این گونه زباله ها باید در کیسه های پلاستیکی یا ظروف فلزی با رنگهای مشخص انجام شود. ظروف یا کیسه های پلاستیکی ویژه این گونه زباله ها، بوضوح شماره یا علامت گذاری خواهند شد و به محل دستگاه زباله سوز منتقل می شوند. به گفته کارشناس محیط زیست ، زباله های عفونی باعث انتشار عوامل باکتریایی ، ویروسی ، انگلی و دیگر عوامل بیماری زا هستند، بنابر این گندزدایی آنها از طریق فرآیندهای شیمیایی ، حرارتی و پرتو اصلی ضروریست.
وی در ادامه می گوید: یکی از روشهای بسیار مناسب در مدیریت زباله های بیمارستانی و گندزدایی آنها استفاده از سیستم Ecosterylاست که در آن با استفاده از امواج میکرو زباله های عفونی و غیرعفونی خطرناک بیمارستان ها استریل و کاهش حجم می یابند. از توصیه های مهم اداره محیطزیست به مراکز درمانی و بیمارستان ها داشتن اتاق مبرد زباله به دلیل ایجاد یک شرایط ویژه و خاص روی نگهداری این زباله های بسیار خطرناک در محل بیمارستان است.
یک اتاق برد زباله فضای کاملا ایزوله و خنک (دمای حدود + 7درجه سانتی گراد) است که در طول مدت نگهداری تا زمان انتقال که حداقل 24ساعت است مورد استفاده قرار می گیرد که در این شرایط علاوه بر جلوگیری از رشد و تکثیر عوامل بیماریزا، از انتشار آنها نیز جلوگیری خواهد شد.


فاجعه ای بزرگتر: تبدیل زباله های بیمارستانی به کالاهای مصرفی

بسیاری از مواد پلاستیکی موجود در زباله های بیمارستانی در کارخانه های بازیافت به صورت محصولات جدید و بخصوص پلاستیک های سیاه بازیافت می شوند و در اختیار مصرف کنندگان قرار می گیرند که با توجه به خطرات زیاد این مواد، وزارت بهداشت باید هر چه زودتر با صدور بخشنامه ای به طور جدی برای ممنوعیت استفاده از این پلاستیک ها وارد عمل شود. زباله دزدها مشکل مضاعف دیگری هستند.
پلاستیک هایی که در بیمارستان استفاده می شوند مرغوب و ضدشرنگ هستند. به همین علت برخی افراد سودجو از این پلاستیک ها در موارد مختلف استفاده می کنند.

بهاره صفوی